મોદી ટ્રમ્પના ખાસ દોસ્ત અને ભારતીય પેદાશ પર ૨૬ ટકા જકાત

વૈશ્વિક વ્યાપાર સંબંધોને ફરીથી પરિભાષિત કરી શકે એવા પગલામાં, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 180 દેશોમાંથી આયાત પર વ્યાપકપ્રમાણમાં પારસ્પરિક જકાતની જાહેરાત કરી છે, જેમાં ભારતીય વસ્તુઓ પર 26% જકાત પણ સામેલ છે. ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીસાથેની તેમની વ્યક્તિગત મિત્રતાની પુન:પુષ્ટિ કરતાં, ટ્રમ્પે ભાર આપ્યો હતો કે એક દેશ તરીકે ભારત "અમારી સાથે યોગ્ય વ્યવહાર કરતુંનથી," જે નવા વ્યાપારિક અવરોધોને ન્યાયી ઠેરવે છે.

 

વ્હાઇટ હાઉસના રોઝ ગાર્ડનમાં યોજાયેલા 'લિબરેશન ડે' કાર્યક્રમ દરમિયાન કરવામાં આવેલી આ જાહેરાત, ટ્રમ્પની 'અમેરિકા ફર્સ્ટ' આર્થિકનીતિમાં એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ગણાવાઇ રહ્યો છે. એપ્રિલ 2, 2025ને "અમેરિકાને ફરીથી સમૃદ્ધ બનાવવા"ની તેમની ઝુંબેશમાં એકસીમાચિહ્ન દિવસ જાહેર કરતા, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ તેમની જકાત ઝુંબેશને વિદેશી રાષ્ટ્રો દ્દાયકાઓથી અમેરિકાનું આર્થિક શોષણ કરે છે, તેવો આક્ષેપ મૂકી, તેમાં બદલાવની જરૂરીયાત પર ભાર મૂકી, જકાતનો બચાવ કર્યો હતો.

 

'એક મહાન મિત્ર, પરંતુ...'

ભારત વિશે વાત કરતાં, ટ્રમ્પે મોદી સાથેના તેમના સંબંધો અને વ્યાપાર અસમતુલા અંગેની તેમની ફરિયાદ વચ્ચે સંતુલન જાળવ્યું. " ટ્રમ્પેવોશિંગ્ટનની મોદીની તાજેતરની મુલાકાતનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું. "તે મારા મહાન મિત્ર છે, પરંતુ મેં તેમને કહ્યું, 'તમે મારા મિત્ર છો, પરંતુ તમેઅમારી સાથે યોગ્ય વ્યવહાર કરતા નથી.' ભારત અમારી પાસેથી 52 ટકા જકાત લે છે, તેથી અમે તેમની પાસેથી તેનાથી અડધી - 26 ટકાલઈશું."

 

આ પગલું યુ.એસ.-ભારત વ્યાપાર સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ બદલાવનો સંકેત આપે છે, જે જકાત, બૌદ્ધિક સંપત્તિ અધિકારો અને બજારપ્રવેશ અંગેના ક્યારેક વિવાદો છતાં મોટાભાગે સૌહાર્દપૂર્ણ રહ્યા છે. ટ્રમ્પના અગાઉના કાર્યકાળ દરમિયાન, વોશિંગ્ટને અનુચિત વ્યાપારપ્રથાઓનું કારણ આપીને ભારતને જનરલાઇઝ્ડ સિસ્ટમ ઓફ પ્રેફરન્સિસ (GSP) પ્રોગ્રામમાંથી દૂર કર્યું હતું, અને આ નવી જકાત આર્થિકસંબંધોને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવી શકે છે.

વૈશ્વિક વ્યાપાર હલચલ: મુખ્ય જકાતની જાહેરાત

નવી નીતિ ભારતથી આગળ વધીને અનેક મહત્વપૂર્ણ વ્યાપારિક ભાગીદારો સુધી વિસ્તરે છે, જેમાં સામેલ છે:

• ચીન: અગાઉથી અસ્તિત્વમાં રહેલી 20% જકાત ઉપરાંત નવા 34% લેવીને જોડીને અસરકારક રીતે 54% જકાત.
• યુરોપિયન યુનિયન: 20% જકાત, જે યુ.એસ.-ઈયુ વ્યાપાર તણાવને વધુ તીવ્ર બનાવે છે.
• જાપાન: 24% જકાત, જે જાપાનના ઓટોમોટિવ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસને સંતુલિત કરવાનો ઉદ્દેશ ધરાવે છે.
• ઇઝરાયેલ: 17% જકાત, નજીકના સહયોગી સામે એક આશ્ચર્યજનક પગલું.

યુ.એસ. વહીવટીતંત્ર આ જકાતને વિદેશી સરકારો દ્વારા અમેરિકી વસ્તુઓ પર લાદવામાં આવેલા શુલ્કો અને બિન-ટેરિફ અવરોધોના સીધાજવાબ તરીકે ન્યાયી ઠેરવે છે. "દાયકાઓથી, અમારો દેશ નજીકના અને દૂરના રાષ્ટ્રો દ્વારા, મિત્ર અને દુશ્મન બંને દ્વારા લૂંટાયો, લૂંટાયો અનેબરબાદ થયો છે," ટ્રમ્પે એક આવેશપૂર્ણ ભાષણમાં જાહેર કર્યું, એમ પણ કહ્યું કે આ નવા વ્યાપાર પગલાંઓ અમેરિકન ઉદ્યોગને પુનર્જીવિતકરશે.

 

અમેરિકી શેરબજાર તૂટ્યું

નાણાકીય બજારોએ આ જાહેરાતને નકારાત્મક પ્રતિક્રિયા આપી હતી, જેમાં રોકાણકારોને વૈશ્વિક વ્યાપાર પ્રવાહમાં વિક્ષેપની ભીતિ હતી. કલાકોપછીના ટ્રેડિંગ સત્રમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો:

• ડાઉ જોન્સ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ એવરેજ: ફ્યુચર્સ 1,007 પોઇન્ટ (2.3%) ઘટ્યા.
• S&P 500: વિસ્તારિત ટ્રેડિંગમાં 3.4% ઘટ્યો.
• Nasdaq-100: 4.2% તૂટ્યો.
• ટેક શેરોને ભારે અસર: એપલ અને નાઇકી દરેક 7% ઘટ્યા, નવિડિયા 4.5% ઘટી અને ટેસ્લાના શેર 6% ઘટ્યા.
• રિટેલ અને ગ્રાહક ક્ષેત્રો: આયાતો પર આધારિત કંપનીઓને ગંભીર નુકસાન થયું, ફાઇવ બિલો 15% ઘટ્યા, ડોલર ટ્રી 11% ઘટ્યાઅને ગેપ 8.5% ઘટ્યા.

આ બજાર અશાંતિ એ ભય રેખાંકિત કરે છે કે ટ્રમ્પનું આક્રમક ટેરિફ વલણ બહુરાષ્ટ્રીય કોર્પોરેશનોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે અને અમેરિકનગ્રાહકો માટે ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે, આ પગલાંઓ ઘરેલું ઉત્પાદનને વેગ આપશે એવા તેમના વહીવટીતંત્રના દાવા છતાં.

વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક અસરો

જ્યારે ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિને આર્થિક વ્યૂહરચના તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે, ત્યારે તેના ભૂ-રાજકીય પરિણામોને અવગણી શકાય નહીં. ભારત, જે ચીન સાથેના વધતા તણાવ વચ્ચે યુ.એસ. સાથે તેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ઊંડી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે, તેને ચાર રસ્તા પર આવી પડીશકે છે. 26% જકાત નવી દિલ્હીને વૈકલ્પિક વ્યાપાર જોડાણોની તપાસ કરવા, કદાચ યુરોપિયન યુનિયન સાથેના તેના સંબંધોને મજબૂત કરવાઅથવા યુ.એસ. બજાર પર નિર્ભરતા ઓછી કરવા માટે પુરવઠા શ્રૃંખલાને વૈવિધ્યસભર બનાવવા દબાણ કરી શકે છે.

ચીન માટે, જે પહેલેથી જ વ્યાપક જકાતનો સામનો કરે છે, 34% વધારો દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ તણાવપૂર્ણ બનાવવાની અપેક્ષા છે. બેઇજિંગઅમેરિકી વસ્તુઓ પર વધારાના શુલ્ક સાથે જવાબી કાર્યવાહી કરી શકે છે અથવા રીજનલ કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇકોનોમિક પાર્ટનરશિપ (RCEP) જેવા વ્યાપાર કરારો માટેની તેની ધક્કો વધારી શકે છે જેમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો સમાવેશ થતો નથી.

 

અસરોઃ

નવી જકાત તબક્કાવાર અમલમાં આવશે, આ શનિવારે 10% બેઝલાઇન ટેરિફ લાગુ થશે અને ભારતની 26% જકાત સહિતના ઉચ્ચ દંડ 9 એપ્રિલથી અમલમાં આવશે. આયાત પર આધારિત વ્યવસાયોને અનુકૂલ થવા માટે મર્યાદિત સમય મળશે, જેનાથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સથી લઇનેઓટોમોબાઇલ સુધીના ક્ષેત્રોમાં ભાવ વધારાની સંભાવના છે.

દરમિયાન, જ્યારે ટ્રમ્પ બહુરાષ્ટ્રીય કોર્પોરેશનો અને નાણાકીય બજારો તરફથી વધતી ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે તેમના વ્યાપારયુદ્ધની લાંબા ગાળાની અસર અનિશ્ચિત રહે છે. જ્યારે વ્હાઇટ હાઉસ દલીલ કરે છે કે જકાત ઉત્પાદનને અમેરિકન ધરતી પર પાછું લાવશે,ટીકાકારો ચેતવણી આપે છે કે તેઓ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ પાડી શકે છે, જવાબી પગલાં લેવાની પ્રેરણા આપી શકે છે અને અંતતઃયુ.એસ. અર્થતંત્રને નબળું પાડી શકે છે.

જ્યારે ભારત અને અન્ય અસરગ્રસ્ત રાષ્ટ્રો તેમની પ્રતિક્રિયાઓનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યા છે, ત્યારે ટ્રમ્પનું નવીનતમ વ્યાપાર પગલું તેમના અગાઉનારાષ્ટ્રપતિ પદને વ્યાખ્યાયિત કરતી ઉચ્ચ-દાવના આર્થિક બ્રિંકમેનશિપ તરફ પાછા ફરવાનો સંકેત આપે છે. તે "અમેરિકાને ફરીથી સમૃદ્ધબનાવવા"માં સફળ થશે કે નિષ્ફળ જશે તે જોવાનું રહે છે, પરંતુ હાલ પૂરતું, વૈશ્વિક બજારો અને રાજદ્વારી કોરિડોર 'લિબરેશન ડે'નાઆફટરશોક્સ માટે તૈયાર થઈ રહ્યા છે.