પાટીદાર નેતાઓના નિવેદન સામાજિક એક્તા માટે ખત્રો

શક્તિ પૂર્વગ્રહને ન્યાયોચિત ઠેરવી શકે નહીં: જ્ઞાતિ શ્રેષ્ઠતાવાદ સામે એક ચેતવણી

એક રાષ્ટ્ર કે જે વિવિધતામાં એકતાના સિદ્ધાંતોને ગર્વથી જાળવે છે, ત્યાં એ અત્યંત ચિંતાજનક છે જ્યારે પ્રભાવશાળી અવાજો, જ્ઞાતિ આધારિતમજબૂતીકરણથી સશક્ત બનીને, એવા નિવેદનો કરે છે જે આપણા બંધારણીય મૂલ્યોના પાયાને જ ધમકાવે છે. ગુજરાતમાં પટેલ, અથવાપાટીદાર, સમુદાય નિઃશંકપણે રાજ્યના સૌથી વધુ સામાજિક-આર્થિક અને રાજકીય રીતે પ્રભાવશાળી જૂથોમાંનું એક છે. તેમની સફળતા, જોકે, વિભાજક વિચારધારાઓને પ્રોત્સાહન આપવા અથવા ભારતને એકતામાં બાંધતી બહુવાદી વ્યવસ્થાને વિચલિત કરવાનો પરવાનો ગણાવીશકાય નહીં.

ખોડલધામ ટ્રસ્ટના વડા નરેશ પટેલ અને સરદારધામના ટ્રસ્ટી ગગાજી સુતરિયાની તાજેતરની ટિપ્પણીઓ માત્ર બિનજવાબદાર જ નહીં પરંતુખતરનાક છે. પટેલનું થોડા વરસો પહેલાનું  નિવેદન કે "પ્યૂનથી ચીફ સેક્રેટરી" સુધી, તમામ સરકારી પદો પટેલ સમાજના સભ્યો દ્વારા ધારણકરવા જોઈએ તે જ્ઞાતિ શ્રેષ્ઠતાની ગંધ આવે છે, તથા સમગ્ર રાજ્યની વ્યવસ્થાને નિયંત્રણમાં લેવાની મહેચ્છા દેખાય છે. આ ભારતના બંધારણમાંસમાવિષ્ટ સમાનતાના સિદ્ધાંતનો સ્પષ્ટ અનાદર છે. કોઈપણ સમુદાય, તેના સામાજિક-રાજકીય વજન ગમે તેટલું હોય, લોકશાહી ગણતંત્રમાંજાહેર સેવાના પદો પર એકમાત્ર અધિકારનો દાવો કરી શકે નહીં.

એટલું જ ચિંતાજનક છે કે પાટીદાર મહિલાઓને યહૂદી મહિલાઓની જેમ શસ્ત્રસજ્જ અને તાલીમબદ્ધ થવાની સલાહ. જાહેર સુરક્ષા રાજ્યનીજવાબદારી છે. શસ્ત્રીકરણને બેદરકારીથી પ્રોત્સાહન આપવું, ખાસ કરીને એવા સમાજમાં કે જે પહેલેથી જ ધ્રુવીકરણ અને વધતીઅસહિષ્ણુતાના પરિણામો અનુભવી રહ્યો છે, તે અરાજકતા માટે માર્ગ મોકળો કરી શકે છે. આપડા સામે અમેરિકાનો દાખલો છે – નાગરિકોનેશસ્ત્રસજ્જ કરવાથી સલામતી નહીં, પરંતુ નિરર્થક જીવન ગુમાવવું અને વધેલી અસુરક્ષા તરફ દોરી જાય છે.

આવી ઘોષણાઓ માત્ર ગેરમાર્ગે દોરનારી નથી – તે વિષાક્ત છે. તે યુવાનોને ગેરમાર્ગે દોરે છે, અન્ય સમુદાયોમાં બહિષ્કારની ભાવના ઉત્પન્ન કરેછે, અને વર્તમાન ભાગલાઓને વધુ પહોળા કરે છે. સમુદાયના નેતાઓ, ખાસ કરીને જે નોંધપાત્ર પ્રભાવ ધરાવે છે, તેમને જવાબદારીના ઉચ્ચધોરણો પાળવા જોઈએ. તેમના શબ્દો એકતા લાવે, અલગતા નહીં. તેમના કાર્યો સંવાદિતાને પ્રેરણા આપે, વિભાજન નહીં.

ભારતની શક્તિ તેની સમાવેશિતામાં રહેલી છે. જ્ઞાતિ ગર્વ દ્વારા સાંસ્કૃતિક કે નોકરશાહી પ્રભુત્વનો દાવો કરવાના પ્રયાસોની સખત શબ્દોમાં નિંદાથવી જોઈએ. આપણે આપણી લોકશાહીને જ્ઞાતિ શ્રેષ્ઠતાવાદ પ્રોત્સાહિત કરતા ભાષણથી બચાવવી જોઈએ, અને તેના બદલે બધા નાગરિકોમાટે ન્યાય, સમાનતા અને બંધુત્વના બંધારણીય વચનને જાળવી રાખવું જોઈએ.