અરવિંદ કેજરીવાલ નવી દિલ્હી બેઠક પર કેમ હારી ગયા? આ રહ્યાં ચાર મોટા કારણો

દિલ્હી વિધાનસભાની છેલ્લી ત્રણ ચૂંટણીઓમાં અરવિંદ કેજરીવાલ 50 ટકાથી વધુ મત મેળવતા હોવાથી તેમને હરાવવું એટલું સરળ નહોતું. છતાં પણ ભાજપના ઉમેદવાર પરવેશ વર્માએ અરવિંદ કેજરીવાલને 1200થી વધુ મતે હરાવી દીધા છે. અરવિંદ કેજરીવાલની હાર માટે કોંગ્રેસના ઉમેદવાર સંદીપ દીક્ષિતે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

દિલ્હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં આ વખતે નવી દિલ્હી હાઈ પ્રોફાઈલ બેઠક બની હતી. દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને આમ આદમી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલ માટે આ બેઠક છેલ્લી ત્રણ ચૂંટણીઓથી સરળ રહી હતી. પરંતુ આ વખતે ભાજપે કેજરીવાલ સામે ટ્રમ્પ કાર્ડ રમ્યું હતું. જ્યારે કોંગ્રેસે પણ કેજરીવાલને હરાવવા માટે મજબૂત ઉમેદવાર સંદિપ દિક્ષિતને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા. દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી સાહિબ સિંહના પુત્ર પરવેશ વર્મા ભાજપના ઉમેદવાર હતા. પૂર્વ મુખ્યમંત્રી શીલા દીક્ષિતના પુત્ર સંદીપ દીક્ષિત કોંગ્રેસના ઉમેદવાર હતા. તેના કારણે અરવિંદ કેજરીવાલ માટે જીતવું પહેલા જેટલું સ્પષ્ટ નહોતું. અરવિંદ કેજરીવાલ પાર્ટીના સૌથી મોટા નેતા અને આમ આદમી પાર્ટીનો વૈચારિક આધાર હોવાથી નવી દિલ્હી બેઠક પર તેમની હારનો અર્થ જનતાએ આપ પાર્ટીને જ નહીં પરંતુ તેમને પણ નકારી કાઢ્યા હોવાનું છે. છેલ્લી ત્રણ ચૂંટણીઓમાં કેજરીવાલને આ બેઠક પર 50 ટકાથી વધુ મત મળ્યા હતા. છતાં પણ ભાજપના ઉમેદવાર પરવેશ વર્માએ તેમને હરાવી દીધા છે. તો આવો જાણીએ નવી દિલ્હી બેઠક પર મતદારોએ અરવિંદ કેજરીવાલને શા માટે નકારી કાઢ્યા છે.

નવી દિલ્હી બેઠક પર ભાજપને મધ્યમવર્ગ મતદારોનું મળ્યું સમર્થન

કેન્દ્ર અને દિલ્હી સરકારની મોટાભાગની સરકારી કચેરીઓ નવી દિલ્હી બેઠકમાં આવેલી છે. કેટલીક ઝૂંપડપટ્ટીઓ અને વસાહતો સિવાય મોટાભાગના વિસ્તારો પોશ છે. જ્યાં શ્રીમંત લોકો રહે છે અથવા ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગ અને મધ્યમ વર્ગની વસ્તી રહે છે. સાંસદોના સરકારી રહેઠાણો પણ આ બેઠકના વિસ્તારમાં આવે છે. અહીં કેન્દ્ર અને રાજ્યના કર્મચારીઓના સરકારી ક્વાર્ટર્સ છે. અરવિંદ કેજરીવાલની પહેલી, બીજી અને ત્રીજી ચૂંટણીમાં ફક્ત ઝૂંપડપટ્ટીના લોકો અને ગરીબ લોકોએ જ તેમને ટેકો આપ્યો ન હતો. દરેક ચૂંટણીમાં તેમને સમાજના તમામ વર્ગો તરફથી ટેકો મળતાં 50 ટકાથી વધુ મત મળ્યા હતા. જો કે, દિલ્હીમાં સફાઈ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ ગઈ હતી. ભૂગર્ભ ગટરો છલકાતી હતી. ગંદા પાણીનો પુરવઠો યમુના નદીમાં ઠલવાતા નદી ગટર બની ગઈ હતી. ગંદકીની એટલી બધી વૃદ્ધિ થઈ કે લોકો દિલ્હીને ઝૂંપડપટ્ટી તરીકે જોવા લાગ્યા હતા. દિલ્હીમાં મોટાભાગના લોકોને મફતના ભાવે મોંઘી વીજળી મળી રહી હતી. લોકસભા ચૂંટણીમાં ભાજપના બાંસુરી સ્વરાજે નવી દિલ્હી લોકસભા બેઠક જીતી હતી. પરંતુ નવી દિલ્હી, દિલ્હી કેન્ટ અને આરકે પુરમ જેવી વિધાનસભા બેઠકો પર આમ આદમી પાર્ટીના ઉમેદવાર સોમનાથ ભારતી આગળ રહ્યા હતા. આ બેઠકો પર સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો મોટી સંખ્યામાં હોવાથી ભાજપે આઠમા પગાર પંચની રચના કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો અને બજેટમાં આવકવેરા સ્લેબમાં મોટા ફેરફારની જાહેરાત કરી હતી. તેના કારણે મધ્યમ વર્ગ ભાજપ તરફ આકર્ષાયો હતો.

ઝૂંપડપટ્ટીવાસીઓને કાયમી રહેઠાણનું વચન

દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણી માટે ભાજપનો પ્રચાર વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગરીબોને કાયમી મકાનોની ચાવીઓ સોંપીને શરૂ કર્યો હતો. ભાજપ પહેલાથી જ કેજરીવાલના મુખ્ય મતદારો, ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેતા લોકોના મત મેળવવાની રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યુ હતું. ભાજપે ઝૂંપડપટ્ટીવાસીઓને મકાન આપવાનું વચન આપ્યું હતુ. ભાજપે ઝૂંપડપટ્ટી વિસ્તારોમાં જઈને લોકોને સમજાવ્યું કે અરવિંદ કેજરીવાલ નરેન્દ્ર મોદીની ગરીબીલક્ષી યોજનાઓને લાગુ થવા દેતા નથી. ઝૂંપડપટ્ટીના લોકોને જણાવવામાં આવ્યું હતું કે કેવી રીતે ઘણી જગ્યાએ ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેતા લોકો માટે ઘરો બનાવવામાં આવ્યા છે પરંતુ કેજરીવાલના અસહકારને કારણે આજ સુધી ગરીબોમાં આ ઘરોનું વિતરણ થઈ શક્યું નથી. વડાપ્રધાન અને ગૃહમંત્રી તેમના દરેક ભાષણમાં ઝૂંપડપટ્ટીવાસીઓને ઘર આપવાનું વચન આપતા રહ્યા હતા.

ભાજપને વાલ્મીકિ સમુદાયના મતો પણ મળ્યા

નવી દિલ્હી બેઠક પર વાલ્મીકિ મતદારોની સંખ્યા અંદાજે 20 હજાર છે. માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ વખતે દિલ્હીમાં ભાજપને વાલ્મીકિ મતો મોટી સંખ્યામાં મળ્યા છે. દલિત મતદારોએ બસપા અને જાટવ મતદારોએ કોંગ્રેસને મત આપ્યા હતા. સંદીપ દીક્ષિતને મળેલા 4568 મતોમાંથી મોટાભાગના જાટવ અને મુસ્લિમ મત છે.

કેજરીવાલની હાર માટે સંદિપ દિક્ષિતની મુખ્ય ભૂમિકા

દિલ્હી વિધાનસભાની માફક નવી દિલ્હી બેઠક પર કોંગ્રેસના મત સતત ઘટી રહ્યા છે. ગત ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસને અહીંથી ફક્ત 4 ટકા મત મળ્યા હતા. જ્યારે ભાજપને 33 ટકા મત મળ્યા હતા. આ વખતે કોંગ્રેસે સંદીપ દીક્ષિતને ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા. સંદીપ દીક્ષિતને ઉમેદવાર બનાવવાથી અપેક્ષા મુજબ જ થયું. કોંગ્રેસથી અલગ થઈને ચૂંટણી લડવાની અરવિંદ કેજરીવાલની રણનીતિ એવી હતી કે જો મતદારો દિલ્હી સરકારથી નારાજ છે તો તેમની પાસે ભાજપ સિવાય બીજો વિકલ્પ હશે. તેના કારણે આમ આદમી પાર્ટીને ફાયદો થશે. સંદીપ દીક્ષિતને 4568 મત મળ્યા છે. આ મત અરવિંદ કેજરીવાલને મળ્યા હોત તો તેઓ જીતી ગયા હોત. અરવિંદ કેજરીવાલને પરવેશ વર્મા કરતા 4089 મત ઓછા મળ્યા છે. કોંગ્રેસના ઉમેદવાર સંદીપ દીક્ષિત ન હોત તો અરવિંદ કેજરીવાલ નવી દિલ્હી બેઠક જીતી ગયા હોત.