ખાંડના ભાવને લઈને સરકારનો મોટો નિર્ણય! 1 નવેમ્બરથી શું બદલાશે?

નવી દિલ્હી: દેશમાં ખાંડના ભાવ નિયંત્રણમાં રાખવા અને બજારમાં ખાંડનો પૂરતો પુરવઠો જાળવી રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ઇથેનોલ ખરીદી નીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યો છે. નવા ઇથેનોલ પુરવઠા વર્ષમાં સરકારી તેલ કંપનીઓ શેરડીના રસ, ખાંડની ચાસણી અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી બનાવેલા ઇથેનોલની ખરીદી નહીં કરે. આ નિયમ 1 નવેમ્બર, 2026થી અમલમાં આવવાનો છે. નબળા ચોમાસા અને શેરડીના ઉત્પાદન અંગેની ચિંતાઓ વચ્ચે સરકારના આ નિર્ણયથી ખાંડના ઉત્પાદન અને બજારમાં તેના પુરવઠા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

ખાંડના ભાવને નિયંત્રિત કરવા ઇથેનોલ ખરીદી પર પ્રતિબંધ

કેન્દ્ર સરકારના આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ શેરડીનો વધુ જથ્થો ખાંડના ઉત્પાદન માટે ઉપલબ્ધ રાખવાનો છે. શેરડીનો ઉપયોગ ખાંડ બનાવવાની સાથે ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે પણ થાય છે. તેથી શેરડીમાંથી ઇથેનોલનું ઉત્પાદન વધે ત્યારે ખાંડ બનાવવા માટે ઉપલબ્ધ કાચા માલના જથ્થા પર અસર પડી શકે છે.

આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs)ને નવા પુરવઠા વર્ષ માટે શેરડીના રસ, સુગર સીરપ અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી ઉત્પાદિત ઇથેનોલની ખરીદી માટે બોલી ન મંગાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારનો હેતુ ખાંડના પુરવઠા અને ઇથેનોલ ઉત્પાદન વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે.

1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલ ખરીદી માટે ટેન્ડર

નવા ઇથેનોલ પુરવઠા વર્ષ માટે સરકારી તેલ કંપનીઓએ અંદાજે 11 અબજ લિટર એટલે કે 1,100 કરોડ લિટર ઇથેનોલની ખરીદી માટે સંયુક્ત ટેન્ડર બહાર પાડ્યું છે. આ ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL), હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL), નુમાલીગઢ રિફાઇનરી અને મેંગલોર રિફાઇનરી એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સનો સમાવેશ થાય છે.

ટેન્ડરની વિગતો મુજબ, શેરડીના રસ, ખાંડની ચાસણી અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી બનાવેલા ઇથેનોલ માટે ખરીદીની બોલી મંગાવવામાં આવી નથી. તેના બદલે મંજૂર વૈકલ્પિક કાચા માલમાંથી ઉત્પાદિત ઇથેનોલની ખરીદી કરવામાં આવશે. આ વ્યવસ્થા ઇથેનોલ પુરવઠો જાળવી રાખવાની સાથે ખાંડના ઉત્પાદન માટે શેરડીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ રાખવાના પ્રયાસનો ભાગ છે.

હવે કયા કાચા માલમાંથી ઇથેનોલ ખરીદવામાં આવશે?

નવા ટેન્ડર હેઠળ સરકારી તેલ કંપનીઓ અન્ય મંજૂર કાચા માલમાંથી બનાવવામાં આવેલા ઇથેનોલની ખરીદી કરી શકશે. તેમાં મુખ્યત્વે નીચેના વિકલ્પોનો સમાવેશ થાય છે:

• સી-હેવી મોલાસીસ: ખાંડ ઉત્પાદન પ્રક્રિયા દરમિયાન મળતા મોલાસીસમાંથી બનાવેલું ઇથેનોલ.

• બગડેલું અનાજ: માનવ વપરાશ માટે યોગ્ય ન હોય તેવા અનાજમાંથી ઉત્પાદિત ઇથેનોલ.

• વધારાનો ચોખા: ફૂડ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (FCI) પાસેથી ઉપલબ્ધ મંજૂર વધારાના ચોખાનો જથ્થો.

• મકાઈ: મકાઈમાંથી ઉત્પાદિત ઇથેનોલ.

• અન્ય મંજૂર કાચો માલ: રાષ્ટ્રીય જૈવ ઇંધણ નીતિ હેઠળ મંજૂરી પ્રાપ્ત અન્ય સ્ત્રોતો.

વૈકલ્પિક કાચા માલનો ઉપયોગ વધારવાથી ઇથેનોલ ઉત્પાદન ચાલુ રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, તેની વાસ્તવિક અસર ઉત્પાદન ક્ષમતા, ઉપલબ્ધ જથ્થા અને ખરીદીની શરતો પર નિર્ભર રહેશે.

નબળા ચોમાસાથી શેરડીના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા

ભારત વિશ્વના અગ્રણી ખાંડ ઉત્પાદક દેશોમાંનો એક છે. શેરડીના પાક માટે પૂરતો વરસાદ અને અનુકૂળ હવામાન મહત્વપૂર્ણ છે. નબળા ચોમાસા અને અલ નીનોની સંભવિત અસરને કારણે શેરડીના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા ઊભી થઈ શકે છે. જો શેરડીનો પાક નબળો રહે અને ખાંડનું ઉત્પાદન ઘટે, તો બજારમાં પુરવઠા પર દબાણ વધી શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં શેરડીનો વધુ જથ્થો ખાંડના ઉત્પાદન માટે ઉપલબ્ધ રાખવાથી પુરવઠો જાળવવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, ખાંડના ભાવમાં કેટલો ફેરફાર થશે તે ઉત્પાદન, માંગ, ઉપલબ્ધ સ્ટોક અને સરકારની અન્ય નીતિઓ પર આધારિત રહેશે.

ખાંડ મિલોને ઓક્ટોબર અને નવેમ્બરમાં વેચાણની વધારાની છૂટ

ખાંડના પુરવઠાને વ્યવસ્થિત રાખવા માટે ખાંડ મિલોને વેચાણ અંગે પણ રાહત આપવામાં આવી છે. ઉપલબ્ધ વિગતો મુજબ, ઓક્ટોબર 2026માં ઉત્પાદિત ખાંડને ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર બંને મહિનામાં વેચવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ છૂટ નિયમિત માસિક વેચાણ ક્વોટા ઉપરાંતની છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ખાંડ મિલ ઓક્ટોબરમાં 1,000 મેટ્રિક ટન ખાંડનું ઉત્પાદન કરે, તો મંજૂરીની શરતો મુજબ તે આ જથ્થો ઓક્ટોબર અને નવેમ્બર દરમિયાન વેચી શકે છે. આ વ્યવસ્થાથી મિલોને વેચાણનું આયોજન કરવામાં મદદ મળી શકે છે અને બજારમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ થઈ શકે છે.

પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ અને ખાંડના ભાવ વચ્ચે સંતુલન

ભારત પેટ્રોલમાં ઇથેનોલનું મિશ્રણ વધારીને ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માગે છે. ઇથેનોલ એક જૈવ ઇંધણ છે, જે શેરડી અને અનાજ સહિત વિવિધ કાચા માલમાંથી બનાવી શકાય છે. દેશમાં ઇથેનોલ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે ખાંડના પુરવઠા પર તેની અસરનું સંતુલન જાળવવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

શેરડીના રસ અને બી-હેવી મોલાસીસમાંથી બનેલા ઇથેનોલની ખરીદી પરનો પ્રતિબંધ ખાંડના ઉત્પાદન માટે શેરડીનો વધુ જથ્થો ઉપલબ્ધ રાખવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવે છે. હવે આગામી સમયમાં શેરડીનું ઉત્પાદન, ખાંડનો પુરવઠો અને બજારભાવ આ નિર્ણયથી કેવી રીતે પ્રભાવિત થાય છે તેના પર નજર રહેશે.