Punjab Congress Crisis: પંજાબ વિધાનસભા ચૂંટણીના આડે હવે ગણતરીના મહિનાઓ જ બાકી છે, ત્યારે પંજાબ કોંગ્રેસમાં આંતરિક કલહ અને બળવાના અવાજો ફરી એકવાર સપાટી પર આવ્યા છે. રાહુલ ગાંધીના અત્યંત નજીકના ગણાતા અને પંજાબના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી ચરણજીત સિંહ ચન્ની પાર્ટી હાઈકમાન્ડના તાજેતરના નિર્ણયથી ભારે નારાજ થયા છે. પ્રદેશ પ્રમુખ પદ પર ફેરફાર ન કરવાના હાઈકમાન્ડના વલણ સામે ચન્નીએ બળવો પોકાર્યો છે, જેના કારણે રાજ્યના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો આવી ગયો છે. આ આંતરિક જૂથવાદને કારણે કોંગ્રેસ માટે મોટું રાજકીય સંકટ ઊભું થયું છે, જેનો સીધો લાભ લેવા માટે ભાજપ પૂરજોશમાં સક્રિય થઈ ગયું છે.
ઑબ્ઝર્વર પેનલની ભલામણોને હાઈકમાન્ડે ફગાવી પંજાબ કોંગ્રેસમાં ચાલી રહેલી ખેંચતાણ વચ્ચે એક મોટો ખુલાસો થયો છે કે, પંજાબની રાજકીય પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કોંગ્રેસ દ્વારા 3 સભ્યોની એક હાઈપ્રોફાઈલ નિરીક્ષક સમિતિ બનાવવામાં આવી હતી. અજય માકન, મીનાક્ષી નટરાજન અને ભજનલાલ જાટવની બનેલી આ સમિતિએ પંજાબના આશરે 67 વરિષ્ઠ નેતાઓ, ધારાસભ્યો, સાંસદો અને જિલ્લા પ્રમુખો સાથે વ્યાપક પરામર્શ કર્યો હતો. સમિતિએ અંબિકા સોની જેવા વરિષ્ઠ નેતાઓના ઘરે જઈને પણ તેમનો અભિપ્રાય લીધો હતો. આ ગુપ્ત સમીક્ષા દરમિયાન મોટાભાગના નેતાઓએ વર્તમાન પ્રદેશ પ્રમુખ અમરિંદર સિંહ રાજા વારિંગની સાડા ચાર વર્ષની કામગીરી સામે અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને ચરણજીત સિંહ ચન્નીને પ્રદેશ પ્રમુખ બનાવવાની જોરદાર હિમાયત કરી હતી. સમિતિએ તેના સત્તાવાર અહેવાલમાં ચન્નીને પંજાબના સૌથી લોકપ્રિય અને સ્વીકાર્ય ચહેરા તરીકે ગણાવી હાઈકમાન્ડને પ્રમુખ પદ માટે તેમના નામની ભલામણ કરી હતી. પરંતુ, હાઈકમાન્ડે આ રિપોર્ટને નકારી કાઢીને રાજા વારિંગને જ પ્રમુખ પદે યથાવત રાખ્યા અને ચન્નીને માત્ર ચૂંટણી પ્રચાર સમિતિના અધ્યક્ષ બનાવ્યા. આ નિર્ણયથી નારાજ એક વરિષ્ઠ નેતાએ આક્રોશ ઠાલવતા કહ્યું કે, "જ્યારે નેતૃત્વ બદલવું જ નહોતું, તો આટલા બધા નેતાઓ સાથે સલાહ લેવાનું નાટક કેમ કરવામાં આવ્યું?"
ચન્નીનું દબાણનું રાજકારણ અને વિરોધી જૂથનો વળતો પ્રહાર હાઈકમાન્ડના આ નિર્ણય બાદ ચરણજીત સિંહ ચન્નીએ 60 થી વધુ પૂર્વ મંત્રીઓ, પૂર્વ ધારાસભ્યો અને નેતાઓને એકઠા કરીને શક્તિ પ્રદર્શન કર્યું હતું અને હાઈકમાન્ડ પર દબાણ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, કોંગ્રેસનો એક બીજો મોટો વર્ગ ચન્નીના આ બળવાખોર વલણની વિરુદ્ધમાં છે. પંજાબ કોંગ્રેસના SC વિંગના પ્રમુખ અને પૂર્વ ધારાસભ્ય કુલદીપ વૈદે આ ઘટનાક્રમને અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે, ચન્ની સહિતના તમામ નેતાઓ દિલ્હીની બેઠકમાં નિર્ણય સાથે સંમત થયા હતા, તો હવે આ પ્રકારનું પ્રેશર પોલિટિક્સ અયોગ્ય છે. બીજી તરફ, પક્ષના અન્ય વરિષ્ઠ નેતાઓએ ચન્નીના વાસ્તવિક પ્રભાવ પર સવાલ ઉઠાવતા જણાવ્યું કે, "ચન્ની લોકપ્રિય છે તે વાત સાચી, પરંતુ જ્યારે તેઓ મીટિંગ બોલાવે છે ત્યારે 16 માંથી માંડ 5 ધારાસભ્યો હાજર રહે છે. 7 માંથી 5 સાંસદો અને ઘણા પૂર્વ મંત્રીઓ ચન્નીની બેઠકથી દૂર રહ્યા હતા." આ નેતાઓનું મૌન દર્શાવે છે કે તેઓ હાઈકમાન્ડની સાથે છે. વિરોધી જૂથના મતે આગામી દિવસોમાં જ ખબર પડશે કે મુખ્યમંત્રી ભગવંત માન સામેની લડાઈમાં કેટલા લોકો ચન્ની સાથે ટકી રહે છે.
કોંગ્રેસના અસંતુષ્ટ નેતાઓ પર ભાજપની નજર, બેઠકોનો દોર શરૂ પંજાબ કોંગ્રેસના આ મોટા ભંગાણને ભાજપ પોતાના માટે એક સુવર્ણ તક તરીકે જોઈ રહ્યું છે. પંજાબમાં આગામી 7 મહિનામાં વિધાનસભાની ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે અને હાલમાં રાજ્યમાં ભાજપ પાસે માત્ર 2 ધારાસભ્યો છે. તેથી પંજાબમાં પોતાનો પગપેસારો કરવા માટે ભાજપ કોઈપણ કસર છોડવા માંગતું નથી. ભાજપના પ્રદેશ પ્રમુખ કેવલ સિંહ ધિલ્લોન પોતે જૂન 2022 પહેલા કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને 2 વખત ધારાસભ્ય રહી ચૂક્યા હોવાથી, કોંગ્રેસના ઘણા નારાજ નેતાઓ સાથે તેમના અંગત સંબંધો છે. શુક્રવારે જ પંજાબના સાંસદ અને પૂર્વ નાયબ મુખ્યમંત્રી સુખજિંદર સિંહ રંધાવાએ નવી દિલ્હીમાં કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ સાથે મુલાકાત કરી હતી, જેને પગલે પક્ષપલટાની અટકળો તેજ થઈ ગઈ છે, જોકે રંધાવાએ આ વાતોને નકારી કાઢી છે. ભાજપના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર કોંગ્રેસના અનેક અસંતુષ્ટ નેતાઓ હાલમાં ભાજપના રાષ્ટ્રીય ઉપપ્રમુખ તરુણ ચુઘ, કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુ, સુનીલ જાખડ અને અશ્વની શર્માના સતત સંપર્કમાં છે. કેવલ સિંહ ધિલ્લોને ખુલ્લેઆમ જણાવ્યું છે કે, "ભાજપ એક મોટો પરિવાર છે અને દેશહિતમાં કામ કરવા માંગતા તમામ નેતાઓનું ભાજપમાં સ્વાગત છે."
હાઈકમાન્ડ માટે કટોકટીની સ્થિતિ પંજાબ કોંગ્રેસની આ સ્થિતિ સપ્ટેમ્બર 2021 ના એ ઘટનાક્રમની યાદ અપાવે છે જ્યારે આંતરિક ઝઘડાઓને કારણે રાહુલ ગાંધીએ તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમરિંદર સિંહનું રાજીનામું લઈ લીધું હતું અને ચરણજીત સિંહ ચન્નીને મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા હતા. આજે એ જ ચન્ની હાઈકમાન્ડના નિર્ણય સામે પડકાર ફેંકી રહ્યા છે. હવે સમગ્ર દમદાર વલણ કોંગ્રેસ હાઈકમાન્ડના હાથમાં છે. જો કેન્દ્રીય નેતૃત્વ ચન્ની કેમ્પના દબાણ સામે ઝૂકશે નહીં અને પોતાનો નિર્ણય પાછો નહીં ખેંચે, તો ચન્ની જૂથના નેતાઓ સામૂહિક રાજીનામા કે પક્ષપલટા જેવો કોઈ મોટો આત્મઘાતી નિર્ણય લઈ શકે છે. ચૂંટણી ટાણે કોંગ્રેસનો આ આંતરિક વિખવાદ પક્ષને સત્તાથી વધુ દૂર ધકેલી શકે છે અને ભાજપ આ પરિસ્થિતિનો મહત્તમ રાજકીય લાભ ઉઠાવવા માટે સંપૂર્ણ તૈયાર બેઠું છે.

હાઈકમાન્ડના નિર્ણયથી નારાજ ચન્નીનું શક્તિ પ્રદર્શન, અસંતુષ્ટ નેતાઓ ભાજપના સંપર્કમાં

July 4, 2026 | 10:58 IST