એક તરફ દારૂબંધી, બીજી તરફ લિકર શોપ! ગાંધીના પોરબંદરમાં શું છે આ વિરોધાભાસ?

Porbandar Licensed Liquor Shop Approval: ગુજરાતમાં જે મહાત્મા ગાંધીના નામે દારૂબંધીની વાત કરવામાં આવે છે, એ જ મહાત્મા ગાંધીની જન્મભૂમિ પોરબંદરમાં હવે લિકર શોપ શરૂ થવા જઈ રહી છે! પોરબંદરની ખાનગી હોટલને લિકર શોપની મંજૂરી મળતાં ટૂંક સમયમાં ગાંધીજીની જન્મભૂમિમાં જ પરમિટધારકોને દારૂ મળી શકશે. આ મંજૂરી સાથે પોરબંદરના આશરે 1,200 હેલ્થ પરમિટધારકોને હવે રાજકોટ, જામનગર કે જૂનાગઢ સુધી દારૂ લેવા માટે ધક્કા ખાવાની જરૂર નહીં રહે.

ગાંધીજીની જન્મભૂમિમાં દારૂની દુકાન!
મહાત્મા ગાંધીની જન્મભૂમિ તરીકે ઓળખાતા પોરબંદરમાં દારૂબંધી વચ્ચે લિકર શોપની મંજૂરી સ્વાભાવિક રીતે જ ચર્ચાનો વિષય બની છે. અત્યાર સુધી પોરબંદરના હેલ્થ પરમિટધારકોને પરમિટનો દારૂ મેળવવા રાજકોટ, જામનગર અથવા જૂનાગઢ સુધી જવું પડતું હતું. હવે આ દોડધામનો અંત આવવાની તૈયારી છે. પોરબંદરની ચોપાટી વિસ્તારમાં આવેલી એક ખાનગી હોટલને લિકર શોપની પરમિશન મળતાં હવે સ્થાનિક પરમિટધારકોને પોરબંદરમાં જ દારૂ ઉપલબ્ધ થશે. જોકે આ સુવિધા પરમિટધારકો પૂરતી મર્યાદિત રહેશે અને ગુજરાતની દારૂબંધીની કાયદાકીય વ્યવસ્થા યથાવત છે.

પરમિટધારકોની સંખ્યા કેમ અટકી ગઈ?
પોરબંદરમાં બે વર્ષ પહેલાં 2,200થી વધુ લોકો પાસે હેલ્થ પરમિટ હોવાનો સ્થાનિક અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે. પરંતુ પરમિટ મેળવવા અને રિન્યુ કરાવવાના ખર્ચમાં થયેલા ભારે વધારા બાદ હવે આ સંખ્યા ઘટીને આશરે 1,200 રહી હોવાનું જણાવાય છે. ફેમિલી ડોક્ટરની સલાહ મુજબ આલ્કોહોલનું સેવન કરતા હેલ્થ પરમિટધારકો માટે પણ ખર્ચનો બોજો વધી ગયો છે. અગાઉ એક યુનિટ માટે રૂ.2,000નો ચાર્જ હતો, જે વધારીને રૂ.11,000 કરવામાં આવ્યો હોવાનું સ્થાનિક અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ચાર યુનિટની વાત કરીએ તો માત્ર યુનિટ ચાર્જ રૂ.44,000 થાય છે. અન્ય ખર્ચ સાથે કુલ ખર્ચ રૂ.56,000 સુધી પહોંચતો હોવાનો દાવો છે. એટલે નવા પરમિટધારકો દૂર રહ્યા અને જૂના પરમિટ રિન્યુ કરાવનારાઓની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો થયો.

પરમિટ રિન્યુ કરાવવી પણ હવે મોંઘી
માત્ર નવી પરમિટ જ નહીં, જૂની પરમિટ રિન્યુ કરાવવી પણ હવે મોંઘી પડી રહી છે. અગાઉ ચાર યુનિટની પરમિટ રિન્યુ કરાવવા માટે રોગી કલ્યાણ સમિતિમાં આશરે રૂ.4,000 ચૂકવવાના થતા હતા. હવે આ જ રકમ વધીને આશરે રૂ.24,000 થઈ હોવાનું સ્થાનિક સ્તરે જણાવાયું છે. એક તરફ પરમિટનો ખર્ચ આસમાને અને બીજી તરફ દારૂ લેવા માટે રાજકોટ, જામનગર કે જૂનાગઢ સુધી જવાનો ખર્ચ અલગ. પરિણામે અનેક પરમિટધારકોએ પરમિટ રદ કરાવી હોવાનું જણાવાય છે.

બરડો ડુંગરમાં દેશી દારૂનું ધમધમતું નેટવર્ક?
પોરબંદર અને ભાણવડ વચ્ચેનો બરડો ડુંગર વિસ્તાર બીજી તરફ દેશી દારૂના ગેરકાયદે ઉત્પાદનને લઈને લાંબા સમયથી ચર્ચામાં છે. સ્થાનિક અહેવાલ મુજબ અહીં નાની-મોટી ભઠ્ઠીઓ મારફતે મોટા પ્રમાણમાં દેશી દારૂ બનાવવામાં આવે છે અને પોરબંદર ઉપરાંત દેવભૂમિ દ્વારકા તથા જામનગર સહિતના વિસ્તારોમાં પહોંચાડવામાં આવે છે. પોલીસ અને વન વિભાગ દ્વારા સમયાંતરે દરોડા પાડવામાં આવે છે, છતાં સ્થાનિક દાવા મુજબ દેશી દારૂની ભઠ્ઠીઓ પર સંપૂર્ણ અંકુશ આવ્યો નથી. એક તરફ ગેરકાયદે દેશી દારૂનું નેટવર્ક અને બીજી તરફ હવે ગાંધીજીની જન્મભૂમિમાં કાયદેસર પરમિટ શોપની મંજૂરી, પોરબંદરની દારૂની કહાનીમાં આ બે વિરોધાભાસી તસવીરો ચર્ચામાં છે.

ગાંધીના પોરબંદરમાં બદલાતું દારૂબંધીનું ચિત્ર
પોરબંદરમાં લિકર શોપ શરૂ થવાની મંજૂરી માત્ર 1,200 પરમિટધારકો માટેની સુવિધા પૂરતી નથી. ગાંધીજીની જન્મભૂમિમાં આ નિર્ણય દારૂબંધીની નીતિને લઈને પણ સવાલો ઊભા કરે છે. ગુજરાતમાં દારૂબંધીની નીતિ વર્ષોથી રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચાનો વિષય રહી છે. એક તરફ દારૂબંધીની વાત થાય છે અને બીજી તરફ પરમિટ આધારિત દારૂની વ્યવસ્થા હેઠળ લિકર શોપને મંજૂરી મળે છે. હવે પોરબંદરમાં આ શોપ શરૂ થયા બાદ પરમિટધારકોની સંખ્યા વધે છે કે નહીં અને આ નિર્ણયથી સ્થાનિક સ્તરે શું બદલાય છે તેના પર નજર રહેશે. ગાંધીજીની જન્મભૂમિમાં લિકર શોપ શરૂ થવાની આ વાત હવે માત્ર પોરબંદરનો સ્થાનિક મુદ્દો નથી રહી. દારૂબંધી, પરમિટ વ્યવસ્થા અને સરકારની નીતિ વચ્ચેનો વિરોધાભાસ તેને ગુજરાતમાં ચર્ચાનો મોટો મુદ્દો બનાવી શકે છે.