છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા બમણી થઈ, વ્યવહારો પણ વધ્યા: RBI

ભારતમાં ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં બમણી થઈને ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં 10.80 કરોડ થવાની ધારણા છે, જે ડિસેમ્બર 2019 માં 5.53 કરોડ હતી. આ માહિતી RBIના રિપોર્ટમાં આપવામાં આવી હતી. તેનાથી વિપરીત, ડેબિટ કાર્ડની સંખ્યા પ્રમાણમાં સ્થિર રહી છે, જે ડિસેમ્બર 2019 માં 805.3 મિલિયનથી નજીવી રીતે વધીને ડિસેમ્બર 2024 માં 990.9 મિલિયન થઈ ગઈ છે.

RBIના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 2024માં ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા 447.23 કરોડ વ્યવહારો થયા હતા અને તેમનું મૂલ્ય 20.37 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. તે જ સમયે, ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા ૧૭૩.૯૦ કરોડ વ્યવહારો કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમનું મૂલ્ય ૫.૧૬ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં ડેબિટ કાર્ડનો ઉપયોગ ઘટ્યો છે, જ્યારે ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ વાર્ષિક ધોરણે 15 ટકા વધ્યો છે.

જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો (PSBs) દ્વારા જારી કરાયેલા ક્રેડિટ કાર્ડની સંખ્યા ડિસેમ્બર 2019 ના અંતમાં 122.6 લાખથી વધીને ડિસેમ્બર 2024 ના અંત સુધીમાં 257.61 લાખ થવાની ધારણા છે, જે 110 ટકાથી વધુનો વધારો દર્શાવે છે. RBIના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ડિસેમ્બર 2024 ના અંત સુધીમાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો દ્વારા 766 લાખ કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા હતા. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે શહેરી અને સમૃદ્ધ વર્ગના ગ્રાહકો કો-બ્રાન્ડેડ અને ડિજિટલ સોલ્યુશન્સ તરફ વલણ ધરાવે છે.

વિદેશી બેંકો દ્વારા જારી કરાયેલા કાર્ડની સંખ્યામાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે અને ડિસેમ્બર 2019 માં 65.79 લાખથી ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં 45.94 લાખ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, બજાર હિસ્સો પણ ૧૧.૯ ટકાથી ઘટીને ૪.૩ ટકા થયો છે. RBIના અન્ય એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતની ડિજિટલ ચુકવણી પ્રણાલીમાં યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) નો હિસ્સો 2019 માં 34 ટકાથી વધીને 2024 સુધીમાં 83 ટકા થવાનો અંદાજ છે.

સમીક્ષા સમયગાળા દરમિયાન RTGS, NEFT, IMPS, ક્રેડિટ કાર્ડ અને ડેબિટ કાર્ડ જેવી અન્ય ચુકવણી પ્રણાલીઓનો હિસ્સો 66 ટકાથી ઘટીને 17 ટકા થયો છે. વ્યાપક સ્તરે, UPI ટ્રાન્ઝેક્શન વોલ્યુમ 2018 માં USD 375 કરોડથી વધીને 2024 સુધીમાં USD 17,221 કરોડ થવાની ધારણા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, વ્યવહારોનું કુલ મૂલ્ય રૂ. ૫.૮૬ લાખ કરોડથી વધીને રૂ. ૨૪૬.૮૩ લાખ કરોડ થયું છે.