આસિયાન બાદ હવે પ્રશાંત મહાસાગર માં યુદ્ધ?

પ્રશાંત મહાસાગર આજે વિશ્વનું સૌથી જોખમી અને સ્ટ્રેટેજિક રીતે અગત્યનું ક્ષેત્ર બની ગયું છે. ઓકિનાવા નજીક ચીનના J-15 ફાઇટર્સ દ્વારા જાપાનના F-15 પર રડાર લોક-ઓનના બે બનાવે એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે એશિયામાં શક્તિનો સંતુલન ઝડપથી ખસી રહ્યો છે. આ ઘટના માત્ર તકરાર નહીં, પરંતુ ભવિષ્યના સંભાવિત યુદ્ધની અઘોષિત ચેતવણી છે.

છેલ્લા છ મહિનાથી ચીન અને રશિયાના સૈનિકીય હલનચલન અસાધારણ રીતે વધી રહ્યા છે. લિયાઓનિંગ એરક્રાફ્ટ કેરિયરની જાપાનના મુખ્ય ટાપુઓ તરફની અવારનવારની હલચલ, ચીનના ડિસ્ટ્રોયર્સ દ્વારા મિયાકો સ્ટ્રેઇટ અને ઓસુમિ સ્ટ્રેઇટમાંથી પસાર થવાની વધતી ગતિ અને રશિયા-ચીનની લાંબા ગાળાની હવાઈ પેટ્રોલિંગ—આ બધું મળીને એક સંકેત આપે છે કે પૂર્વી બ્લોક હવે ખુલ્લી સૈનિકીય એકતા તરફ વધી રહ્યો છે.

આ વચ્ચે રશિયા-ચીન-ઉત્તર કોરિયાનાં તાજેતરના સંયુક્ત અભ્યાસો દુનિયાને સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે:
આ પૂર્વી ધુરો હવે પશ્ચિમ શક્તિઓને સીધી પડકાર આપવા તૈયાર છે.

બીજી બાજુ, જાપાન, અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને નાટો દેશો આ વિસ્તારમાં પોતાની સૈનિકીય હાજરી વધારે મજબૂત કરી રહ્યા છે. જાપાનના નવા કાઉન્ટર-સ્ટ્રાઈક ક્ષમતા, અમેરિકા દ્વારા પશ્ચિમ પ્રશાંતમાં વધતી નેવી અને એરફોર્સ ઉપસ્થિતિ, તથા ઓસ્ટ્રેલિયાનું AUKUS કરાર—all દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ ધુરો પણ ચીન-રશિયા-ઉત્તર કોરિયા સામે લાંબા યુદ્ધ માટે સજ્જ થઈ રહ્યો છે.

આ પરિસ્થિતિ એક જ મોટો પ્રશ્ન ઊભો કરે છે:
પ્રશાંત મહાસાગર શું આગામી વૈશ્વિક યુદ્ધનું મેદાન બનશે?

ચીન-જાપાન વચ્ચેના તણાવના કેન્દ્રમાં છે તાઈવાન. જો ચીન તાઈવાન પર દબાણ વધારશે અથવા સૈનિકીય પગલું લેશે તો જાપાન માટે નિષ્ક્રિય રહેવું અસંભવ છે. જાપાનના ટાપુઓ તાઈવાનથી એટલા નજીક છે કે કોઈપણ ચાઈનીઝ ઓપરેશન જાપાનની સુરક્ષા પર સીધો પ્રભાવ પાડી શકે. પરિણામે અમેરિકા પણ તુરંત યુદ્ધમાં ખેંચાઈ જશે.

ચીન-રશિયા-ઉત્તર કોરિયાનાં સંયુક્ત સૈનિકીય અભ્યાસોએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તેઓ મલ્ટી-ફ્રન્ટ પ્રેશરનો મોડેલ અપનાવી રહ્યા છે—જેમા ચીન તાઈવાન અને જાપાનને, રશિયા ઉત્તર પ્રશાંત અને આર્કટિક માર્ગોને અને ઉત્તર કોરિયા મિસાઈલ ધમકીઓ દ્વારા ક્ષેત્રને અસ્થિર બનાવી શકે.

વૈશ્વિક રાજકારણ આજે ફરીથી બાઇપોલર વિશ્વક્રમ તરફ વધી રહ્યું છે. પશ્ચિમ ધુરો—અમેરિકા, નાટો, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા—અને પૂર્વી ધુરો—ચીન, રશિયા, ઉત્તર કોરિયા—એક નવા ઠંડા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જી રહ્યા છે. જોકે આ ઠંડું નહીં—ગરમ યુદ્ધની કિનારે પહોંચેલું છે.

પ્રશાંત મહાસાગરની જિયોપોલિટિકલ, આર્થિક અને સૈનિકીય અગત્યતાને ધ્યાનમાં લીએ તો તે વિશ્વવાદના કેન્દ્રમાં રહેલુ ક્ષેત્ર છે. આ વિસ્તારમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળે તો તેનું પ્રભાવ યુરોપથી આફ્રિકા અને મધ્ય-પૂર્વથી દક્ષિણ એશિયા સુધી પહોંચશે.

આજની વાસ્તવિકતા એ છે કે, જો યોગ્ય રાજનૈતિક હસ્તક્ષેપ ન થાય તો પ્રશાંત મહાસાગર આગામી વૈશ્વિક યુદ્ધનું પહેલું મંચ બની શકે.