ગુજરાતે દારૂબંધીનો દંભ છોડવો કે જનમત લેવો?

ગુજરાત મુંબઇ રાજ્યથી અલગ થયું ત્યારથી દારૂબંધી અમલમાં છે—પણ બધાને ખબર છે કે આ દારૂબંધી હવે માત્ર કાગળ પરની ક્રાંતિ બની રહી છે. ચોરે-ને-ચોટે દારૂ મળે, હોમ ડિલિવરી ચાલે, અને ક્યારેક તો વર્ધીધારી લોકો પણ “સેવા” આપે છે, એવું દારૂ પીધેલા જ નહીં પરંતુ સમાજના દરેક વર્ગમાંથી સાંભળવા મળે છે.

છેલ્લા અઢી દાયકામાં સરકારએ ઔદ્યોગિક મૂડીરોકાણ અને પ્રવાસન વધારવાના નામે દારૂની છૂટ આપી છે. એટલે કે જેને દારૂ પોસાય તે પી શકે, કારણ કે “તે છાકટા નહીં બને”—અને મધ્યમ તથા ગરીબ વર્ગને જ છાકટાપણું જોડવામાં આવે છે. આ કલંક કોણે ઉભો કર્યો? સમાજે કે રાજકીય સુવિધાએ?

આ વચ્ચે જ ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી શંકરસિંહ વાઘેલા ખુલ્લેઆમ કહે છે—દારૂબંધી અને દારૂ નથી પીતા, બન્ને દંભ છે. તેમના મતે “રેલમછેલ તો થાય જ છે”, તો દંભ કેમ રાખવો?
મુખ્યમંત્રી તરીકેના કાર્યકાળમાં તેઓએ દારૂબંધી પર સર્વે પણ કરાવ્યો હતો. આજે તેઓ ફરી પ્રશ્ન મૂકે છે—“દંભ છોડીને ખુલ્લી છૂટ આપો, કાયદો કથળશે નહીં, પરિવાર ભાંગશે નહીં.”

વાઘેલાની દલિલ અહીં સંપૂર્ણ તાર્કિક લાગે છે:
“ગિફ્ટ સિટી, બિઝનેસ સમિટ, પ્રવાસન સ્થળે તો છૂટ આપો છો, તો રાજ્યભરમાં સંપૂર્ણ છૂટ આપવા ડર શું?”
અને હા—રાજ્યની તિજોરીમાં મોટી આવક પણ વધશે.

બીજી તરફ, સત્તાધારી પક્ષ ગાંધીએ પ્રેરિત છે એવુ કહેવાય, પણ લાગે ત્યારે ગાંધીને યાદ કરે અને સુવિધા પડે ત્યારે ભૂલી જાય, એવી સ્થિતિ સર્જાઇ છે.
ગાંધી જયંતી ઉજવે છે, ગાંધીના ચશ્મા સ્વચ્છ ભારત મિશનના લોગો પર વાપરે છે, પણ ગાંધિના જન્મ રાજ્યમાં દારૂબંધી ઉઠાવવાનું “દુનિયા શું કહેશે” એ ડરથી નિર્ણય લઇ શક્તા નથી.
આ છે મુખ્ય દંભ.

પરંતુ સવાલ રાષ્ટ્રની લાજનો નહીં—૬.૬ કરોડ ગુજરાતીઓની ઇચ્છાનો છે.
શું તેમને નક્કી કરવાની તક નહીં મળે?

આ મુદ્દો હવે “સત્તા અને વિરોધ”નો નથી—સમાજ, પરિવાર, આર્થિક નુકસાન, ગુનાખોરી, હેલ્થ ઇશ્યૂઝ, રાજ્યની આવક, બધાનો છે.

સમય આવી ગયો છે—રાજ્ય સરકારે વ્હાઇટ પેપર બહાર પાડવું જોઈએ અને જનમત-સંગ્રહ (Referendum) કરવો જોઈએ.
લોકો જ નક્કી કરે:

• દારૂબંધી ચાલુ રાખવી કે નહીં?

• દારૂની છૂટે પરિવાર તૂટશે કે નહીં?

• દારૂડીયા વધશે?

• માર્ગ અકસ્માત વધશે?

• રાજ્યને આવક મળશે કે નૈતિક નુકસાન?