ગાંધીજીની વિરાસત પર વિવાદ

મહાત્મા ગાંધીએ 1915માં સ્થાપેલા કોચરબ આશ્રમમાં એક લગ્ન પ્રસંગનું આયોજન થયું, જેમાં ડીજે પર 'કજરા રે... કજરા રે...' જેવા બોલિવુડ સોંગ્સ વાગ્યા અને મહેમાનો નાચ્યા. આ વીડિયો વાયરલ થતાં જ વિવાદ ઉભો થયો છે.ગાંધીજીના સિદ્ધાંતો જેવા કે સાદગી, અહિંસા અને સ્વદેશીના વિરોધમાં આ ઘટનાને જોતા કોંગ્રેસે તીવ્ર વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે, જ્યારે ગુજરાત વિદ્યાપીઠના અધિકારીઓએ તેને સેવકના પારિવારિક પ્રસંગ તરીકે યોગ્ય ગણાવ્યો છે.     આ લગ્ન ગુજરાત વિદ્યાપીઠના એક કર્મચારીના દીકરાના હતા. ગઈ કાલે સંગીત સંધ્યા અને આજે લગ્નનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. વીડિયોમાં ડીજે પર મહેમાનો ડાન્સ કરતા દેખાય છે અને જમણવારની વ્યવસ્થા પણ કરાઈ હતી.     વિદ્યાપીઠના કુલપતિ હર્ષદ પટેલે જણાવ્યું કે, "આશ્રમના ઇવેન્ટ સેન્ટરમાં આ વિધિ થઈ છે. આશ્રમમાં એક એક્ટિવિટી સેન્ટર છે જેને તાજેતરમાં વિકસિત કરાયું છે. વર્ષોથી પરંપરા છે કે સેવકોના સારા પ્રસંગો અહીં યોજાય છે. ગાંધીજી આફ્રિકાથી આવ્યા ત્યારે તેમણે તેમના ભાણેજ મગનલાલ ગાંધીના લગ્ન પણ કોચરબ આશ્રમમાં કરાવ્યા હતા. આ કોમર્શિયલ એક્ટિવિટી નથી, પરંતુ સેવકના પારિવારિક પ્રસંગ માટે આપવામાં આવ્યું છે."     જોકે, ગુજરાત કોંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા ડૉ. મનીષ દોશીએ આને ગાંધીજીની વિરાસતને નુકસાન પહોંચાડવાનું કામ ગણાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે, "ગાંધીજી દક્ષિણ આફ્રિકાથી ભારત આવ્યા ત્યારે સૌથી પહેલા કોચરબ આશ્રમમાં રહ્યા. આ આશ્રમ સત્યાગ્રહ આશ્રમ તરીકે ઓળખાયો અને તમામ મોટા આયોજનો અહીંથી થયા. ત્યારબાદ તેઓ સાબરમતી આશ્રમ ગયા. કોચરબ આશ્રમ ગાંધીજી અને સત્યાગ્રહની ઐતિહાસિક ધરોહર છે. સત્તાધીશોએ ગાંધીજીની વિરાસતને નુકસાન પહોંચાડવાનું કામ કર્યું છે."     તેમણે વધુમાં કહ્યું કે, "ઐતિહાસિક ધરોહરનું માન-સન્માન જાળવવું જરૂરી છે. ગાંધીજીની વિરાસતને નુકસાન થાય તેવું સુનિયોજિત આયોજન થઈ રહ્યું છે. આ નુકસાન ભાજપના સત્તાધીશો અને દેશના સત્તાધીશો કરી રહ્યા છે."     આ વીડિયો એક સ્થાનિક રહેવાસીએ રેકોર્ડ કર્યો હોવાનું કહેવાય છે અને તેમણે આશ્રમના દુરુપયોગ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.   આશ્રમનું વ્યવસ્થાપન ગુજરાત વિદ્યાપીઠ કરે છે, જે ગાંધીજીએ જ સ્થાપેલી છે. અધિકારીઓએ હજુ સુધી આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટીકરણ આપ્યું નથી કે ડીજે અને મોટા આયોજન માટે મંજૂરી આપવામાં આવી હતી કે નહીં. જો મંજૂરી વગર થયું તો તે ગંભીર ઉલ્લંઘન છે, અને જો મંજૂરી આપી તો ઐતિહાસિક ધરોહરની રક્ષા પ્રત્યે બેદરકારી છે.     સોશિયલ મીડિયા પર આ વીડિયો વાયરલ થતાં જ જનતામાં રોષ ફેલાયો છે.   કોચરબ આશ્રમની ઐતિહાસિક મહત્તા: આ આશ્રમ 25 મે, 1915ના રોજ સ્થાપિત થયો હતો અને તે ગાંધીજીના પ્રથમ આશ્રમ તરીકે ઓળખાય છે. અહીંથી સત્યાગ્રહ, સ્વરોજગાર, સ્વદેશી, ગરીબો-મહિલાઓ-અસ્પૃશ્યોના ઉત્થાન અને જાહેર શિક્ષણ-સ્વચ્છતા જેવા વિચારોનો અભ્યાસ થતો હતો. ગાંધીજીએ તેને સત્યાગ્રહીઓની પ્રયોગશાળા બનાવી હતી. તેમણે લખ્યું છે કે, "મારું જીવન સત્યની શોધને અર્પિત છે."     આ ઘટના પર તાજેતરના અપડેટ્સમાં કોઈ નવી વિકાસ નથી દેખાતા, પરંતુ જનતા તરફથી જવાબદારી માંગવામાં આવી રહી છે. વિરોધી પાર્ટીઓ આને રાજકીય મુદ્દો બનાવી રહી છે, અને આશ્રમની ધરોહરને બચાવવા માટે કાર્યવાહીની માંગ ઉઠી છે.