મહારાષ્ટ્રની મહાયુતિમાં અંદરખાને શું ચાલી રહ્યું છે? ફડણવીસ, શિંદે અને અજિત પવાર જૂથ વચ્ચે સત્તાની ખેંચતાણ!

Maharashtra Politics News: મહારાષ્ટ્રમાં સત્તારૂઢ મહાયુતિ ગઠબંધન સરકારમાં ભલે સ્થિરતા દેખાતી હોય, પરંતુ ગઠબંધનની અંદર ચાલી રહેલા રાજકીય ઘટનાક્રમ અનેક સવાલો ઊભા કરી રહ્યા છે. મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ, નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે અને અજિત પવારના જૂથ વચ્ચે સત્તા, પદ, નાણાં વિભાગ અને રાજકીય પ્રભાવને લઈને ખેંચતાણની ચર્ચા તેજ બની છે. મરાઠા અનામત આંદોલનથી લઈને કોંકણના સ્થાનિક વિવાદો અને વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં સાથી પક્ષો વચ્ચેના મુકાબલા સુધીની ઘટનાઓ મહાયુતિના આંતરિક સમીકરણો તરફ ધ્યાન દોરી રહી છે. રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ ઘટનાક્રમને માત્ર સ્થાનિક મતભેદ તરીકે જોવો પૂરતો નથી. ગઠબંધનમાં દરેક પક્ષ પોતાની રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત રાખવા અને ભવિષ્યના સત્તા સમીકરણોમાં વધુ પ્રભાવ મેળવવા પ્રયાસ કરી રહ્યો હોવાની ચર્ચા છે. જોકે, આ મતભેદોને કારણે સરકાર સામે તાત્કાલિક કોઈ મોટું સંકટ ઊભું થયું હોવાના સ્પષ્ટ સંકેતો હોવા જરૂરી નથી.

કથિત ઓડિયો ક્લિપથી રાજકીય વિવાદ વધ્યો
મરાઠા અનામત આંદોલનના નેતા મનોજ જરાંગે-પાટીલે એક કથિત ઓડિયો ક્લિપ જાહેર કરી હોવાના અહેવાલો બાદ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં ચર્ચા વધી હતી. ક્લિપમાં નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે સાથે ₹500 કરોડના કથિત વ્યવહારનો દાવો કરવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું હતું. આ સાથે ભાજપના સોશિયલ મીડિયા યુનિટ સાથે જોડાયેલા કેટલાક લોકો સામે આંદોલનને નબળું પાડવાના કાવતરાના આરોપો પણ ચર્ચામાં આવ્યા હતા. વિવાદ વચ્ચે મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે મુંબઈ પોલીસ દ્વારા વિશેષ તપાસ ટીમ (SIT) મારફતે તપાસ કરાવવાનો આદેશ આપ્યો હોવાનું જણાવાયું હતું. 

એકનાથ શિંદેને ફરી મુખ્યમંત્રી બનાવવાની માંગ
દશેરા રેલી દરમિયાન શિવસેના (શિંદે જૂથ)ના કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓએ એકનાથ શિંદેને મહારાષ્ટ્રના ભાવિ મુખ્યમંત્રી તરીકે રજૂ કર્યા હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. રામદાસ કદમ અને મંત્રી ગુલાબરાવ પાટીલ સહિતના નેતાઓએ શિંદેના નેતૃત્વ અને તેમની સરકારની કલ્યાણકારી યોજનાઓની પ્રશંસા કરી હતી. આ નિવેદનોને મહાયુતિમાં નેતૃત્વની ભૂમિકાને લઈને રાજકીય સંદેશ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. જોકે, શિંદે જૂથની જાહેર માંગને ગઠબંધનના નેતૃત્વ અંગેના સત્તાવાર નિર્ણય સમાન ગણાવી શકાય નહીં. મહારાષ્ટ્રમાં મુખ્યમંત્રી પદ અંગે અંતિમ નિર્ણય ગઠબંધનના રાજકીય સમીકરણો અને પક્ષોના નેતૃત્વ પર નિર્ભર રહેશે.

કોંકણમાં સાથી પક્ષો વચ્ચે સ્થાનિક વર્ચસ્વની ખેંચતાણ
મહાયુતિની અંદરના મતભેદો કોંકણ ક્ષેત્રમાં પણ જોવા મળતા હોવાના અહેવાલો છે. ગાર્ડિયન મિનિસ્ટર પદ, વિકાસ ભંડોળની ફાળવણી અને સ્થાનિક રાજકીય વર્ચસ્વ જેવા મુદ્દાઓને લઈને શિવસેના અને અજિત પવાર જૂથના નેતાઓ વચ્ચે મતભેદની ચર્ચા છે. શિવસેનાના મંત્રી ભરતશેઠ ગોગાવલે તેમજ ધારાસભ્યો મહેન્દ્ર થોર્વે અને મહેન્દ્ર દલવીએ NCP નેતા સુનીલ તટકરે સામે નારાજગી વ્યક્ત કરી હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

વિધાન પરિષદની ચૂંટણીમાં ગઠબંધનના સમીકરણો પર સવાલ
મહારાષ્ટ્રની કેટલીક ચૂંટણીમાં ગઠબંધનના સાથી પક્ષોના ઉમેદવારો એકબીજાની સામે ઊભા રહેવાના કિસ્સાઓએ પણ રાજકીય ચર્ચા વધારી હતી. પુણે શિક્ષક મતવિસ્તારમાં ભાજપ અને શિંદે જૂથના ઉમેદવારો વચ્ચે મુકાબલો થયો હોવાનો ઉલ્લેખ મહાયુતિની અંદરના સ્થાનિક સ્પર્ધાત્મક સમીકરણો દર્શાવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં સ્થાનિક નેતાઓના હિતો અને ગઠબંધનની વ્યાપક વ્યૂહરચના વચ્ચે તણાવ ઊભો થઈ શકે છે.

નાણા વિભાગ પર અજિત પવાર જૂથનો દાવો
મહાયુતિમાં નાણા વિભાગની ફાળવણી પણ મહત્વનો રાજકીય મુદ્દો બની રહી છે. અજિત પવારના નેતૃત્વ હેઠળના NCP દ્વારા નાણા વિભાગને લઈને ફરી માંગ ઉઠાવવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે. સુનેત્રા પવારના નેતૃત્વમાં પ્રતિનિધિમંડળે મુખ્યમંત્રી ફડણવીસ સાથે મુલાકાત કરી હતી. વરિષ્ઠ નેતા છગન ભુજબળે બેઠક બાદ મુખ્યમંત્રીનો પ્રતિભાવ સકારાત્મક હોવાનું જણાવ્યું હતું. નાણા વિભાગ પર નિયંત્રણ માત્ર વહીવટી જવાબદારી નથી; બજેટ અને વિકાસ ખર્ચના નિર્ણયો સાથે જોડાયેલું હોવાથી તે ગઠબંધનમાં પ્રભાવનું મહત્વનું કેન્દ્ર પણ છે.

મહાયુતિનું ભવિષ્ય કયા નિર્ણયો પર નિર્ભર?
મુખ્યમંત્રી પદ અંગેની જાહેર નિવેદનબાજી, કથિત ઓડિયો ક્લિપનો વિવાદ, કોંકણના સ્થાનિક મતભેદો, ચૂંટણીમાં સાથી પક્ષો વચ્ચેના મુકાબલા અને નાણા વિભાગ અંગેની માંગ મહાયુતિના આંતરિક સમીકરણોને ચર્ચામાં રાખે છે. હાલમાં આ ઘટનાઓના આધારે ગઠબંધનમાં મોટું સંકટ નિશ્ચિત છે એવું કહેવું વહેલું ગણાશે. આગામી મંત્રીમંડળ વિસ્તરણ, વિભાગોની ફાળવણી અને ભાજપ તથા તેના સાથી પક્ષોના નિર્ણયો મહારાષ્ટ્રના સત્તા સમીકરણોને કઈ દિશામાં લઈ જાય છે, તેના પર રાજકીય વર્તુળોની નજર રહેશે.