'હાર્યા પછી કોર્ટ યાદ આવી?': સુપ્રીમ કોર્ટ

બિહારની રાજનીતિમાં સક્રિય થયેલા પ્રશાંત કિશોરની જન સુરાજ પાર્ટીને સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી જોરદાર ફટકો પડ્યો છે. શુક્રવારે CJI જસ્ટિસ સૂર્યકાંતની બેન્ચે બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણી 2025 રદ્દ કરવાની માંગ કરતી અરજી પર સુનાવણી કરતા આકરી ટિપ્પણી કરી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, જ્યારે જનતા તમને નકારી દે છે, ત્યારે શું તમે રાહત મેળવવા માટે ન્યાયિક મંચનો ઉપયોગ કરો છો? પ્રશાંત કિશોરની આગેવાની હેઠળની જન સુરાજ પાર્ટીએ આક્ષેપ કર્યો હતો કે, ચૂંટણી દરમિયાન મફત યોજનાઓ દ્વારા મતદારોને પ્રભાવિત કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ કોર્ટે હારેલી પાર્ટીના કહેવા પર આખી ચૂંટણી રદ્દ કરવાનો ઈનકાર કરી દીધો છે.

મહિલાઓના ખાતામાં 10 હજાર ટ્રાન્સફર કર્યા

અદાલતમાં સુનાવણી દરમિયાન જન સુરાજના વકીલ ચંદ્ર ઉદય સિંહે દલીલ કરી હતી કે, જ્યારે રાજ્યમાં આચારસંહિતા અમલમાં હતી, ત્યારે મહિલાઓના ખાતામાં 10-10 હજાર રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા. આ યોજના હેઠળ 35 લાખથી વધુ લોકોની નોંધણી કરવામાં આવી હતી જે ગંભીર નાણાકીય ખાધ ધરાવતા રાજ્ય માટે એક પ્રકારની લહાણી સમાન છે. જોકે, CJI સૂર્યકાંતે વળતો જવાબ આપ્યો હતો કે, આ મહિલા સ્વ-સહાય જૂથો માટેની સહાય યોજનાનો ભાગ હતો. કોર્ટે ઉમેર્યું કે, જન સુરાજ પાર્ટીએ 243માંથી 242 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી હતી છતાં એક પણ બેઠક જીતી શકી નથી, તેથી ચૂંટણી હાર્યા પછી આવી અરજીઓની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નો ઊભા થાય છે.

ચૂંટણી પ્રક્રિયાને જ ગેરકાયદે ઠેરવવાની માંગ

CJI સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેન્ચે રોકડું પરખાવતા કહ્યું કે, ચૂંટણી અરજીમાં કોઈ ચોક્કસ બેઠક કે મુદ્દાને પડકારવામાં આવે છે, પરંતુ અહીં આખી ચૂંટણી પ્રક્રિયાને જ ગેરકાયદે ઠેરવવાની માંગ કરવામાં આવી છે જે યોગ્ય નથી. કોર્ટે જન સુરાજને પટના હાઈકોર્ટમાં જવા માટે નિર્દેશ આપ્યો છે, કારણ કે આ મામલો માત્ર એક રાજ્ય પૂરતો મર્યાદિત છે. જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે ટિપ્પણી કરી કે, "અમે મફત યોજનાઓના મુદ્દાની ગંભીરતાથી તપાસ કરીશું, પરંતુ હારેલી પાર્ટીની અરજી પર નહિ. તમે સત્તામાં આવશો ત્યારે તમે પણ આવું જ કરશો." આ કડક વલણ બાદ જન સુરાજ પાર્ટીએ પોતાની અરજી પાછી ખેંચી લીધી હતી.

'જીવિકા' યોજનાને મતદારોને રીઝવવાનું હથિયાર ગણાવી

બિહાર સરકારની 'જીવિકા' યોજનાને મતદારોને રીઝવવાનું હથિયાર ગણાવતી જન સુરાજની દલીલોને કોર્ટે સ્વીકારી નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે, જો યોજના સામે વાંધો હતો તો તેને તે સમયે જ પડકારવી જોઈતી હતી, નહીં કે પરિણામો આવ્યા પછી. આ ચુકાદાથી પ્રશાંત કિશોરની રાજકીય વ્યૂહરચના અને કાયદાકીય લડતને મોટો આંચકો લાગ્યો છે. હવે જન સુરાજ પાસે પટના હાઈકોર્ટમાં જવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો છે, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટની આ ટિપ્પણીઓ બાદ બિહારના રાજકારણમાં ગરમાવો આવી ગયો છે અને શાસક પક્ષ વિપક્ષને નિશાન બનાવી રહ્યો છે.

પ્રશાંત કિશોર પટના હાઈકોર્ટમાં પુરાવા રજૂ કરે

નિષ્ણાતોના મતે, જન સુરાજ દ્વારા કરવામાં આવેલી આ માંગ કાયદાકીય રીતે નબળી હતી કારણ કે કોઈ પણ પુરાવા વગર આખી રાજ્યની ચૂંટણી રદ કરવી શક્ય નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, ન્યાયતંત્રનો ઉપયોગ રાજકીય સ્કોર સેટ કરવા માટે ન થવો જોઈએ. આ કેસ બાદ હવે જોવાનું એ રહેશે કે, પ્રશાંત કિશોર પટના હાઈકોર્ટમાં કેવા પુરાવાઓ રજૂ કરે છે. અત્યારે તો જન સુરાજ માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો આ અનુભવ ઘણો કડવો સાબિત થયો છે અને લોકોમાં પણ આ અંગે ચર્ચા જાગી છે કે, શું ખરેખર મફત યોજનાઓ ચૂંટણીના પરિણામો બદલી શકે છે.