મોંઘવારીએ સામાન્ય જનતાની કમર તોડી

Wholesale Inflation Rate June 2026: ભારતીય અર્થતંત્ર હાલમાં મોંઘવારીના કપરા કાળમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. મંગળવારે વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, જૂન મહિનામાં દેશનો જથ્થાબંધ ફુગાવો (WPI) વધીને 9.87 ટકાના સ્તરે પહોંચી ગયો છે, જે મે મહિનામાં 9.68 ટકા હતો. આ વધારો સતત આઠમા મહિને નોંધાયો છે, જે દર્શાવે છે કે ફુગાવાનું દબાણ અર્થતંત્રના મૂળ સુધી પહોંચી રહ્યું છે. ફુગાવામાં થયેલો આ ઉછાળો ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયાના રાજકીય સંકટ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલી અસરકારક નાકાબંધીનું સીધું પરિણામ માનવામાં આવે છે. ભારત તેની મોટાભાગની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાત આ માર્ગથી પૂરી કરે છે, અને અહીં સર્જાયેલી અસ્થિરતાના કારણે ઇંધણ અને અન્ય જરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થયો છે.

જૂન મહિનામાં મોંઘવારીનું ચિત્ર: આંકડાની માયાજાળ
સરકારે જૂન મહિના માટે જે ડેટા જાહેર કર્યો છે, તે મુજબ જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) માટેનું આધાર વર્ષ હવે 2022-23 છે. આ નવી શ્રેણીમાં કોમોડિટી બાસ્કેટને વિસ્તૃત કરવામાં આવી છે, જેમાં 697 વસ્તુઓથી વધારીને 957 વસ્તુઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. જૂન મહિનામાં તમામ કોમોડિટીઝ માટેનો WPI ઇન્ડેક્સ મે મહિનાના 109.9 થી વધીને 110.2 થયો છે. પ્રાથમિક ચીજવસ્તુઓનો સૂચકાંક 113.7 થી વધીને 116.1 થયો છે, જે ખાદ્ય અને બિન-ખાદ્ય વસ્તુઓના ભાવમાં થયેલા તીવ્ર વધારાને સૂચવે છે.

ખાદ્ય પદાર્થોમાં મોંઘવારીનો વિસ્ફોટ
સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર સૌથી વધુ અસર ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં થયેલા વધારાની પડી છે. જૂન મહિનામાં ફૂડ ઇન્ડેક્સ ફુગાવો 4.49 ટકાથી વધીને 6.14 ટકા થયો છે. શાકભાજી, ખાસ કરીને ટામેટાંના ભાવમાં 31.92 ટકાનો તોતિંગ વધારો થયો છે. આ ઉપરાંત આદુ (50.41 ટકા) અને સૂકી દ્રાક્ષ (20.52 ટકા) જેવી વસ્તુઓ પણ અત્યંત મોંઘી થઈ છે. મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ, જૂનમાં આદુ, ટામેટાં અને ચાંદીના દાગીના જેવી વસ્તુઓ ફુગાવામાં સૌથી મોટો ફાળો આપનારી વસ્તુઓ બની છે. બીજી તરફ બટાકા (-20.34 ટકા) અને જીરું (-3.75 ટકા) જેવી કેટલીક વસ્તુઓના ભાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે રાહતની વાત છે.

ઇંધણ અને ઉર્જા ક્ષેત્રે મિશ્ર સ્થિતિ
જૂન મહિનામાં ઇંધણ અને વીજળી ક્ષેત્રે જથ્થાબંધ ફુગાવો 27.41 ટકા રહ્યો, જે મે મહિનામાં 30.33 ટકા હતો. જોકે આ આંકડો મે મહિનાની તુલનાએ ઓછો છે, પરંતુ ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસના ભાવ હજુ પણ વાર્ષિક ધોરણે 34.75 ટકા જેટલા ઊંચા છે. ખનિજ તેલનો વાર્ષિક ફુગાવાનો દર 46.48 ટકા પર સ્થિર છે, જે ઉદ્યોગો માટે ઇનપુટ ખર્ચ વધારી રહ્યો છે. ઉત્પાદિત ઉત્પાદનોની શ્રેણીમાં પણ દબાણ યથાવત છે, જ્યાં જૂનમાં ફુગાવો 7.48 ટકા રહ્યો છે. મૂળભૂત ધાતુઓ (12.31 ટકા), રસાયણો (12.78 ટકા) અને વિદ્યુત ઉપકરણો (11.03 ટકા) જેવી ચીજોના વધતા ભાવ ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો કરી રહ્યા છે, જેનો બોજ અંતે ગ્રાહકોએ ભોગવવો પડે છે.

છૂટક ફુગાવામાં પણ 17 મહિનાની ઉચ્ચ સપાટી
જથ્થાબંધ ફુગાવાની સાથે છૂટક ફુગાવો (CPI) પણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યો છે. જૂન મહિનામાં છૂટક ફુગાવો 17 મહિનાની ટોચે પહોંચીને 4.38 ટકા થયો છે, જે મે મહિનામાં 3.93 ટકા હતો. આ ફુગાવો સતત છઠ્ઠા મહિને વધ્યો છે. ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ફુગાવો મે મહિનાના 4.25 ટકાથી વધીને જૂનમાં 4.74 ટકા અને શહેરી વિસ્તારોમાં 3.53 ટકાથી વધીને 3.92 ટકા થયો છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની નાણાકીય નીતિના નિર્ણયોમાં ગ્રાહક ફુગાવો મહત્વનો હોય છે. RBI એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે ફુગાવાનો અંદાજ 4.6 ટકાથી વધારીને 5.1 ટકા કર્યો છે, જે આવનારા સમયમાં વ્યાજદરોમાં ફેરફાર અથવા મોંઘવારી સામેના સંઘર્ષના સંકેત આપે છે.

રાજ્યવાર મોંઘવારીનો માર
દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં મોંઘવારીની અસર અલગ-અલગ જોવા મળી રહી છે. જૂન મહિનામાં સૌથી વધુ છૂટક ફુગાવો ધરાવતા રાજ્યોમાં તેલંગાણા (6.36 ટકા), આંધ્રપ્રદેશ (5.39 ટકા), તમિલનાડુ (5.24 ટકા), ઓડિશા (5.15 ટકા) અને મધ્યપ્રદેશ (5.09 ટકા)નો સમાવેશ થાય છે. આ રાજ્યોમાં સ્થાનિક પુરવઠાની અછત અને માલસામાનના વધતા ભાવ મુખ્ય કારણો છે.

ભાવ વધારા પાછળના મુખ્ય કારણો અને અસર
અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, આ ફુગાવામાં વધારો થવાનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક પરિબળો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફેબ્રુઆરીથી ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક પુરવઠા સાંકળ ખોરવાઈ ગઈ છે. જો આ તણાવ ઓછો નહીં થાય, તો કિંમતોમાં હજુ પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. WPI માં ઉત્પાદિત ઉત્પાદનોનો હિસ્સો 64.23 ટકા જેટલો મોટો છે, તેથી જ્યારે કાચા માલના ભાવ વધે છે, ત્યારે ઉત્પાદકો તેનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવા મજબૂર બને છે. સરકાર માટે કરવેરા ઘટાડવા સિવાયના વિકલ્પો મર્યાદિત છે. જોકે, સરકારે આ દિશામાં પ્રયત્નો કરતા ઇંધણ પરની એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કર્યો હતો, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડના વધતા ભાવ સામે આ રાહત ઘણી ઓછી સાબિત થઈ રહી છે.

શું છે નિષ્ણાતોનું મંતવ્ય?
જૂન મહિનામાં 9.87 ટકાનો જથ્થાબંધ ફુગાવો છેલ્લા 44 મહિનામાં સૌથી વધુ છે, જે સપ્ટેમ્બર 2022 ના 10.70 ટકાના સ્તરની નજીક છે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે પણ સરકાર ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા પ્રયત્નશીલ છે. જોકે, આગામી મહિનાઓમાં ફુગાવો RBI ની ઉપલી મર્યાદાની નજીક પહોંચી શકે તેવી આશંકા છે. આ આંકડા સામાન્ય માણસ માટે ચિંતાનો વિષય છે. રસોડાના બજેટથી લઈને ઉદ્યોગોના ઉત્પાદન ખર્ચ સુધી મોંઘવારીનો પ્રભાવ સ્પષ્ટ દેખાય છે. હવે 14 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ જાહેર થનારા જુલાઈ મહિનાના આંકડા પર સૌની નજર રહેશે. તે સમયે જ જાણી શકાશે કે ભારત આ મોંઘવારીના ચક્રમાંથી બહાર આવવા માટે કોઈ નક્કર રસ્તો શોધી શક્યું છે કે નહીં. ત્યાં સુધી, સામાન્ય નાગરિકોને મોંઘવારીના આ કપરા કાળમાં સંઘર્ષ કરવો પડે તેવી સ્થિતિ નિર્માણ થઈ છે.