ભાગવતજી, આપના નિવેદનોમાં વિરોધાભાસ કેમ?

રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતજીએ ફરી એકવાર ભારતીય વસ્તીની ઘટતી સંખ્યા અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના અભિપ્રાય પ્રમાણે વર્તમાન અને ભાવી પેઢીએ વધુ સંતાનો પેદા કરવા જોઈએ. આ મુદ્દો નિઃશંકપણે મહત્વનો છે, પરંતુ તેમના વિધાનોમાં જોવા મળતા વિરોધાભાસ અનેક પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

આર્થિક બોજ અને સામાજિક વાસ્તવિકતા

ગુરુવારે મોહન ભાગવતજીએ જે વિરોધાભાસી વિચારો રજૂ કર્યા, તેમાં સૌથી મુખ્य વિરોધાભાસ એ છે કે એક બાજુ તેઓ પરિવાર વિસ્તરણની સલાહ આપે છે, પરંતુ બીજી બાજુ સ્વયં સ્વીકારે છે કે શિક્ષણ અને આરોગ્ય સેવાઓ ક્રમશઃ મોંઘી થઈ રહી છે.

ડિસેમ્બરમાં પ્રથમ વખત ભાગવતજીએ ભારતના ઘટતા જન્મદર અંગે ચેતવણી આપતાં કહ્યું હતું કે જે સમાજનો જન્મદર ૨.૧ ટકાથી ઓછો થાય છે, તે સમાજ વિલુપ્તિના માર્ગે આગળ વધે છે. હવે તેમણે "હમ દો, હમારે તીન"નો નારો આપ્યો છે.

વિરોધાભાસની વાસ્તવિકતા

પરંતુ જ્યારે ભાગવતજી પોતે જ કબૂલ કરે છે કે બાળકોના શિક્ષણ માટે માતા-પિતાએ લોન લેવી પડે છે, આરોગ્ય સેવાઓ માટે ઘર ગીરવે મૂકવા પડે છે, ત્યારે મધ્યમ વર્ગીય પરિવાર કેવી રીતે ત્રણ સંતાનોનો આર્થિક બોજ ઉઠાવી શકે?

સરકારી સેવાઓનું ક્ષરણ

ભાગવતજીએ સ્વીકાર્યું છે કે સરકારી સેવાઓ ઘટી રહી છે અને ખાનગી સેવાઓ લૂંટ ચલાવી રહી છે. આવી પરિસ્થિતિમાં સામાન્ય આવકવાળા પરિવારો માટે ત્રણ સંતાનોનું ભરણ-પોષણ, શિક્ષણ અને આરોગ્ય એક અશક્ય કાર્ય બની જાય છે.

સફળ મોડેલો: પારસી સમુદાય અને ચીનનું ઉદાહરણ

પારસી સમુદાયે આ સમસ્યાનો વ્યાવહારિક ઉકેલ શોધ્યો છે. તેમની વસ્તી વાર્ષિક ૧૦ ટકાના દરે ઘટતી હોવાથી, ૨૦૧૩થી તેમણે પારસી યુગલો માટે વિશેષ આર્થિક સહાય યોજના શરૂ કરી છે. આ યોજના અંતર્ગત:

• બીજા બાળક માટે જન્મથી ૧૮ વર્ષ સુધી માસિક ₹૩,૦૦૦
• ત્રીજા બાળક માટે માસિક ₹૫,૦૦૦ની આર્થિક સહાય

ચીનની પ્રગતિશીલ નીતિ

ચીનમાં પણ જન્મદરની સમસ્યા છે, પરંતુ ત્યાંની સરકારે વ્યાવહારિક ઉકેલ શોધ્યો છે. દરેક યુગલને બાળકના જન્મથી ત્રણ વર્ષ સુધી વાર્ષિક ₹૪૪,૦૦૦ની આર્થિક સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે.

ભાજપ શાસિત રાજ્યોને આદેશ આપો

દેશના ૧૫ રાજ્યોમાં ભાજપ સરકાર અને છ રાજ્યોમાં NDA સાથી પક્ષોની સરકાર છે. જો ભાગવતજી ખરેખર વસ્તી વૃદ્ધિ ઈચ્છે છે, તો તેમણે આ તમામ સરકારોને આદેશ આપવો જોઈએ કે:

• શિક્ષણ અને આરોગ્ય સેવાઓ માત્ર સરકારી જ હોવી જોઈએ
• આ સેવાઓ ઉત્તમ ગુણવત્તાયુક્ત હોવી જોઈએ
• ખાનગી પેઢીઓને આ ક્ષેત્રોમાં લૂંટ કરવાની મંજૂરી ન આપવી જોઈએ
• બાળકોના ઉછેર માટે સામાજિક સુરક્ષા યોજનાઓ લાવવી જોઈએ

સમાજની વાસ્તવિકતા

દેશની વસ્તીના ૧૦ ટકા પરિવારો પાસે માત્ર એક જ સંતાન છે. આનું કારણ આર્થિક અસમર્થતા છે, ન કે સંતાન પ્રત્યેની અનિચ્છા. દરેક યુગલની સંતાનની ઇચ્છા હોય છે, પરંતુ જન્મ પછીના ખર્ચાઓની ચિંતા તેમને એક બાળક પછી રોકાઈ જવા મજબૂર કરે છે.

ભાગવતજી, જો તમે ખરેખર "હમ દો, હમારે તીન"નો આદેશ આપો છો, તો સાથે સાથે બાળકોના ઉછેર માટેની સામાજિક સુરક્ષા પણ સુનિશ્ચિત કરવાનો આદેશ આપો. વસ્તી વૃદ્ધિ માત્ર સલાહ આપવાથી નહીં, પરંતુ આર્થિક સહાયતા અને ગુણવત્તાયુક્ત સરકારી સેવાઓથી જ શક્ય બનશે.