દિવાળી પછી તરત નહીં આવે નવું વર્ષ! 2026માં વચ્ચે કેમ પડશે ‘ધોકા’નો દિવસ?

Gujarat Diwali Bestu Varas 2026 Dates: ગુજરાતીઓ માટે દિવાળી માત્ર એક તહેવાર નહીં પરંતુ નવા વર્ષની શરૂઆત સાથે જોડાયેલો મોટો પર્વ છે. જોકે 2026માં દિવાળી અને બેસતા વર્ષ વચ્ચે ફરી એક દિવસનો પડતર દિવસ જોવા મળશે. એક સમાચારપત્રના અહેવાલ મુજબ, આ પ્રકારની સ્થિતિ સતત પાંચમા વર્ષે જોવા મળી રહી છે, જેના કારણે પંચાંગના ગણિત અને તિથિની ગતિ અંગે લોકોમાં કુતૂહલ જોવા મળી રહ્યું છે. 2026ના ગુજરાતી પંચાંગ મુજબ 8 નવેમ્બર, રવિવારે દિવાળી અને લક્ષ્મી પૂજન રહેશે, જ્યારે 10 નવેમ્બર, મંગળવારે બેસતું વર્ષ એટલે કે ગુજરાતી નૂતન વર્ષની શરૂઆત થશે. 11 નવેમ્બરે બુધવારે ભાઈબીજ ઉજવાશે.

દિવાળી પછી તરત નવું વર્ષ નહીં, વચ્ચે એક દિવસનો પડતર દિવસ
સામાન્ય રીતે દિવાળીના બીજા દિવસે ગુજરાતીઓ બેસતા વર્ષની ઉજવણી કરે છે. નવા વર્ષના દિવસે વેપારીઓ ચોપડા પૂજન કરે છે, એકબીજાને સાલ મુબારક પાઠવે છે અને નવા વ્યવસાયિક વર્ષની શરૂઆત કરે છે. પરંતુ 2026માં દિવાળી 8 નવેમ્બરે અને બેસતું વર્ષ 10 નવેમ્બરે હોવાથી બંને પર્વ વચ્ચે 9 નવેમ્બરનો એક દિવસનો અંતર રહેશે. આ દિવસને લોકભાષામાં ‘ધોકો’ અથવા ‘પડતર દિવસ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઉપલબ્ધ ગુજરાતી પંચાંગોમાં 9 નવેમ્બરને દિવાળી અને બેસતા વર્ષ વચ્ચેનો ગેપ દિવસ દર્શાવવામાં આવ્યો છે.

2026માં દિવાળીના તહેવારોની શરૂઆત ક્યારથી?
દિવાળી પર્વની શરૂઆત ગુજરાતમાં 5 નવેમ્બરથી થશે. આ દિવસે વાઘબારસ અને રમા એકાદશીનો સંયોગ રહેશે. ત્યારબાદ 6 નવેમ્બરે ધનતેરસ અને 7 નવેમ્બરે કાળીચૌદશ ઉજવાશે. 8 નવેમ્બરે મુખ્ય દિવાળી પર્વ સાથે લક્ષ્મી પૂજન અને ચોપડા પૂજન થશે. ત્યારબાદ 9 નવેમ્બરે પડતર દિવસ અને 10 નવેમ્બરે બેસતું વર્ષ ઉજવાશે. 11 નવેમ્બરે ભાઈબીજનું પર્વ રહેશે.

પાંચ વર્ષથી કેમ જોવા મળી રહ્યો છે ‘ધોકો’?
અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, અગાઉ દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે આવો પડતર દિવસ સામાન્ય રીતે ક્યારેક જોવા મળતો હતો. પરંતુ તિથિની ગતિ અને ઉદયતિથિના ગણિતને કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આ પ્રકારની સ્થિતિ વારંવાર જોવા મળી રહી છે. 2022માં દિવાળી બાદના દિવસોમાં સૂર્યગ્રહણનો સંયોગ પણ ચર્ચામાં રહ્યો હતો. ત્યારબાદ 2023થી 2026 દરમિયાન દિવાળી અને બેસતા વર્ષ વચ્ચે એક દિવસના અંતરની સ્થિતિ જોવા મળી હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. જોકે, અલગ-અલગ પંચાંગ પદ્ધતિ અને પ્રદેશ પ્રમાણે કેટલીક તિથિઓના નામ અથવા ઉજવણીની તારીખમાં તફાવત જોવા મળી શકે છે. તેથી ધાર્મિક વિધિ માટે સ્થાનિક પંચાંગ અને જ્યોતિષીય ગણતરીને અનુસરવામાં આવે છે.

‘ધોકા’ના દિવસે શું કરવામાં આવે છે?
જ્યોતિષીય અને ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, પડતર દિવસને કેટલાક લોકો શુભ કાર્યો માટે ટાળે છે. નવા વેપાર-ધંધાની શરૂઆત, ચોપડા પૂજન, નવી મિલકત અથવા વાહનની ખરીદી જેવા કાર્યો માટે બેસતું વર્ષ વધુ મહત્વનું માનવામાં આવે છે. બીજી તરફ, પડતર દિવસને અશુભ માનવાને બદલે દિવાળીના તહેવાર બાદના વિરામના દિવસ તરીકે પણ જોઈ શકાય છે. પરિવારમાં સમય પસાર કરવો, નવા વર્ષની તૈયારીઓ કરવી અને આગામી પર્વો માટે આયોજન કરવું આ દિવસે કરી શકાય છે.

તિથિ અને ઉદયતિથિનું ગણિત શું કહે છે?
દિવાળી અને બેસતા વર્ષની તારીખ નક્કી કરવામાં તિથિનું મહત્વ રહે છે. દિવાળી માટે અમાસ તિથિનો પ્રદોષકાળ સાથેનો સંયોગ મહત્વનો ગણાય છે, જ્યારે બેસતા વર્ષ માટે કારતક સુદ એકમની સ્થિતિ અને ઉદયતિથિને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે. જ્યારે બંને તિથિઓની ગણતરી એવી રીતે બને કે દિવાળી પછી તરત બેસતું વર્ષ ન આવે, ત્યારે વચ્ચે એક દિવસનો તિથિ-વિરામ સર્જાય છે. ગુજરાતમાં આ દિવસને સામાન્ય ભાષામાં ‘ધોકો’ અથવા ‘પડતર દિવસ’ કહેવામાં આવે છે.

2026ની દિવાળીથી ભાઈબીજ સુધીની તારીખો
5 નવેમ્બર, ગુરુવાર: વાઘબારસ અને રમા એકાદશી
6 નવેમ્બર, શુક્રવાર: ધનતેરસ
7 નવેમ્બર, શનિવાર: કાળીચૌદશ
8 નવેમ્બર, રવિવાર: દિવાળી, લક્ષ્મી પૂજન અને ચોપડા પૂજન
9 નવેમ્બર, સોમવાર: પડતર દિવસ
10 નવેમ્બર, મંગળવાર: બેસતું વર્ષ, ગુજરાતી નૂતન વર્ષ
11 નવેમ્બર, બુધવાર: ભાઈબીજ
14 નવેમ્બર, શનિવાર: લાભ પાંચમ
20 નવેમ્બર, શુક્રવાર: દેવઉઠી એકાદશી
21 નવેમ્બર, શનિવાર: તુલસી વિવાહ
24 નવેમ્બર, મંગળવાર: દેવ દિવાળી અને કારતક પૂર્ણિમા

દિવાળી પછીનો આ એક દિવસ કેમ ખાસ?
2026માં દિવાળી રવિવારે અને બેસતું વર્ષ મંગળવારે હોવાથી વચ્ચે સોમવારનો દિવસ આવશે. આ કારણે વેપારીઓ, પરિવારો અને નવા વર્ષની ઉજવણીની તૈયારી કરતા લોકો માટે આ દિવસ ખાસ રહેશે. દિવાળી બાદના આ પડતર દિવસને લઈને પંચાંગના ગણિતની ચર્ચા પણ વધી રહી છે. ખાસ કરીને સતત કેટલાક વર્ષોથી દિવાળી અને નૂતન વર્ષ વચ્ચે એક દિવસનું અંતર જોવા મળતાં લોકોમાં તિથિ, અમાસ અને ઉદયતિથિના ગણિતને સમજવા અંગે રસ વધ્યો છે. આ રીતે 2026ની દિવાળી પર્વમાળા 5 નવેમ્બરના વાઘબારસથી શરૂ થઈને 11 નવેમ્બરની ભાઈબીજ સુધી ચાલશે. 8 નવેમ્બરે દિવાળી, 9 નવેમ્બરે પડતર દિવસ અને 10 નવેમ્બરે બેસતા વર્ષની ઉજવણી થશે.