માર્ચની શરૂઆતમાં ગરમીનો પ્રકોપ, પારો 41 ને પાર

સમગ્ર ગુજરાતમાં ઉનાળાએ જાણે વહેલી એન્ટ્રી કરીને પોતાનું રૌદ્ર સ્વરૂપ બતાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે. સામાન્ય રીતે એપ્રિલના અંતમાં કે મે મહિનામાં જોવા મળતી કાળઝાળ ગરમી આ વર્ષે માર્ચ મહિનાના પ્રારંભિક દિવસોમાં જ અનુભવાઈ રહી છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષના તમામ રેકોર્ડ તોડતા, માર્ચના પ્રથમ ૧૦ દિવસમાં જ તાપમાનનો પારો ૪૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસને વટાવી ગયો છે. હવામાન વિભાગે આ સ્થિતિને ગંભીર ગણાવતા આગામી ૧૬ માર્ચ સુધી રાજ્યના વિવિધ ભાગોમાં 'હીટવેવ' અને 'સિવિયર હીટવેવ'ની ચેતવણી આપી છે.

ઓરેન્જ અને યલો એલર્ટ: કયા જિલ્લામાં કેટલી અસર?

હવામાન વિભાગના ડાયરેક્ટર ડૉ. એ.કે. દાસના જણાવ્યા અનુસાર, ૧૧ માર્ચ એટલે કે આજનો દિવસ રાજ્ય માટે ભારે છે. વાતાવરણમાં સર્જાયેલા ફેરફારોને કારણે છ જિલ્લાઓમાં 'ઓરેન્જ એલર્ટ' જાહેર કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં કચ્છ, બનાસકાંઠા, પાટણ, સુરેન્દ્રનગર, મોરબી અને રાજકોટનો સમાવેશ થાય છે. આ જિલ્લાઓમાં સિવિયર હીટવેવની સ્થિતિ રહેશે.

બીજી તરફ, અમદાવાદ, ગાંધીનગર, સુરત, વડોદરા, સાબરકાંઠા, મહેસાણા, બોટાદ, ભાવનગર, અમરેલી, ગીર સોમનાથ, જૂનાગઢ અને જામનગર સહિતના ૧૨ જિલ્લાઓમાં 'યલો એલર્ટ' જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. અહીં પારો ૪૧ ડિગ્રીની આસપાસ રહેવાની શક્યતા છે.

હીટ ડોમ ઇફેક્ટ: કેમ વધી રહી છે આટલી ગરમી?

હવામાન નિષ્ણાતોના મતે, આ આકરી ગરમી પાછળ 'હીટ ડોમ ઇફેક્ટ' અને ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશાથી ફૂંકાતા ગરમ અને સૂકા પવનો જવાબદાર છે. હવામાન નિષ્ણાત એ.ટી. દેસાઈએ નોંધ્યું છે કે વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ સામાન્ય રીતે ૫૦% થી ૬૦% હોવું જોઈએ, જે ઘટીને અત્યારે માત્ર ૧૦% થી ૨૦% થઈ ગયું છે. આ શુષ્ક હવાને કારણે સૂર્યના કિરણો સીધા ચામડી પર પડે છે, જે 'ચામડી બાળતી ગરમી'નો અહેસાસ કરાવે છે. અમદાવાદમાં આગામી ૪ દિવસમાં પારો ૪૩ ડિગ્રી સુધી પહોંચવાની આશંકા છે.

'વોર્મ નાઈટ': રાત્રે પણ ચેન નહીં મળે

ગરમીનો પ્રકોપ માત્ર દિવસ પૂરતો મર્યાદિત નથી. હવામાન વિભાગે અમદાવાદ, ગાંધીનગર, આણંદ, પાટણ અને કચ્છ જેવા જિલ્લાઓમાં 'વોર્મ નાઈટ' (ઉષ્ણ રાત્રિ) ની આગાહી કરી છે. લઘુત્તમ તાપમાન ૨૩ ડિગ્રી આસપાસ રહેવા છતાં વાતાવરણમાં ઉકળાટ રહેશે, જેના કારણે રાત્રિના સમયે પણ નાગરિકોને ગરમીથી રાહત મળશે નહીં. દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ભેજ અને ગરમીનું મિશ્રણ વાતાવરણને વધુ અકળાવનારું બનાવશે.

છેલ્લા ચાર વર્ષનો તુલનાત્મક અભ્યાસ

વર્ષ ૨૦૨૬માં ગરમીએ જે ગતિ પકડી છે તે અભૂતપૂર્વ છે. અમદાવાદના ડેટા પર નજર કરીએ તો:

• ૧ માર્ચ: ૩૪.૨°C

• ૮ માર્ચ: ૩૯.૪°C

• ૧૦ માર્ચ: ૪૦.૮°C

• ૧૧ માર્ચ (અંદાજ): ૪૧.૦°C થી વધુ

વર્ષ 2024 અને 2025 ની તુલનામાં આ વર્ષે તાપમાનમાં 3 થી 5 ડિગ્રીનો વધારો જોવા મળ્યો છે. હવામાન વિભાગનું અનુમાન છે કે 13 માર્ચ પછી તાપમાનમાં 2 થી 4 ડિગ્રીનો નજીવો ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ ત્યાં સુધી રાહતની કોઈ શક્યતા નથી.

આરોગ્ય વિભાગની એડવાઈઝરી

કાળઝાળ ગરમીને જોતા વહીવટી તંત્ર દ્વારા નાગરિકોને સાવચેત રહેવા જણાવાયું છે. ખાસ કરીને બપોરે 12 થી 4 વાગ્યા સુધી સૂર્યના સીધા તાપમાં જવાનું ટાળવું, પુષ્કળ પાણી અને તરલ પદાર્થોનું સેવન કરવું અને સુતરાઉ કપડાં પહેરવા હિતાવહ છે. બાળકો અને વૃદ્ધોએ લૂ લાગવાની શક્યતા વધુ હોવાથી ખાસ કાળજી રાખવી જોઈએ.