અમદાવાદમાં 12 જૂન, 2025ના રોજ થયેલી એર ઈન્ડિયાની ફ્લાઈટ AI171ની દુ:ખદ વિમાન દુર્ઘટના, જેમાં 241 મુસાફરો અને 19 જમીન પરના લોકો સહિત કુલ 260 લોકોના મોત થયા હતા, તેની તપાસ અંગે એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઈન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પ્રાથમિક રિપોર્ટે ઘણા સવાલો ઉભા કર્યા છે. આ રિપોર્ટને લઈને એરલાઈન પાઈલોટ્સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા (ALPA) બાદ હવે ઈન્ટરનેશનલ ફેડરેશન ઓફ એર લાઈન પાઈલોટ્સ એસોસિએશન (IFALPA) એ પણ AAIBના રિપોર્ટ પર આપત્તિ વ્યક્ત કરી છે. આ ઘટના સાથે જોડાયેલા બે મુખ્ય મુદ્દાઓ—IFALPAની આપત્તિ અને મીડિયા તથા સોશિયલ મીડિયામાં ચાલતી અટકળો સામે સાવધાની અંગે ધ્યાન રાખવા તાકીદ કરી.
1. IFALPA દ્વારા AAIB રિપોર્ટ પર આપત્તિ
IFALPAએ AAIBના 15 પાનાના પ્રાથમિક રિપોર્ટ પર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે, જેમાં દુર્ઘટનાના કારણો અંગે પૂરતી સ્પષ્ટતા અને તકનીકી પારદર્શિતાનો અભાવ હોવાનું જણાવ્યું છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ટેકઓફની થોડી જ સેકન્ડોમાં બંને એન્જિનના ફ્યુઅલ કટઓફ સ્વીચ ‘RUN’ પોઝિશનથી ‘CUTOFF’ પોઝિશનમાં ગયા, જેના કારણે એન્જિનો બંધ થયા અને વિમાન ક્રેશ થયું. કોકપિટ વૉઈસ રેકોર્ડરમાં એક પાઈલટ બીજાને પૂછતા સંભળાય છે, “તેં ફ્યુઅલ કેમ કાપ્યું?” જેનો જવાબ બીજો પાઈલટ આપે છે, “મેં નથી કાપ્યું.” આ વાતચીત પાઈલટો વચ્ચેની ગેરસમજ કે ફ્યુઅલ સ્વીચની અજાણતી હિલચાલ તરફ ઈશારો કરે છે, પરંતુ રિપોર્ટ આ ઘટનાનું ચોક્કસ કારણ સ્પષ્ટ કરતું નથી.
IFALPAએ આ રિપોર્ટને “નેરેટિવ” ગણાવીને ટીકા કરી છે અને જણાવ્યું છે કે તેમાં તકનીકી વિગતો, જેમ કે ફ્લાઈટ ડેટા રેકોર્ડરની વિગતો, ચેકલિસ્ટ, કોકપિટ વૉઈસ રેકોર્ડરના સંપૂર્ણ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ અને ઉત્પાદકના બુલેટિનનો અભાવ છે. આવી વિગતો અન્ય મોટા અકસ્માતોના રિપોર્ટ, જેમ કે ઈથિયોપિયન એરલાઈન્સના ET 302 ક્રેશના 33 પાનાના રિપોર્ટમાં, સામેલ હતી, જેનાથી વૈશ્વિક સ્ટેકહોલ્ડર્સ ઝડપથી પગલાં લઈ શક્યા હતા. IFALPAએ રિપોર્ટની ટૂંકાઈ અને અસ્પષ્ટતાને કારણે તપાસ પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીની માંગ કરી છે. ઉપરાંત, ALPA ઈન્ડિયાએ પણ આ રિપોર્ટમાં પાઈલટની ભૂલ તરફ ઈશારો કરતી ધારણાને નકારી કાઢી છે અને તપાસમાં પોતાને સામેલ કરવાની માંગ કરી છે.
2. મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયામાં અટકળો સામે સાવધાની
IFALPAએ મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયામાં ચાલતી અટકળો સામે સાવધાની રાખવા વિનંતી કરી છે. દુર્ઘટના બાદ ઘણી અફવાઓ, જેમ કે ફ્યુઅલમાં ભેળસેળ, ફ્લૅપની ખોટી ગોઠવણી, અથવા એન્જિનની યાંત્રિક ખામી, સોશિયલ મીડિયા પર ફેલાઈ હતી. AAIBના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ફ્યુઅલના નમૂનાઓની તપાસમાં કોઈ ભેળસેળ જણાઈ નથી અને ફ્લૅપની ગોઠવણી પણ યોગ્ય હતી. જોકે, રિપોર્ટ જાહેર થયા પહેલાં જ વૉલ સ્ટ્રીટ જર્નલ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં ફ્યુઅલ સ્વીચની હિલચાલ અંગેની માહિતી લીક થઈ હોવાનો આરોપ ALPA ઈન્ડિયાએ લગાવ્યો છે, જે તપાસની ગુપ્તતા અને વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉભા કરે છે.
IFALPAએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે આવી અટકળો ફેલાવવાથી તપાસ પ્રક્રિયાને નુકસાન થઈ શકે છે અને ખોટી માહિતીને કારણે જનતામાં ગેરસમજ ઊભી થઈ શકે છે. ફેડરેશન મુજબ, દુર્ઘટનાની તપાસમાં ઈન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (ICAO) ના પરિશિષ્ટ 13ની જોગવાઈઓનું કડક પાલન થવું જોઈએ. આ જોગવાઈઓ મુજબ, તપાસનો હેતુ દોષ અથવા જવાબદારી નક્કી કરવાનો નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે કારણો શોધવાનો અને સલામતી ભલામણો આપવાનો છે. IFALPAએ તપાસ સંસ્થાઓને વિનંતી કરી છે કે તેઓ ફક્ત ચકાસાયેલા તથ્યો અને આધારભૂત પુરાવાઓના આધારે નિષ્કર્ષ આપે, જેથી ખોટી અફવાઓ અને મીડિયાની અટકળો ટાળી શકાય.
અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાની તપાસ હજુ ચાલુ છે, અને AAIBનો પ્રાથમિક રિપોર્ટ એ માત્ર પ્રારંભિક તારણો રજૂ કરે છે. IFALPA અને ALPA ઈન્ડિયાની ટીકા દર્શાવે છે કે તપાસમાં પારદર્શિતા અને તકનીકી ઊંડાણની જરૂર છે. બીજી તરફ, મીડિયા અને સોશિયલ મીડિયામાં ફેલાતી અટકળો ટાળવા માટે ICAO પરિશિષ્ટ 13નું પાલન અને ચોક્કસ માહિતીનું પ્રસારણ જરૂરી છે. આ દુર્ઘટનાના સાચા કારણો શોધવા અને ભવિષ્યમાં આવી ઘટનાઓ રોકવા માટે વધુ વિગતવાર અને પારદર્શી તપાસની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.