ડીઝલ ખરીદવા પર હવે મર્યાદા! Jio-bp અને Nayara Energyના નિર્ણય પાછળનું કારણ શું?

Jio-bp Nayara Energy Diesel Capping: પેટ્રોલ પંપ પરથી ડીઝલ ખરીદતા ગ્રાહકો માટે મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. Jio-bp અને Nayara Energyએ કેટલાક રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પર ડીઝલ ખરીદીની મર્યાદા નક્કી કરી છે. અહેવાલ મુજબ Jio-bpના કેટલાક આઉટલેટ પર એક ગ્રાહક દીઠ દરરોજ 50 લિટર સુધી ડીઝલ ખરીદીની મર્યાદા છે, જ્યારે Nayara Energyના કેટલાક પંપ પર એક ટ્રાન્ઝેક્શન માટે 70થી 200 લિટર સુધીની મર્યાદા હોઈ શકે છે. આ મર્યાદા દેશભરના તમામ પેટ્રોલ પંપ પર લાગુ થયેલો નિયમ નથી.

ડીઝલ ખરીદી પર મર્યાદા કેમ લગાવવામાં આવી?
ડીઝલ ખરીદીની મર્યાદા પાછળનું મુખ્ય કારણ રિટેલ અને જથ્થાબંધ ડીઝલના ભાવ વચ્ચેનો મોટો તફાવત છે. અહેવાલો અનુસાર કેટલાક કિસ્સામાં બંને ભાવ વચ્ચેનો તફાવત પ્રતિ લિટર આશરે રૂ.40 સુધી પહોંચ્યો છે. જેના કારણે મોટા ઔદ્યોગિક અને વ્યાવસાયિક ગ્રાહકો જથ્થાબંધ સપ્લાયની જગ્યાએ રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પરથી સસ્તું ડીઝલ ખરીદવા લાગ્યા છે. રિટેલ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ મે મહિનાથી સ્થિર રહ્યા છે, જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે. બીજી તરફ બલ્ક ગ્રાહકો માટેના ડીઝલના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની હિલચાલ સાથે વધુ ઝડપથી બદલાતા હોવાથી રિટેલ અને બલ્ક ડીઝલના ભાવમાં મોટો તફાવત સર્જાયો છે.

કોણ મોટી માત્રામાં ડીઝલ ખરીદી રહ્યું છે?
ફેક્ટરીઓ, મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્લાન્ટ, ટેલિકોમ કંપનીઓ, હોટલ, મોલ, ડેટા સેન્ટર અને હોસ્પિટલો જેવા મોટા ગ્રાહકો ડીઝલનો ઉપયોગ મશીનરી અને ડીઝલ જનરેટર માટે કરે છે. અહેવાલ મુજબ કેટલાક મોટા ગ્રાહકો રિટેલ પેટ્રોલ પંપ પરથી એક સમયે 400થી 600 લિટર સુધી ડીઝલ ખરીદી રહ્યા હતા. આ વધેલી ખરીદીથી કેટલાક આઉટલેટ પર ડીઝલના સ્ટોક પર દબાણ વધ્યું છે.

પેટ્રોલ પંપ પર ડીઝલ સ્ટોકનું દબાણ કેમ વધ્યું?
દરેક પેટ્રોલ પંપ પાસે ડીઝલ સ્ટોર કરવાની ક્ષમતા મર્યાદિત હોય છે. મોટા ગ્રાહકો એકસાથે મોટી માત્રામાં ડીઝલ ખરીદે ત્યારે સ્ટોક ઝડપથી ઘટી શકે છે. સપ્લાય ફરી પહોંચવામાં સમય લાગતો હોવાથી સામાન્ય વાહનચાલકો માટે ઇંધણની ઉપલબ્ધતા જાળવવી કંપનીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ બની છે. Jio-bpએ જણાવ્યું છે કે વધતી ઔદ્યોગિક અને બિન-પરિવહન માંગને ધ્યાનમાં રાખીને ઇંધણની ઉપલબ્ધતાનું સંચાલન કરવા માટે જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. કંપનીએ તેના મોબિલિટી સ્ટેશનો કાર્યરત અને પૂરતા સ્ટોક સાથે હોવાની પણ વાત કરી છે.

શું IOC, BPCL અને HPCL પણ ડીઝલ મર્યાદા લગાવશે?
અહેવાલોમાં Indian Oil Corporation, BPCL અને HPCL દ્વારા પણ જથ્થાની મર્યાદા લાદવાની શક્યતા અંગે ચર્ચા છે. જોકે, તેને હાલ દેશવ્યાપી લાગુ થયેલો નિયમ માનવો યોગ્ય નથી. અગાઉ જૂન 2026માં સરકારે રિટેલ આઉટલેટ પરથી ડીઝલના અસમાન ઉપાડ, સંગ્રહખોરી અને બ્લેક માર્કેટિંગ રોકવા માટે અસ્થાયી મર્યાદા લાગુ કરી હતી, પરંતુ આ નિયંત્રણો 1 જુલાઈ 2026થી પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્યા હતા.

સામાન્ય ગ્રાહકો પર શું અસર થશે?
હાલની ડીઝલ ખરીદી મર્યાદા મુખ્યત્વે મોટી માત્રામાં ડીઝલ ખરીદતા ઔદ્યોગિક અને વ્યાવસાયિક ગ્રાહકોને અસર કરી શકે છે. સામાન્ય કાર, SUV અને નાના કોમર્શિયલ વાહનોની સામાન્ય ડીઝલ જરૂરિયાત આ મર્યાદા કરતાં ઓછી રહે છે. જો રિટેલ અને બલ્ક ડીઝલના ભાવ વચ્ચેનો તફાવત લાંબા સમય સુધી મોટો રહે અને પેટ્રોલ પંપ પર મોટા ગ્રાહકોની માંગ વધતી રહે, તો વધુ કંપનીઓ સ્ટોક અને સપ્લાય જાળવવા માટે ડીઝલ વેચાણની મર્યાદા અંગે નિર્ણય લઈ શકે છે.