અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધના ભયથી ભારતીય શેરબજારમાં કડાકો

Stock Market Crash: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે મધ્ય પૂર્વમાં ફરી શરૂ થયેલા સૈન્ય સંઘર્ષની સીધી અસર વૈશ્વિક અને ભારતીય શેરબજાર પર જોવા મળી રહી છે. બુધવારે ટ્રેડિંગની શરૂઆત થતાં જ રોકાણકારોમાં ભારે ગભરાટ ફેલાયો હતો, જેના કારણે સ્થાનિક શેરબજારમાં મોટી વેચવાલી શરૂ થઈ ગઈ હતી. બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જનો મુખ્ય સૂચકાંક સેન્સેક્સ અને નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જનો નિફ્ટી બંને ઇન્ડેક્સ ખુલતાની સાથે જ રેડ ઝોનમાં સરકી ગયા હતા. અગાઉના ટ્રેડિંગ દિવસે પણ બંને સૂચકાંકો ઘટાડા સાથે બંધ થયા હતા, પરંતુ આજના કડાકાએ બજારના સેન્ટિમેન્ટને વધુ નબળું પાડ્યું છે.

બજાર ખૂલતાં જ સેન્સેક્સમાં ઘટાડો
બજાર ખુલ્યાની માત્ર 10 મિનિટમાં જ સેન્સેક્સ 625 પોઈન્ટથી વધુ તૂટી ગયો હતો, જેના કારણે રોકાણકારોના આશરે ₹2.79 લાખ કરોડ એક ઝાટકે ધોવાઈ ગયા હતા. બજારમાં અસ્થિરતા માપતો સૂચકાંક 'ઇન્ડિયા VIX' પણ 7 ટકાથી વધુ વધીને 12.47 ના સ્તરે પહોંચી ગયો હતો, જે બજારમાં પ્રવર્તી રહેલા ભય અને અનિશ્ચિતતાને સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. વ્યાપક વેચાણના દબાણને કારણે એનએસઈ પર 1574 શેર ઘટાડા સાથે અને માત્ર 749 શેર વધારા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા, જ્યારે 123 શેરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર જોવા મળ્યો ન હતો.

સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીના આંકડાકીય આંચકા
બુધવારે સવારે 09:32 વાગ્યા સુધીના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, બીએસઈ સેન્સેક્સ તેના અગાઉના બંધ 78180.72 ની સરખામણીએ સીધો ઘટાડા સાથે ખુલ્યો હતો અને જોતજોતામાં 549.79 પોઈન્ટ અથવા 0.70% ના ઘટાડા સાથે 77630.93 ના સ્તરે આવી ગયો હતો. ટ્રેડિંગ દરમિયાન તે વધુ ગગડીને 77555.52 ની નીચી સપાટી સુધી પહોંચી ગયો હતો. બીજી તરફ, નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ પણ 24,250 ના તેના મહત્વપૂર્ણ મનોવૈજ્ઞાનિક સ્તરને તોડીને નીચે આવી ગયો હતો. નિફ્ટી તેના અગાઉના બંધ 24,398 ની સામે શરૂઆતમાં જ 24,259 પર સરકી ગયો હતો, અને ત્યારબાદ 173.71 પોઈન્ટ અથવા 0.71% ના ઘટાડા સાથે 24,225.00 પર ટ્રેડ થતો જોવા મળ્યો હતો. દિવસના સૌથી નીચલા સ્તરે નિફ્ટી 180 પોઈન્ટથી વધુના કડાકા સાથે 24,207.20 સુધી પહોંચી ગયો હતો.

અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની સ્થિતિ અને વૈશ્વિક અસર
આ ભયાનક ઘટાડા પાછળનું સૌથી મુખ્ય અને તાત્કાલિક કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં સર્જાયેલો તણાવ છે. ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહેલા ત્રણ વાણિજ્યિક જહાજો પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા હતા, જેના જવાબમાં અમેરિકન દળોએ ઈરાની લક્ષ્યો પર મોટો સૈન્ય હુમલો કર્યો છે. ઈરાને પણ બહેરીન અને કુવૈતને નિશાન બનાવીને જવાબી હુમલા શરૂ કર્યા હોવાના અહેવાલો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલની જરૂરિયાતોનો લગભગ 20% હિસ્સો પૂરો કરવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે, તેથી આ વિસ્તારમાં યુદ્ધની સ્થિતિ ઊભી થતાં વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની ભીતિ પેદા થઈ છે.

સમગ્ર એશિયાના બજારોમાં હાહાકાર
આ ભૌગોલિક રાજકીય કટોકટીને કારણે માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ સમગ્ર એશિયાના બજારોમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. જાપાનનો નિક્કી ઇન્ડેક્સ ખુલતાની સાથે જ 500 પોઈન્ટથી વધુ તૂટ્યો હતો અને ત્યાંનો ટોપિક્સ ઇન્ડેક્સ 0.5% ઘટેલો જોવા મળ્યો હતો. દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી ઇન્ડેક્સ પણ 1% થી વધુના ઘટાડા સાથે ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો. ઓસ્ટ્રેલિયાનો S&P/ASX 200 ઇન્ડેક્સ 1.1% જેટલો ગગડ્યો હતો. જોકે, આ વૈશ્વિક નકારાત્મકતા વચ્ચે હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ 1.5% વધવામાં સફળ રહ્યો હતો, જ્યારે ચીનનો શાંઘાઈ કમ્પોઝિટ ઇન્ડેક્સ કોઈ પણ મોટા ફેરફાર વિના સ્થિર રહ્યો હતો. અમેરિકાના S&P 500 ફ્યુચર્સ અને યુરોપિયન બજારોમાં યુરો સ્ટોક્સ 50 ફ્યુચર્સમાં પણ બહુ ઓછી હલચલ હતી અને તે સ્થિર સ્તરે જોવા મળ્યા હતા.

ક્રૂડ ઓઈલમાં તેજી
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના હુમલાના સમાચારો આવતાની સાથે જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં અચાનક આગ લાગી ગઈ છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ 2.6% થી વધુ વધીને પ્રતિ બેરલ $76.1 ને વટાવી ગયો છે. અગાઉના સત્રમાં પણ તેમાં 3% નો ઉછાળો આવ્યો હતો. તેવી જ રીતે WTI ક્રૂડ ઓઈલ પણ $72 ની ઉપર ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. કાચા તેલના ભાવમાં આ તીવ્ર વધારાથી વિશ્વભરમાં ફરી એકવાર મોંઘવારીનો ખતરો વધી ગયો છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરતું હોવાથી, તેલના વધતા ભાવ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે નકારાત્મક માનવામાં આવે છે. તેલના ભાવ વધવા અને યુએસ ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધારો થવાને કારણે ભારતીય રૂપિયા પર પણ ભારે દબાણ આવ્યું છે. બુધવારે સવારે શરૂઆતના કારોબારમાં ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે 20 થી 21 પૈસા જેટલો મોટો ઘટાડો દર્શાવીને 95.17 ના સ્તરે ખૂલ્યો હતો. રૂપિયાના આ અવમૂલ્યનને કારણે આયાત વધુ મોંઘી થવાની આશંકા છે, જે બજારના સેન્ટિમેન્ટને વધુ નુકસાન પહોંચાડી રહી છે.

ક્ષેત્રીય અસરો અને શેરોની સ્થિતિ
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવાની સૌથી સીધી અને નકારાત્મક અસર ઓઈલ માર્કેટિંગ અને એવિએશન સેક્ટરની કંપનીઓ પર પડી છે. ઇન્ધણના ખર્ચમાં વધારો થવાની આશંકાથી લાર્જકેપ કેટેગરીમાં ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) નો શેર સૌથી વધુ 4% જેટલો તૂટ્યો હતો. એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) મોંઘું થવાના ડરથી ઇન્ટરગ્લોબ એવિએશન (ઇન્ડિગો) ના શેરમાં 2.50% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. આ સિવાય એશિયન પેઇન્ટ્સ 2.42%, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ 2.10%, બજાજ ફાઇનાન્સ 1.70%, આઈટીસી 1.60% અને મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા (M&M) 1.50% ના ઘટાડા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા. સેન્સેક્સના અન્ય અગ્રણી શેરો જેવા કે અલ્ટ્રાટેક સિમેન્ટ, મારુતિ સુઝુકી, કોટક મહિન્દ્રા બેંક, એસબીઆઈ, બજાજ ફિનસર્વ, ટાટા સ્ટીલ અને ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ (BEL) પણ લગભગ 1% જેટલા ઘટ્યા હતા.

મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં પણ ભારે વેચવાલી
મિડકેપ અને સ્મોલકેપ શેરોમાં પણ ભારે વેચવાલી હતી, જેમાં હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ 3.60%, અશોક લેલેન્ડ 2.60%, NBCC 2.20% અને PNB હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ 2.10% ઘટ્યા હતા. ક્ષેત્રીય સૂચકાંકોની વાત કરીએ તો નિફ્ટી ઓઈલ એન્ડ ગેસ, નિફ્ટી ઓટો, નિફ્ટી મેટલ અને નિફ્ટી પીએસયુ બેંક 1% જેટલો તૂટ્યા હતા. આ વ્યાપક મંદી વચ્ચે આઈટી અને ફાર્મા સેક્ટરે બજારને થોડો ટેકો આપ્યો હતો. ઇન્ફોસિસ, ટીસીએસ અને સન ફાર્મા નજીવા વધારા સાથે ગ્રીન ઝોનમાં હતા, જ્યારે નિફ્ટી ફાર્મા ઇન્ડેક્સ એકંદરે 0.7% ના વધારા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો.

બજારમાં ટૂંકા ગાળા માટે ઘટાડો
બજારના નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે વર્તમાન ભૌગોલિક રાજકીય તણાવને કારણે બજારમાં ટૂંકા ગાળા માટે ઘટાડો કે અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે, પરંતુ ભારતીય બજારના આંતરિક આર્થિક પાયા મજબૂત છે. આથી બજાર લાંબા ગાળે ફરી સકારાત્મક વલણ પકડી લેશે તેવી અપેક્ષા છે. આગામી દિવસોમાં બજારની ભવિષ્યની ચાલ મુખ્યત્વે ત્રણ પરિબળો પર આધાર રાખશે: પ્રથમ, જૂન ક્વાર્ટર માટે કંપનીઓ દ્વારા જાહેર થનારા નવીનતમ નાણાકીય પરિણામો અને બિઝનેસ અપડેટ્સ. બીજું, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે પ્રસ્તાવિત વચગાળાના વેપાર કરાર પર થનારી પ્રગતિ, અને ત્રીજું, દેશભરમાં દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની ગતિ અને તેનું કવરેજ. વિશ્લેષકોએ રોકાણકારોને આવી વૈશ્વિક કટોકટીના સમયે ગભરાટમાં આવીને કોઈ પણ ખોટા નિર્ણયો ન લેવાની અને કોર્પોરેટ પરિણામો પર નજર રાખીને શાંતિપૂર્વક રોકાણ જાળવી રાખવાની સલાહ આપી છે.