July GST Collection: કેન્દ્ર સરકાર માટે જુલાઈ 2026નો મહિનો નાણાકીય દ્રષ્ટિએ અત્યંત ઉત્સાહજનક સાબિત થયો છે. શનિવારે જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર આંકડા અનુસાર, મજબૂત સ્થાનિક વપરાશ, કર પાલનમાં વધારો અને આયાત પરના કર સંગ્રહમાં તીવ્ર ઉછાળાને કારણે જુલાઈ 2026માં ભારતનું કુલ ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) કલેક્શન વાર્ષિક ધોરણે 15.4% વધીને ₹2.11 લાખ કરોડ (રૂ. 2,11,205 કરોડ) ના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. પાછલા વર્ષે સમાન સમયગાળામાં એટલે કે જુલાઈ 2025માં આ આંકડો ₹1.83 લાખ કરોડ (રૂ. 1,83,065 કરોડ) નોંધાયો હતો. ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં આ બીજી વખત બન્યું છે જ્યારે માસિક વસૂલાત ₹2 લાખ કરોડના આંકડાને વટાવી ગઈ હોય. આ ઉપરાંત, છેલ્લા 14 મહિનામાં જોવા મળેલો આ સૌથી તીવ્ર વાર્ષિક વધારો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલી વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ અને ભૂ-રાજકીય તણાવ છતાં, દેશમાં વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ અને સ્થાનિક વપરાશ સતત મજબૂત રહ્યા છે તે બાબત આ આંકડાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે.
સ્થાનિક વ્યવહારો અને આયાત કરમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જુલાઈ મહિનામાં સંગ્રહાયેલા કુલ ટેક્સમાં સ્થાનિક પ્રવૃત્તિઓ અને આયાત બંનેનો ફાળો ઉત્કૃષ્ટ રહ્યો છે. ડેટા અનુસાર, સ્થાનિક વ્યવહારોમાંથી કુલ GST આવક 10.1% વધીને ₹1.45 લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે, જે જુલાઈ 2025માં ₹1.31 લાખ કરોડ હતી. બીજી તરફ, આયાત કર સંગ્રહમાં સૌથી વધુ 28.8% નો નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે, જે ₹66,511 કરોડ પર પહોંચી ગયો છે. સ્થાનિક અને આયાતી માલ-સેવાઓ બંને પરની આ મજબૂત કર વસૂલાતે એકંદર કલેક્શનને ₹2.11 લાખ કરોડના આંકડે પહોંચાડવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે.
કુલ કલેક્શનમાં વિવિધ કર ઘટકોનો ફાળો નોંધપાત્ર રહ્યો જુલાઈ 2026 દરમિયાન એકત્રિત કરવામાં આવેલા ₹2.11 લાખ કરોડના કુલ કલેક્શનમાં વિવિધ કર ઘટકોનો ફાળો નોંધપાત્ર રહ્યો છે. સેન્ટ્રલ GST (CGST) હેઠળ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રૂ. 39,835 કરોડ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે સ્ટેટ GST (SGST) મારફતે વિવિધ રાજ્ય સરકારો દ્વારા રૂ. 47,881 કરોડનો ટેક્સ મેળવવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત, આંતર-રાજ્ય વ્યવહારો અને આયાત પર લાદવામાં આવતા ઇન્ટિગ્રેટેડ GST (IGST) માંથી કુલ રૂ. 1.23 લાખ કરોડથી વધુની આવક થઈ હતી. ચોક્કસ લક્ઝરી અને ડિમેરિટ વસ્તુઓ પર લાદવામાં આવતા સેસ (Cess) દ્વારા પણ સરકારી તિજોરીમાં નોંધપાત્ર ભંડોળ પ્રાપ્ત થયું છે.
રિફંડ અને ચોખ્ખી GST આવકમાં 15.8% નો વધારો ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં જાહેર થયેલા રિપોર્ટમાં એ વાત પણ સામે આવી છે કે ટેક્સ રિફંડમાં સતત બે આંકડાનો વધારો થઈ રહ્યો છે. જુલાઈ મહિનામાં કુલ GST રિફંડ વાર્ષિક ધોરણે 13.1% વધીને ₹29,968 કરોડ પર પહોંચ્યું છે. આ પૈકી, ICEGATE સિસ્ટમ દ્વારા પ્રક્રિયા કરવામાં આવેલા નિકાસ સંબંધિત રિફંડમાં 22.7% નો વધારો નોંધાયો છે, જે ₹12,288 કરોડ રહ્યો છે. આ આંકડો દેશના નિકાસકારોને સરકાર તરફથી સતત મળી રહેલા આર્થિક ટેકાનો નિર્દેશ કરે છે. ટેક્સ રિફંડની રકમ બાદ કર્યા પછી, જુલાઈ 2026માં ભારતની ચોખ્ખી (Net) GST આવક ₹1.81 લાખ કરોડ (રૂ. 1,81,237 કરોડ) રહી છે, જે જુલાઈ 2025ના ₹1.56 લાખ કરોડ (રૂ. 1,56,570 કરોડ) ની સરખામણીએ 15.8% વધુ છે. આમાં સ્થાનિક ચોખ્ખી આવક 10.5% વધીને ₹1.27 લાખ કરોડ અને કસ્ટમ્સમાંથી ચોખ્ખો GST 30.3% વધીને ₹54,223 કરોડ નોંધાયો છે.
નાણાકીય વર્ષ 2026-27 ના પ્રથમ ચાર મહિનાનું પ્રદર્શન ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2027 ના પ્રથમ ચાર મહિના (એપ્રિલ થી જુલાઈ 2026) દરમિયાન દેશમાં સરકારી તિજોરીમાં કર આવકનો સતત પ્રવાહ જળવાઈ રહ્યો છે. આ ચાર મહિનાના ગાળામાં કુલ GST કલેક્શન ₹8.43 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગયું છે, જે ગયા નાણાકીય વર્ષના સમાન સમયગાળામાં એકત્રિત થયેલા ₹7.66 લાખ કરોડ કરતાં 10.1% વધુ છે. આ જ ચાર મહિનાના ગાળા દરમિયાન રિફંડ બાદ કર્યા પછીનું ચોખ્ખું GST કલેક્શન 9.2% વધીને ₹7.21 લાખ કરોડ (રૂ. 7,21,457 કરોડ) નોંધાયું છે, જે પાછલા વર્ષે સમાન સમયગાળામાં ₹6.61 લાખ કરોડ હતું.
રાજ્યવાર પ્રદર્શન: હરિયાણા, ગુજરાત અને તેલંગાણામાં બમ્પર વૃદ્ધિ દેશના મોટા રાજ્યોમાં વસૂલાતની દ્રષ્ટિએ હરિયાણાએ વાર્ષિક ધોરણે સૌથી વધુ 25% ની વૃદ્ધિ નોંધાવીને શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કર્યું છે, જ્યાં કુલ ₹11,892 કરોડનું કલેક્શન થયું હતું. તે પછી ગુજરાત અને તેલંગાણા બંને રાજ્યો 19% ના વાર્ષિક વધારા સાથે બીજા ક્રમે રહ્યા છે, જેમાં ગુજરાતે આ મહિને ₹12,923 કરોડ જ્યારે તેલંગાણાએ ₹5,819 કરોડનો ટેક્સ એકત્ર કર્યો છે. દેશમાં સૌથી વધુ GST આવક રળવામાં મહારાષ્ટ્ર ₹32,210 કરોડના કલેક્શન સાથે પ્રથમ સ્થાને રહ્યું છે, જે ગયા વર્ષ કરતાં 13% વધુ છે. આ સિવાય પંજાબ અને કેરળ બંને રાજ્યોમાં 16% નો વધારો નોંધાયો હતો, ઉત્તર પ્રદેશમાં 15% ની વૃદ્ધિ સાથે ₹9,651 કરોડનું કલેક્શન થયું હતું, કર્ણાટકમાં 12% ના વધારા સાથે ₹13,854 કરોડ એકત્ર થયા હતા અને દિલ્હીમાં ગયા વર્ષના જુલાઈની સરખામણીએ આવકમાં 8% નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.
કેટલાક રાજ્યો અને પહાડી વિસ્તારોમાં કલેક્શનમાં ઘટાડો એક તરફ જ્યાં દેશના મુખ્ય ઔદ્યોગિક રાજ્યોમાં કર આવક વધી છે, તો બીજી તરફ કેટલાક રાજ્યો અને પહાડી વિસ્તારોમાં વસૂલાતમાં ઘટાડો પણ નોંધાયો છે. સિક્કિમમાં સૌથી વધુ 59% નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સિવાય હિમાચલ પ્રદેશમાં GST કલેક્શનમાં 22%, ઉત્તરાખંડમાં 18% અને પુડુચેરીમાં 17% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. દેશના અન્ય કેટલાક રાજ્યોમાં પણ સામાન્ય ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેમાં મધ્ય પ્રદેશમાં 10%, આંધ્ર પ્રદેશમાં 5% અને તમિલનાડુમાં 1% નો ઘટાડો સામેલ છે. GST વિભાગે આ અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે કે જાહેર કરવામાં આવેલા આ આંકડાઓ હાલ પૂરતા કામચલાઉ છે અને આખરી હિસાબો તૈયાર થતાં તેમાં આંશિક ફેરફારો શક્ય છે.
દેશના આર્થિક સ્વાસ્થ્યનું પ્રત્યક્ષ પ્રતિબિંબ GST કલેક્શનના આંકડા દેશના આર્થિક સ્વાસ્થ્યનું પ્રત્યક્ષ પ્રતિબિંબ પાડે છે. સતત વધી રહેલું ટેક્સ કલેક્શન દર્શાવે છે કે દેશમાં લોકોની ખરીદશક્તિ મજબૂત છે, કારખાનાઓમાં ઉત્પાદન વધી રહ્યું છે અને વેપારીઓ તથા નાગરિકોમાં ટેક્સ ચૂકવણી પ્રત્યે પ્રામાણિકતા અને પાલન વધી રહ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, કેન્દ્ર સરકારે 1 જુલાઈ 2017 ના રોજ 'એક રાષ્ટ્ર, એક કર'ના ઉદ્દેશ્ય સાથે દેશભરમાં GST લાગુ કર્યો હતો. તે સમયે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા વસૂલવામાં આવતા 17 અપ્રત્યક્ષ કર અને 13 સેસને નાબૂદ કરીને GST માળખા હેઠળ આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. GST મુખ્યત્વે ચાર ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે - CGST, SGST, IGST અને સેસ. જુલાઈ 2026ના આ રેકોર્ડ આંકડા સાબિત કરે છે કે ભારતીય અર્થતંત્ર વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે પણ મજબૂત ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે.

15.4% ના મજબૂત ઉછાળા સાથે સરકારી તિજોરી છલકાઈ, હરિયાણા અને ગુજરાત મોખરે

August 1, 2026 | 17:05 IST