ડોલર સામે રૂપિયાની જોરદાર છલાંગ

Rupee Surges Against Dollar: આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં આવેલા નાટ્યાત્મક ઘટાડા અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ઈરાન સાથેના સંભવિત સોદાના સંકેતોએ ભારતીય ચલણના ભાગ્ય બદલી નાખ્યા છે. બુધવારે ભારતીય રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 61 પૈસાના જંગી ઉછાળા સાથે 94.57 (કામચલાઉ) પર બંધ રહ્યો હતો. એક જ દિવસમાં આવેલો આ મોટો સુધારો ભારતીય અર્થતંત્ર માટે રાહતના સમાચાર લઈને આવ્યો છે, ખાસ કરીને એવા સમયે જ્યારે રૂપિયો સતત દબાણ હેઠળ હતો.

વૈશ્વિક ગતિવિધિઓ અને રૂપિયાનો ઉછાળો
ફોરેક્સ માર્કેટમાં બુધવારે ભારે હલચલ જોવા મળી હતી. રૂપિયો ડોલર સામે 95 ના સ્તર પર ખુલ્યો હતો, જે શરૂઆતમાં ઘટીને 95.18 ના સ્તર સુધી પહોંચી ગયો હતો. જોકે, દિવસના અંતે ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું અને રૂપિયો મજબૂત થઈને 94.57 પર સ્થિર થયો. અગાઉના ટ્રેડિંગ સત્રમાં રૂપિયો 95.18 પર બંધ રહ્યો હતો. આ ઉછાળા પાછળ મુખ્યત્વે ગ્લોબલ ઓઇલ માર્કેટમાં આવેલો 10 ટકાથી વધુનો ઘટાડો જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 8.25 ટકાનો ઘટાડો
બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં 8.25 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે તે પ્રતિ બેરલ $100.81 ની નજીક ટ્રેડ કરતું જોવા મળ્યું હતું. તેલના ભાવમાં આ ઘટાડાએ ભારત જેવા આયાત નિર્ભર દેશ માટે વિદેશી હૂંડિયામણના આઉટફ્લોમાં ઘટાડો કર્યો છે, જે સીધી રીતે રૂપિયાને મજબૂત બનાવે છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની 'ટ્રુથ સોશિયલ' પોસ્ટ અને ઈરાન કનેક્શન
રૂપિયામાં આ સુધારા પાછળનું સૌથી મોટું મનોવૈજ્ઞાનિક કારણ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની જાહેરાત છે. ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર એક પોસ્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે ઈરાની પ્રતિનિધિઓ સાથે ચાલી રહેલી વાટાઘાટોમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે અને ટૂંક સમયમાં એક "સંપૂર્ણ અને અંતિમ કરાર" થવાની શક્યતા છે. આ સમાચારને કારણે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની ચિંતાઓ ઓછી થઈ છે અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાનો ડર પણ ઘટ્યો છે. આ સાથે જ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ફસાયેલા જહાજોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવા માટે શરૂ કરાયેલા "પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ" ને અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરવાની જાહેરાત કરી છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે ઈરાન સાથેના કરારને તક આપવા માટે આ લશ્કરી ઓપરેશન રોકવું જરૂરી છે. આ પગલાથી વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતા ઘટી છે અને રોકાણકારોનો આત્મવિશ્વાસ વધ્યો છે.

RBI ની પરોક્ષ વ્યૂહરચના અને બેંકોનો રોલ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) પણ રૂપિયાને સ્થિર રાખવા માટે પડદા પાછળ સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહી છે. ફોરેક્સ એડવાઇઝર્સના જણાવ્યા મુજબ, RBI હાલમાં તેના ફોરેક્સ રિઝર્વનો સીધો ઉપયોગ કરવાને બદલે "પરોક્ષ" રસ્તાઓ અપનાવી રહી છે. એક રણનીતિ એવી છે કે સરકારી બેંકોને વિદેશી ચલણ બોન્ડ (Foreign Currency Bonds) દ્વારા ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે. આનાથી સિસ્ટમમાં નવા ડોલર આવશે અને આરબીઆઈએ પોતાના અનામતમાંથી ડોલર વેચવાની જરૂર નહીં પડે.

શેરબજારમાં તેજી અને સર્વિસ સેક્ટરનો વિકાસ
રૂપિયાના ઉછાળાની સાથે ભારતીય શેરબજારમાં પણ દિવાળી જેવો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. સેન્સેક્સ 940 પોઈન્ટ વધીને 77,958 પર અને નિફ્ટી 298 પોઈન્ટના વધારા સાથે 24,330 પર બંધ થયો હતો. શેરબજારમાં આ તેજીએ રૂપિયાની મજબૂતીમાં ઉમેરો કર્યો હતો. બીજી તરફ, આર્થિક મોરચે પણ સારા સમાચાર મળ્યા છે. એપ્રિલમાં ભારતનો સર્વિસ સેક્ટર પીએમઆઈ (PMI) વધીને 58.8 પર પહોંચ્યો છે, જે છેલ્લા પાંચ મહિનાની ટોચ છે. નવા ઓર્ડર અને ઉત્પાદનમાં વધારાને કારણે સેવા ક્ષેત્ર મજબૂત બન્યું છે. એવું પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયાના સંકટને કારણે ભારતીય કંપનીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાયર્સને બદલે સ્થાનિક સપ્લાયર્સ પર પસંદગી ઉતારી છે, જે સ્થાનિક અર્થતંત્ર માટે સકારાત્મક સંકેત છે.

આગામી દિવસોમાં રૂપિયો વધુ મજબૂત બની શકે
એકંદરે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મુત્સદ્દીગીરી, ક્રૂડ ઓઇલના ઘટતા ભાવ અને આરબીઆઈની સાવધ નીતિએ ભારતીય રૂપિયાને ફરી બેઠો કર્યો છે. જો ઈરાન સાથેનો કરાર સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થશે અને તેલના ભાવ $100 ની નીચે સ્થિર રહેશે, તો આગામી દિવસોમાં રૂપિયો વધુ મજબૂત બની શકે છે. જોકે, વિદેશી રોકાણકારો (FII) ની વેચવાલી હજુ પણ ચિંતાનો વિષય છે, જેણે બુધવારે પણ રૂ. 3,621 કરોડના શેર વેચ્યા હતા. હવે બજારની નજર ઈરાન-યુએસ મંત્રણાના અંતિમ પરિણામ પર રહેશે.