પાટીદાર રાજનીતિ: સંયોગ કે પ્રયોગ?

તાજેતરમાં અમરેલી લેટરકાંડ મુદ્દે પાટીદાર યુવતીનું સરઘસ કાઢવામાં આવતાં એક પછી એક પાટીદાર નેતાઓ નિવેદન આપીને તેમાં કૂદી પડ્યા હતા. જ્યારે ઉદ્યોગપતિ કરશન પટેલે આપેલા નિવેદન બાદ પાટીદાર અનામત આંદોલન સાથે સંકળાયેલા નેતાઓએ કરશન પટેલ સામે મોરચો માડી દીધો હતો. તેવામાં રાજકારણમાં કરવામાં આવતું નિવેદન અચાનક નથી આવતું, પરંતુ ભવિષ્યની યોજનાઓને અમલમાં મૂકવા જાણી જોઈને નિવેદન કરવામાં આવતું હોય છે. ત્યારે અમરેલીના લેટરકાંડ અને કરશન પટેલના નિવેદન મામલે થઈ રહેલી પાટીદાર રાજનીતિ સંયોગ છે કે પ્રયોગ?

ગુજરાતમાં સરકાર, સહકારી અને સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓમાં સત્તા ઉપર રહેલા ભાજપ પક્ષના સંગઠનની સંરચના ચાલી રહી છે. આગામી દિવસોમાં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓની ચૂંટણી પણ જાહેર થનાર છે. તેવા સમયે ભાજપ સહિતના રાજકીય પક્ષો ઉપર પ્રેશર પોલિટિક્સનો પ્રયોગ કરવા પાટીદાર રાજનીતિ શરૂ થઈ હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યુ છે. ભાજપ સંગઠનમાં વોર્ડથી લઈને પ્રદેશ પ્રમુખ સહિતના માળખામાં પાટીદાર કાર્યકરોને મહત્વના હોદ્દા મળે તે માટે પાટીદાર નેતાઓ અત્યારથી સક્રિય થઈ ગયા છે. એક સમયે પાટીદાર એટલે ભાજપ અને ભાજપ એટલે પાટીદાર કહેવાતું. ભાજપ અને પાટીદાર એકબીજાના પર્યાય બની ગયા હતા. પરંતુ, 2015 ના પાટીદાર અનામત આંદોલન બાદ પરિસ્થિતિ પલટાઈ ગઈ છે. વર્ષ 2015માં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓમાં ભાજપને સત્તાથી દૂર રાખી પાટીદાર સમાજે પોતાનો કક્કો ખરો કર્યો હતો. જ્યારે વર્ષ 2017 વિધાનસભા ચૂંટણીમાં 99 બેઠકો સુધી સીમિત રાખી ભાજપને જાતિગત રાજકારણનો અહેસાસ કરાવી દીધો હતો. તેના કારણે ભાજપના શીર્ષસ્થ નેતૃત્વએ પાટીદાર રાજનીતિને ડામવા સંગઠન તેમજ સરકારમાં ઓબીસી નેતાઓને સ્થાન આપવાનું શરૂ કર્યુ છે. ઓબીસી નેતાઓના કારણે પાટીદાર નેતાઓની સત્તામાંથી ભાગીદારી ઘટી રહી છે. તેવા સમયે પાટીદાર પાવર ઉપર સૌ કોઈ રાજનેતાઓનું ધ્યાન ખેંચાય તે માટે પાટીદાર નેતાઓએ સમજી વિચારીને પાટીદાર રાજનીતિનો પ્રયોગ શરૂ કર્યો છે. 

અમરેલીમાં ભાજપના આંતરિક જૂથવાદના કારણે લેટરકાંડ થયો હતો. ભાજપ નેતા કૌશિક વેકરિયાને કદ પ્રમાણે વેતરી નાખવા અમરેલી ભાજપના મોટા ગજાના નેતાએ લેટરકાંડ કર્યો હોવાનું ભાજપના કાર્યકરોમાં ચર્ચાઈ રહ્યુ છે. લેટરકાંડમાં ખુલ્લા પડી ગયા બાદ વિવાદને ડામવા ફરિયાદ નોંધાવી પોલીસના સહારે આરોપીઓનું સરઘસ કાઢવાનો નિમ્ન પ્રયાસ કર્યો હતો. જેમાં જાણે અજાણે પાટીદાર યુવતી પાયલબેન ગોટીનું સરઘસ નીકળતા વિવાદે નવો વળાંક લીધો હતો. પાટીદાર યુવતીના સહારે રાજકારણની વૈતરણી પાર કરવા કોંગ્રેસના નેતાઓ કૂદી પડ્યા હતા. જ્યારે ગુજરાતમાં ભાજપ સામે એક સમયે કોંગ્રેસનો વિકલ્પ બનવા જઈ રહેલી આમ આદમી પાર્ટીના ગણ્યા ગાઠ્યા નેતાઓએ પણ પાટીદાર યુવતીના સરઘસ કાંડમાં ઝુકાવીને પાટીદાર રાજનીતિ શરૂ કરી હતી. સૌરાષ્ટ્રમાં લોકસભા ચૂંટણી સમયે ક્ષત્રિય સમાજની રાજનીતિ કરીને કેટલીક બેઠકો જીતવા નીકળેલા કોંગ્રેસ પક્ષને સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓની ચૂંટણીમાં પાટીદાર સમાજનો સહયોગ મળે તેવા આશયથી પાટીદાર રાજનીતિ શરૂ કરી છે. ત્યારે વર્ષ 2015માં સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓમાં કોંગ્રેસને સત્તાનો સ્વાદ ચખાડનાર પાટીદાર સમાજ હવે પાયલ ગોટીના સરઘસ કાંડથી કોંગ્રેસની મત બેંક બનવા તૈયાર થશે કે કેમ તે કળવું મુશ્કેલ છે.

બીજી તરફ, નિરમા ગૃપના માલિક અને ઉદ્યોગપતિ કરશન પટેલે પાટણમાં યોજાયેલા લેઉવા પટેલ સમાજના કાર્યક્રમમાં અચાનક પાટીદાર અનામત આંદોલનની ફળશ્રુતિ અંગે સવાલ કરી આનંદીબેન પટેલને મુખ્યમંત્રી પદેથી હટાવવા પાટીદાર અનામત આંદોલન કરાયુ હોવાનો વિવાદ કર્યો હતો. આ સમયે જોગાનુજોગ કરશન પટેલ સાથે પાટીદાર અનામત આંદોલનના એપી સેન્ટર વિસનગરના ધારાસભ્ય અને આરોગ્ય મંત્રી ઋષિકેશ પટેલ પણ સ્ટેજ ઉપર હાજર હતા. આ વિવાદમાં પાટીદાર અનામત આંદોલન સાથે સંકળાયેલા હાર્દિક પટેલ, દિનેશ બાંભણિયા, અલ્પેશ કથીરિયા, ધાર્મિક માલવિયાએ કરશન પટેલના નિવેદનને વખોડી પાટીદાર અનામત આંદોલનથી પાટીદાર સહિત સવર્ણ સમાજને થયેલા લાભાલાભ ગણાવ્યા હતા. તેના કારણે ગુજરાતમાં સતત બે દિવસ સુધી પાટીદાર રાજનીતિ ચાલી હતી.

પાટીદાર અનામત આંદોલનના 10 વર્ષ બાદ કરશન પટેલે ફળશ્રુતિ અંગે ઉઠાવેલા સવાલ તેમના હતા કે પછી પડદા પાછળથી કોઈ બોલાવી ગયુ હતુ તે ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. પરંતુ, એક વાત ચોક્કસ છે કે ગુજરાતમાં ચોક્કસ સમયે અચાનક નિવેદન કરી આગોતરા આયોજન માટે પાટીદાર રાજનીતિ તો નથી થઈ રહી ને?, ભરૂચના નિર્ભયા કાંડ સમયે કોંગ્રેસના પાટીદાર નેતાઓ ક્યાં ગયા હતા?, અન્ય સમાજની દીકરીના ન્યાય માટે રાજનીતિ કેમ નહી?, તેવા અનેક સવાલ નાગરીકોના મનમાં ઉઠી રહ્યા છે.