સુરતના પુણા વિસ્તારમાં બાળ મજૂરીનો એક હૃદયદ્રાવક કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જ્યાં
રાજસ્થાનના
ઉદેપુર જિલ્લાના અંતરિયાળ ગામોમાંથી લાવવામાં આવેલા 7થી 17 વર્ષની વયના સગીરોને સાડીના કારખાનામાં ગોંધી રાખી 17 કલાક
કાળી મજૂરી કરાવવામાં આવતી હતી. આ બાળકોને દિવસભરના શારીરિક અને માનસિક શોષણના બદલામાં માત્ર 200 રૂપિયા અને એક કલાકનો વિરામ આપવામાં આવતો હતો. આ રેકેટનો પર્દાફાશ ત્યારે થયો જ્યારે બે બાળકો હિંમત કરીને ભાગીને
પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યા, જે બાદ પોલીસે તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરી અન્ય ત્રણ સગીરોને મુક્ત કરાવ્યા.
બે બાળકોની હિંમતથી ખુલ્યું રહસ્ય
18 એપ્રિલની રાત્રે ગોડાદરા પોલીસ સ્ટેશનમાં બે 7 વર્ષના બાળકો ગભરાયેલી હાલતમાં પહોંચ્યા. પોલીસે તેમની પૂછપરછ કરતાં જાણવા મળ્યું કે તેઓ રાજસ્થાનના ઉદેપુર જિલ્લાના ગામડામાંથી લાવવામાં આવ્યા હતા અને સુરતના પુણા વિસ્તારની બિલનાથ સોસાયટીમાં આવેલા સાડીના કારખાનામાં ગોંધી રાખવામાં આવ્યા હતા. બાળકોએ જણાવ્યું કે તેમને સવારે 5થી રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી 17 કલાક કામ કરાવવામાં આવતું હતું. આળસ કરે અથવા ન ઊઠે તો કારખાનેદાર દ્વારા માર મારવામાં આવતો હતો. આ ખુલાસા બાદ પોલીસે બાળકોને ચાઇલ્ડ વેલ્ફેર સેન્ટરમાં મોકલી આપ્યા અને તપાસ શરૂ કરી.
પોલીસની તાત્કાલિક કાર્યવાહી
મહિલા સેલના એસીપી મિની જોસેફે બાળકો પાસે વધુ પૂછપરછ કરતાં જાણવા મળ્યું કે કારખાનામાં અન્ય ત્રણ સગીરો પણ આવી જ રીતે ગોંધાયેલા છે. પોલીસે તાત્કાલિક ત્રણ ટીમ બનાવી, જેમાં વરાછા, પુણા અને ગોડાદરા પોલીસ સ્ટેશનના મહિલા પીએસઆઇનો સમાવેશ હતો. બાળકોને રાત્રે ભાગવાને કારણે ચોક્કસ સ્થળની જાણકારી ન હોવા છતાં, પોલીસે બે દિવસ સુધી બાળકોને સાથે રાખી પગપાળા શોધખોળ કરી. 19 એપ્રિલે બાળકોએ પુણાની સીતારામ સોસાયટી પાછળ આવેલા બિલનાથ સોસાયટીના કારખાના તરફ આંગળી ચીંધી, જ્યાં પોલીસે દરોડો પાડ્યો.
કારખાનામાંથી ત્રણ સગીરો મુક્ત
પોલીસને કારખાનામાંથી એક 7 વર્ષનું બાળક અને બે 17 વર્ષના સગીરો મળી આવ્યા. તેમણે પોલીસને જણાવ્યું કે તેઓ મહિનાઓથી આ કારખાનામાં કામ કરી રહ્યા હતા. સવારે 5 વાગ્યે ઉઠાડીને રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી સતત કામ કરાવવામાં આવતું હતું, અને નાની ભૂલ પર માર મારવામાં આવતો હતો. આ બદલામાં તેમને માત્ર 200 રૂપિયા અને બપોરે એક કલાકનો વિરામ મળતો હતો. આ બાળકોની આપવીતીએ બાળ મજૂરીની નિર્દયતાને ઉજાગર કરી.
કારખાનેદારની ધરપકડ
વરાછાના મહિલા સબ ઇન્સ્પેક્ટર એફ.એસ. ચૌધરીની ફરિયાદના આધારે પુણા પોલીસે કારખાનું ચલાવનાર પ્રકાશ ભૂરીલાલ ભૂરિયા (રહે. ગૌરાણા ગામ, તા. જાડોદ, જિ. ઉદેપુર)ની ધરપકડ કરી. પોલીસે આ મામલે ગુનો નોંધી વધુ તપાસ શરૂ કરી છે.
આ ઘટના બાળ મજૂરીની ગંભીર સમસ્યા અને તેની સામે લડવાની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે. બે નાના બાળકોની હિંમત અને પોલીસની ત્વરિત કાર્યવાહીએ પાંચ સગીરોને નવું જીવન આપ્યું છે. આ ઘટના સમાજને એ પણ યાદ અપાવે છે કે બાળકોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવું આપણી સૌની જવાબદારી છે.