લોકસભામાં 282 વિરુદ્ધ 232 મતથી પસાર થયું વકફ બિલ

બુધવારે મોડી રાત્રે લોકસભામાં વકફ (સુધારા) બિલ, 2025 પસાર થયું. લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ બુધવારે ગૃહમાં બિલ રજૂ કર્યું અને ચર્ચાનો જવાબ આપતાં તેમણે કહ્યું કે તે મુસ્લિમ સમુદાયના હિતમાં છે. આ બિલને ગૃહમાં ૨૩૨ વિરુદ્ધ ૨૮૮ મતથી મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ મહત્વપૂર્ણ બિલ પસાર કરવા માટે ગૃહની બેઠક રાત્રે લગભગ બે વાગ્યા સુધી ચાલી હતી. આ ઉપરાંત, મુસ્લિમ વકફ (રદ) બિલ, 2024, જે મુસ્લિમ વકફ અધિનિયમ, 1923 ને રદ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેને પણ ગૃહમાં ધ્વનિ મતદાન દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું.

ચર્ચા પછી, જ્યારે કિરેન રિજિજુએ વક્ફ (સુધારા) બિલ, 2025 પર વિચારણા માટે પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો, ત્યારે કેટલાક વિપક્ષી સભ્યોએ મત વિભાજનની માંગ કરી. તેના પક્ષમાં 288 અને વિરુદ્ધ 232 મત પડ્યા. જોકે, લોબી સાફ કર્યા પછી ઘણા સભ્યોને ગૃહમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવા પર વિવાદ થયો હતો.

વિપક્ષી સભ્યો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા વાંધાના જવાબમાં, લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાએ સ્પષ્ટતા કરી કે નવા સંસદ ભવનમાં શૌચાલયની સુવિધા ફક્ત લોબીમાં જ પૂરી પાડવામાં આવી છે અને સભ્યોને ફક્ત લોબીમાંથી જ પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. બહારથી કોઈને આવવાની મંજૂરી નથી.

રિવોલ્યુશનરી સોશિયાલિસ્ટ પાર્ટીના સભ્ય એન.કે. વક્ફ બોર્ડમાં બે બિન-મુસ્લિમ સભ્યોની જોગવાઈ પર. પ્રેમચંદ્રન દ્વારા રજૂ કરાયેલા સુધારા પર પણ મતોનું વિભાજન થયું. તેમનો સુધારો ૨૮૮ મતથી અને ૨૩૧ મતથી નકારી કાઢવામાં આવ્યો. વિરોધ પક્ષના અન્ય તમામ સુધારાઓને ગૃહ દ્વારા ધ્વનિ મતથી નકારી કાઢવામાં આવ્યા.

તે જ સમયે, સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા ત્રણ સુધારાઓને ગૃહ દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને બિલમાં કલમ 4A અને 15A ઉમેરવામાં આવ્યા હતા.

બિલ પર મતદાન થઈ રહ્યું હતું ત્યારે ગૃહના નેતા વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી લોકસભામાં હાજર નહોતા.

ચર્ચાનો જવાબ આપતા કિરેન રિજિજુએ કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર સમાજના દરેક વર્ગનું ધ્યાન રાખે છે. તેમણે વિપક્ષી સભ્યોના આરોપો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો કે દેશમાં લઘુમતીઓ સુરક્ષિત નથી. તેમણે કહ્યું કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ બિલથી કોઈને નુકસાન થશે નહીં. આજના દિવસને મહત્વપૂર્ણ ગણાવતા તેમણે કહ્યું કે આ બિલથી કરોડો મુસ્લિમ મહિલાઓ અને બાળકોને ફાયદો થશે.

ચર્ચા દરમિયાન, શાસક પક્ષના સાંસદોએ બિલને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને સુધારાવાદી પગલું ગણાવ્યું અને કહ્યું કે તે ભારતીય મુસ્લિમોના હિતમાં છે. સરકારે દાવો કર્યો હતો કે આ બિલ વકફ મિલકતોના સંચાલનમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી વધારશે, જેનાથી વકફ મિલકતોનો વધુ સારો ઉપયોગ થશે અને તેનો દુરુપયોગ અટકાવાશે.

તે જ સમયે, વિપક્ષે આ બિલ અંગે ઘણા વાંધાઓ ઉઠાવ્યા. વિપક્ષે કહ્યું કે આ વક્ફ બોર્ડની સ્વાયત્તતામાં દખલ કરશે અને મુસ્લિમોના ધાર્મિક બાબતોમાં સરકારી અતિક્રમણ હશે. AIMIMના અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ બિલનો વિરોધ કર્યો અને પોતાનો મુદ્દો રજૂ કર્યા પછી, આખરે બિલની નકલ ફાડી નાખી.

અગાઉ, ચર્ચામાં હસ્તક્ષેપ કરતા, કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે કહ્યું કે આ ભારત સરકારનો કાયદો છે અને દરેકે તેને સ્વીકારવો પડશે. તેમણે વિપક્ષ પર સમાજમાં ભ્રમ ફેલાવવાનો અને મુસ્લિમોને ડરાવીને તેમની વોટ બેંક બનાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો. આ દરમિયાન શાહે નાગરિકતા સુધારો અધિનિયમ (CAA) અને કલમ 370 ના મુદ્દા પર વિપક્ષના દાવાઓને પણ ફગાવી દીધા. તેમણે કહ્યું કે CAA લાગુ થયા પછી કોઈ પણ મુસ્લિમે પોતાની નાગરિકતા ગુમાવી નથી અને કલમ 370 દૂર થયા પછી, ઓમર અબ્દુલ્લા જેવા નેતાઓ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ચૂંટણી જીતીને પાછા ફર્યા છે, જે દર્શાવે છે કે પરિસ્થિતિમાં સુધારો થયો છે. જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં આતંકવાદ ઘટ્યો છે અને વિકાસ અને પર્યટન વધ્યું છે.

બિલ રજૂ કરતી વખતે કેન્દ્રીય સંસદીય બાબતોના પ્રધાન કિરેન રિજિજુએ જણાવ્યું હતું કે વક્ફ પાસે ત્રીજી સૌથી મોટી લેન્ડ બેંક છે. આ રેલ્વે અને સેનાની જમીનો છે. આ બધું દેશની મિલકત છે. વકફ મિલકત ખાનગી મિલકત છે. આપણા દેશમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ વકફ મિલકતો છે. તમે ૬૦ વર્ષથી સત્તામાં છો, છતાં મુસ્લિમો આટલા ગરીબ કેમ છે? તે તેમના માટે કેમ કામ ન કર્યું? ગરીબોના ઉત્થાન અને કલ્યાણ માટે કોઈ કામ કેમ ન થયું? જો આપણી સરકાર ગરીબ મુસ્લિમો માટે કામ કરી રહી છે, તો તેમાં વાંધો શું છે? તમે લોકો જે આ બિલનો વિરોધ કરી રહ્યા છો, દેશ સદીઓ સુધી યાદ રાખશે કે કોણે આ બિલનું સમર્થન કર્યું અને કોણે તેનો વિરોધ કર્યો. તમે લોકો ક્યાં સુધી મુસ્લિમોને ગેરમાર્ગે દોરશો? દેશમાં વકફની ઘણી બધી મિલકતો છે, અમે તેને બિનઉપયોગી રહેવા દઈશું નહીં. તેનો ઉપયોગ ગરીબો અને બાકીના મુસ્લિમો માટે થવો જોઈએ. અમે રેકોર્ડ જોયો છે. સચ્ચર સમિતિએ પણ આનો વિગતવાર ઉલ્લેખ કર્યો છે. ૨૦૦૬માં ૪.૯ લાખ વકફ મિલકતો હતી. તેમની કુલ આવક ૧૬૩ કરોડ રૂપિયા હતી. 2013 માં ફેરફારો કર્યા પછી, આવક વધીને 166 કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ. ૧૦ વર્ષ પછી પણ તેમાં ૩ કરોડ રૂપિયાનો વધારો થયો હતો. અમે આ સ્વીકારી શકતા નથી.

 

કોંગ્રેસના સાંસદ ગૌરવ ગોગોઈએ કહ્યું કે આ એક એવું બિલ છે જે બંધારણની મૂળ ભાવના પર હુમલો કરે છે. તેમણે કહ્યું, "આજે સરકારની નજર એક ચોક્કસ સમુદાયની જમીન પર છે, કાલે તેમની નજર અન્ય લઘુમતીઓની જમીન પર હશે. સુધારાઓની જરૂર છે. હું એમ નથી કહેતો કે કોઈ સુધારા ન થવા જોઈએ. સુધારા એવા હોવા જોઈએ કે બિલ વધુ મજબૂત બને. તેમના સુધારાઓને કારણે સમસ્યાઓ અને વિવાદો વધશે. તેઓ ઇચ્છે છે કે દેશના દરેક ખૂણામાં કેસ દાખલ થાય. તેઓ દેશમાં ભાઈચારાના વાતાવરણને તોડવા માંગે છે. બોર્ડ રાજ્ય સરકારની પરવાનગીથી કેટલાક નિયમો બનાવી શકે છે. તેઓ તેને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવા માંગે છે. તેઓ રાજ્ય સરકારની સત્તાનો અંત લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. નિયમો બનાવવાની સત્તા રાજ્ય સરકાર પાસે છે.

વિપક્ષી સાંસદોના વિરોધ બાદ વકફ (સુધારા) બિલ, 2024 સંયુક્ત સંસદીય સમિતિને મોકલવામાં આવ્યું હતું. સમિતિએ પાંચ મહિનામાં 38 બેઠકો બાદ પોતાના સૂચનો આપ્યા હતા. સમિતિના સૂચનોને સમાવિષ્ટ કરીને વકફ (સુધારા) બિલ, 2025 બુધવારે વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

 

—IANS