ભારત સહિત 180 દેશો કેટલા ભ્રષ્ટ? CPI-2024 ના રિપોર્ટમાં થયો ખુલાસો...

ભ્રષ્ટાચાર ધારણા સૂચકાંક-2024 એ મંગળવારે કયો દેશ કેટલો ભ્રષ્ટ છે તેની યાદી જાહેર કરી છે. આ યાદીમાં કુલ 180 દેશોના નામ છે, ભારત આ યાદીમાં 96 મા સ્થાને પહોંચી ગયું છે. 2023 માં ભારતનો ક્રમ 93 મો હતો. ભારતના પડોશી દેશોમાં, પાકિસ્તાન 135 માં ક્રમે અને શ્રીલંકા 121 માં ​​ક્રમે છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશનો ક્રમ વધુ નીચે જઈને 149 માં ક્રમે આવી ગયો છે. આ યાદીમાં ચીન 76 માં સ્થાને છે. સૌથી ઓછા ભ્રષ્ટ રાષ્ટ્ર તરીકે ડેનમાર્ક ટોચ પર છે, ત્યારબાદ ફિનલેન્ડ અને સિંગાપોર આવે છે.

દેશનું રેન્કિંગ કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે?

આ સૂચકાંક જાહેર ક્ષેત્રમાં ભ્રષ્ટાચારના કથિત સ્તરના આધારે 180 દેશોને ક્રમ આપવા માટે 0 થી 100 ના સ્કેલનો ઉપયોગ કરે છે. આ મુજબ "શૂન્ય" નો અર્થ અત્યંત ભ્રષ્ટ છે અને "100" નો અર્થ સંપૂર્ણપણે સ્વચ્છ છે. આ આધારે, ભારતનો કુલ સ્કોર 2024 માં 38 હતો, જ્યારે 2023 માં 39 અને 2022 માં 40 હતો. જોકે, વર્ષ 2023 માં, ભારતનો ક્રમ 93 હતો અને આ વર્ષના ક્રમાંકમાં, ભારત 96 માં સ્થાને છે.

ભ્રષ્ટાચાર ધારણા સૂચકાંક (CPI) એ વિશ્વમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતો વૈશ્વિક ભ્રષ્ટાચાર રેન્કિંગ છે. નિષ્ણાતો અને વ્યવસાયિક લોકોના મતે, તે દરેક દેશના જાહેર ક્ષેત્ર કેટલા ભ્રષ્ટ છે તેનું માપ કાઢે છે.

દેશના સ્કોર્સની ગણતરી કેવી રીતે કરવામાં આવે છે?

દરેક દેશનો સ્કોર 13 અલગ અલગ ભ્રષ્ટાચાર સર્વેક્ષણો અને મૂલ્યાંકનોમાંથી ઓછામાં ઓછા 3 ડેટા સ્ત્રોતો પર આધારિત છે. આ સ્ત્રોતો વિશ્વ બેંક અને વર્લ્ડ ઇકોનોમિક ફોરમ સહિત વિવિધ પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાઓ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવે છે. CPI ની ગણતરી કરવાની પ્રક્રિયાની નિયમિતપણે સમીક્ષા કરવામાં આવે છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે બહાર પાડવામાં આવેલી યાદી શક્ય તેટલી મજબૂત અને સુસંગત છે.

દેશ/પ્રદેશના ક્રમ અને તેના સ્કોર વચ્ચે શું તફાવત છે?

કોઈ દેશનો સ્કોર 0-100 ના સ્કેલ પર જાહેર ક્ષેત્રના ભ્રષ્ટાચારના અંદાજિત સ્તરને દર્શાવે છે, જ્યાં 0 નો અર્થ અત્યંત ભ્રષ્ટ છે અને 100 નો અર્થ બિલકુલ ભ્રષ્ટાચાર નથી.

દેશનો ક્રમ એ સૂચકાંકમાં અન્ય દેશોની તુલનામાં તેનું સ્થાન છે. જો સૂચકાંકમાં સમાવિષ્ટ દેશોની સંખ્યા બદલાય તો જ ક્રમ બદલાઈ શકે છે.

તેથી, દેશમાં ભ્રષ્ટાચારનું સ્તર દર્શાવવામાં ક્રમ એટલો મહત્વપૂર્ણ નથી જેટલો સ્કોર છે.

દેશના CPI સ્કોરમાં નાના વધઘટ અથવા ફેરફારો સામાન્ય રીતે નોંધપાત્ર હોતા નથી, તેથી જ દર વર્ષે પરિણામોની સંપૂર્ણ યાદીમાં, "આંકડાકીય રીતે નોંધપાત્ર" ફેરફાર ધરાવતા તમામ દેશોને ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે. કોઈ દેશ કે પ્રદેશને ઇન્ડેક્સમાં ક્રમાંકિત કરવા માટે, તેની પાસે CPI ના 13 ડેટા સ્ત્રોતોમાંથી ઓછામાં ઓછા 3 હોવા જોઈએ. કોઈ દેશને યાદીમાંથી બાકાત રાખવાનો અર્થ એ નથી કે તે ભ્રષ્ટાચાર મુક્ત છે, ફક્ત એટલું જ કે ભ્રષ્ટાચારના સ્તરને સચોટ રીતે માપવા માટે પૂરતો ડેટા ઉપલબ્ધ નથી.

CPI કયા પ્રકારના ભ્રષ્ટાચારને માપે છે?

CPI  ડેટા સ્ત્રોતો ખાસ કરીને જાહેર ક્ષેત્રના ભ્રષ્ટાચારના નીચેના અભિવ્યક્તિઓને આવરી લે છે, જેમાં શામેલ છે

લાંચ
 
જાહેર ભંડોળનું ડાયવર્ઝન
 
અધિકારીઓ પરિણામોનો સામનો કર્યા વિના પોતાના જાહેર હોદ્દાનો ઉપયોગ વ્યક્તિગત લાભ માટે કરી રહ્યા છે.
 
જાહેર ક્ષેત્રમાં ભ્રષ્ટાચારને નિયંત્રિત કરવાની સરકારોની ક્ષમતા
 
જાહેર ક્ષેત્રમાં વધુ પડતી લાલ ફિતાશાહી જે ભ્રષ્ટાચારની તકો વધારી શકે છે
 
સિવિલ સર્વિસીસમાં સગા-સંબંધી નિમણૂકો
 
જાહેર અધિકારીઓએ તેમના નાણાકીય અને સંભવિત હિતોના સંઘર્ષો જાહેર કરવા જોઈએ તે સુનિશ્ચિત કરતા કાયદા
 
લાંચ અને ભ્રષ્ટાચારના કેસોની જાણ કરનારા લોકો માટે કાનૂની રક્ષણ
 
સંકુચિત નિહિત હિતો દ્વારા રાજ્ય કબજો
 
જાહેર બાબતો/સરકારી પ્રવૃત્તિઓ વિશે માહિતી મેળવવાની સુવિધા

CPI માં શું સમાવિષ્ટ નથી

ભ્રષ્ટાચાર અંગે નાગરિકોની સીધી ધારણાઓ અથવા અનુભવો
 
કર છેતરપિંડી
 
ગેરકાયદેસર નાણાકીય પ્રવાહ
 
ભ્રષ્ટાચારને પ્રોત્સાહન આપનારા (વકીલો, એકાઉન્ટન્ટ, નાણાકીય સલાહકારો, વગેરે
 
મની લોન્ડરિંગ
 
ખાનગી ક્ષેત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર
 
અનૌપચારિક અર્થતંત્રો અને બજારો

CPI ધારણાઓ પર કેમ આધારિત છે?

ભ્રષ્ટાચારમાં સામાન્ય રીતે ગેરકાયદેસર અને ઇરાદાપૂર્વક છુપાયેલી પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે, જે ફક્ત કૌભાંડો અથવા કાર્યવાહી દ્વારા જ પ્રકાશમાં આવે છે. આ માપવાનું ખૂબ મુશ્કેલ બનાવે છે.

CPI બનાવતા સ્ત્રોતો અને સર્વેક્ષણો કાળજીપૂર્વક ડિઝાઇન અને માપાંકિત પ્રશ્નાવલિ પર આધારિત છે જેનો જવાબ નિષ્ણાતો અને વ્યવસાયિક લોકો દ્વારા આપવામાં આવે છે.