ગુજરાતમાં 'ઝેરી' કફ સિરપનો આતંક?, ઉભા થતા સવાલો

વડોદરાના ઈલોરાપાર્ક વિસ્તારમાં પાંચ વર્ષની બાળકીના રહસ્યમય મોતની ઘટનાએ સમગ્ર શહેરમાં અરેરાટી ફેલાવી દીધી છે. સામાન્ય ખાંસીના ઈલાજ માટે લેવામાં આવેલી કફ સિરપ બાળકી માટે કાળ સાબિત થઈ હોવાનો આક્ષેપ પરિવારે કર્યો છે. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર રાજ્યમાં વેચાતી દવાઓની ગુણવત્તા અને નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સુરક્ષા સામે ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા છે.

વડોદરાના ઈલોરાપાર્ક જેવા પોશ વિસ્તારમાં બનેલી આ ઘટના હૃદયદ્રાવક છે. મૃતક પાંચ વર્ષની બાળકીના માતા-પિતા હયાત નથી, જેના કારણે તે પોતાની વયોવૃદ્ધ દાદી સાથે રહેતી હતી. દાદી માટે આ બાળકી જ તેમના જીવનનો એકમાત્ર આધાર અને જીવવાનો હેતુ હતી.

પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, છેલ્લા બે દિવસથી બાળકીને સામાન્ય ખાંસી (ઉધરસ)ની તકલીફ થઈ હતી. શિયાળાની ઋતુને કારણે સામાન્ય ઉધરસ સમજીને દાદીએ નજીકના એક મેડિકલ સ્ટોરમાંથી ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર અથવા સીધી સલાહ મુજબ કફ સિરપની બોટલ ખરીદી હતી. રાત્રે બાળકીને નિર્ધારિત માત્રામાં સિરપ આપવામાં આવી હતી. જોકે, દવા પીધાના થોડા જ સમયમાં બાળકીની તબિયત સુધરવાને બદલે અચાનક લથડવા લાગી હતી. તેને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડવા લાગી અને જોતજોતામાં તે બેભાન થઈ ગઈ હતી. તેને તાત્કાલિક હોસ્પિટલ લઈ જવામાં આવી, પરંતુ સારવાર મળે તે પહેલા જ માસૂમ બાળકીએ દમ તોડી દીધો હતો.

પરિવારનો આક્ષેપ: કફ સિરપ જ મોતનું કારણ

બાળકીના રહસ્યમય મોત બાદ પરિવારજનોએ આક્ષેપ કર્યો છે કે, મેડિકલ સ્ટોરમાંથી લાવવામાં આવેલી કફ સિરપમાં જ કંઈક શંકાસ્પદ હતું. પરિવારના મતે, સિરપ પીધા બાદ જ બાળકીની હાલત બગડી હતી. આ આક્ષેપને પગલે સ્થાનિક પોલીસે ઘટનાસ્થળે પહોંચી તપાસ હાથ ધરી છે. પોલીસે તે મેડિકલ સ્ટોરની પણ મુલાકાત લીધી છે જ્યાંથી દવા ખરીદવામાં આવી હતી અને જે બેચની સિરપ બાળકીને અપાઈ હતી, તેના નમૂનાઓ લેવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે.

પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટ પર સૌની નજર

બાળકીના મૃતદેહને હાલ વડોદરાની ગોત્રી હોસ્પિટલ ખાતે પોસ્ટમોર્ટમ (PM) અર્થે ખસેડવામાં આવ્યો છે. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, અત્યારે કંઈ પણ કહેવું વહેલું ગણાશે. પીએમ રિપોર્ટ અને ફોરેન્સિક લેબોરેટરી (FSL) ના રિપોર્ટ બાદ જ ખબર પડશે કે બાળકીના શરીરમાં કોઈ ઝેરી તત્વો ગયા હતા કે કેમ. શું આ મોત દવાની આડઅસર (Side effect) ને કારણે થયું છે કે પછી દવામાં કોઈ અશુદ્ધિ હતી?

ગુજરાતમાં શંકાસ્પદ દવાઓનો ખતરો?

આ ઘટનાએ ગુજરાતના આરોગ્ય તંત્ર અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDCA) સામે અનેક સવાલો ખડા કર્યા છે. ભૂતકાળમાં ગાંબિયા અને ઉઝબેકિસ્તાન જેવા દેશોમાં ભારતીય બનાવટની કફ સિરપ પીવાથી બાળકોના મોત થયાના કિસ્સાઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગાજ્યા હતા. શું એવી જ કોઈ સબ-સ્ટાન્ડર્ડ (નિમ્ન કક્ષાની) દવાઓ સ્થાનિક માર્કેટમાં પણ વેચાઈ રહી છે?

ઉદભવતા સવાલો:

• શું મેડિકલ સ્ટોર્સ ડોક્ટરના કાગળ વગર આવી ગંભીર દવાઓનું વેચાણ કરી શકે?

• નાના બાળકો માટે વપરાતી દવાઓની ગુણવત્તા તપાસવા માટે નિયમિત ઓડિટ થાય છે?

• કોણ છે જે નફાખોરી માટે માસૂમોના જીવ સાથે રમત રમી રહ્યું છે?

સાવચેતીના પગલાં

તબીબોના મતે, વાલીઓએ ક્યારેય પણ મેડિકલ સ્ટોર પરથી સીધી દવા લઈને બાળકોને આપવી જોઈએ નહીં. ઘણી કફ સિરપમાં એવા તત્વો હોય છે જે નાના બાળકોના સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમ પર અસર કરી શકે છે. હંમેશા માન્ય પીડિયાટ્રિશિયનની સલાહ બાદ જ દવા આપવી હિતાવહ છે.

હાલ તો એક નિર્દોષ બાળકીના મોતે અનેક પરિવારોમાં ફફડાટ ફેલાવ્યો છે. જો તપાસમાં દવાની ખામી બહાર આવશે, તો તે ગુજરાતના ફાર્મા સેક્ટર માટે એક મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.