બાપ રે! આ રાજ્યોમાં કર્મચારીઓ 70 કલાકથી વધુ કામ કરી રહ્યા છે

કામના કલાકો અંગેની ચર્ચા વચ્ચે સામે આવેલ એક અહેવાલ ચોંકાવનારો ચિત્ર રજૂ કરે છે. આ અહેવાલ મુજબ, દેશની 4.55% વસ્તી દર અઠવાડિયે 70 કલાકથી વધુ કામ કરે છે. તમને જણાવી દઈએ કે, ઇન્ફોસિસના સ્થાપક નારાયણ મૂર્તિ અઠવાડિયામાં 70 કલાક કામ કરવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. જ્યારે L&T ના ચેરમેને બે ડગલા આગળ વધીને કહ્યું કે, કર્મચારીઓએ રવિવાર સહિત અઠવાડિયામાં 90 કલાક કામ કરવું જોઈએ.

આ રાજ્યો ટોચ પર છે
પ્રધાનમંત્રીને આર્થિક સલાહકાર પરિષદના તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા કાર્યપત્ર અનુસાર, ગુજરાત, પંજાબ, મહારાષ્ટ્ર, પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળને ટોચના 5 રાજ્યો તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે જ્યાં કર્મચારીઓ પાસેથી અઠવાડિયામાં 70 કલાકથી વધુ કામ કરાવવામાં આવે છે. બિઝનેસલાઈનના અહેવાલમાં પ્રકાશિત થયેલા ડેટા દર્શાવે છે કે, ગુજરાતમાં 7.2% વસ્તી, પંજાબમાં 7.1% અને મહારાષ્ટ્રમાં 6.6% વસ્તી દર અઠવાડિયે વધુ પડતી કામ કરે છે.

અહીં સૌથી ઓછો ગુણોત્તર
'ભારતમાં રોજગાર સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓમાં વિતાવેલો સમય' શીર્ષકવાળા કાર્યપત્રમાં જણાવાયું છે કે, ઝારખંડ, આસામ અને બિહારમાં 70 કલાકથી વધુ કામ કરતા લોકોનું પ્રમાણ અનુક્રમે 2.1 ટકા, 1.6 ટકા અને 1.1 ટકા છે. ઈન્ડિયા રેટિંગ્સ એન્ડ રિસર્ચના વરિષ્ઠ આર્થિક વિશ્લેષક પારસ જસરાય કહે છે કે ઉચ્ચ GDP ધરાવતા રાજ્યોમાં દર અઠવાડિયે 70 કલાકથી વધુ કામ કરવું માળખાકીય આર્થિક ફાયદાઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમણે કહ્યું કે, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યો, જે ઔદ્યોગિક રાજ્યો છે, અને કર્ણાટક અને તેલંગાણા, જે IT રાજ્યો છે, ત્યાં બિહાર અને યુપી જેવા કૃષિ રાજ્યો કરતાં કામના કલાકો વધુ છે.

શહેરમાં વધુ કામ
આ અહેવાલમાં વિવિધ રાજ્યોમાં વિવિધ ઉદ્યોગોમાં કાર્યકારી પ્રવૃત્તિઓના સમયગાળાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં જણાવાયું છે કે, ફિક્સ્ડ પગાર ધરાવતા લોકો સામાન્ય રીતે દેશના અન્ય લોકો કરતા વધુ કલાકો સુધી કામ કરે છે. તેવી જ રીતે, શહેરી લોકો તેમના ગ્રામીણ સમકક્ષો કરતાં દરરોજ લગભગ એક કલાક વધુ કામ કરે છે. તે જ સમયે, સેવા ક્ષેત્રમાં કામ કરતા સ્વ-રોજગાર ધરાવતા લોકો માલ ઉત્પાદનમાં કામ કરતા લોકો કરતા સરેરાશ વધુ કલાકો કામ કરે છે.

સ્વાસ્થ્ય પર ખરાબ અસર
ભલે અઠવાડિયામાં 70 કલાક કે તેથી વધુ સમય કામ કરવું ઉદ્યોગના નેતાઓ માટે સ્વીકાર્ય હોય, પરંતુ તેની કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય પર પ્રતિકૂળ અસર પડે છે. આર્થિક સર્વેક્ષણ 2024-25 માં અઠવાડિયામાં 60 કલાકથી વધુ કામ કરવાથી સ્વાસ્થ્ય પર થતી નકારાત્મક અસર પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે. સર્વેમાં સંશોધનનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે જે દર્શાવે છે કે ડેસ્ક પર લાંબા સમય સુધી કામ કરવાથી માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડી શકે છે. ખાસ કરીને, જે લોકો દિવસમાં 12 કે તેથી વધુ કલાક પોતાના ડેસ્ક પર વિતાવે છે તેમના સ્વાસ્થ્યને નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ શકે છે અને તેઓ તણાવનું જોખમ પણ ધરાવે છે.