મણિપુર કટોકટી: વિધાનસભા સત્ર રદ, ભાજપમાં નેતૃત્વની લડાઈ

રાજકીય ઉથલપાથલ વચ્ચે મણિપુરના રાજ્યપાલે 7મું વિધાનસભા સત્ર રદ કર્યું

એક પ્રતીકાત્મક રાજકીય ઘટનાક્રમમાં, ૧૨મી મણિપુર વિધાનસભાનું ૭મું સત્ર, જે ૧૦ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થવાનું હતું, તેને તાત્કાલિક અસરથી "રદબાતલ" જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. વિધાનસભા સચિવ કે. રવિવારે મેઘજીત સિંહ દ્વારા જારી કરાયેલા એક જાહેરનામામાં રાજ્યપાલ અજય કુમાર ભલ્લાના નિર્દેશનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમણે ભારતના બંધારણની કલમ ૧૭૪ (૧) હેઠળ સત્ર શરૂ થાય તે પહેલાં જ તેને સ્થગિત કરવાની પોતાની સત્તાનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

આ નિર્ણય મુખ્યમંત્રી એન. દ્વારા લેવામાં આવ્યો હતો. આ નિર્ણય બિરેન સિંહના રાજીનામા બાદ લેવામાં આવ્યો છે, જેને રાજ્યપાલે સ્વીકારી લીધો છે, જોકે વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા ન થાય ત્યાં સુધી તેમને પદ પર ચાલુ રહેવા વિનંતી કરવામાં આવી છે. વિધાનસભા સત્રના અચાનક રદ થવાને શાસક ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ) ની અંદર રાજકીય સંકટને ટાળવાના પગલા તરીકે વ્યાપકપણે જોવામાં આવ્યું હતું, કારણ કે વિપક્ષી પક્ષો સિંહના નેતૃત્વ સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા.

આંતરિક મતભેદ, કુકી-મેઇટેઇ સંઘર્ષ અને રાજકીય દબાણ

સિંહનું રાજીનામું ભાજપમાં વધતી જતી અસંતોષને કારણે હતું, જે મુખ્યત્વે મણિપુરમાં કુકી અને મેઇતેઈ સમુદાયો વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતા વંશીય સંઘર્ષને કારણે ઉશ્કેરાયું હતું. મે 2023 માં ફાટી નીકળેલી હિંસાએ વ્યાપક અશાંતિ અને શાસન પડકારો ઉભા કર્યા, જેના કારણે સિંહની સત્તા પરની પકડ નોંધપાત્ર રીતે નબળી પડી. જમીન, ઓળખ અને રાજકીય પ્રતિનિધિત્વના મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત આ સંઘર્ષને કારણે ભાજપમાં ઊંડી તિરાડો પડી અને નેશનલ પીપલ્સ પાર્ટી (NPP) અને નાગા પીપલ્સ ફ્રન્ટ (NPF) જેવા ગઠબંધન ભાગીદારો વધુ દૂર થઈ ગયા, બંનેએ સરકારને પોતાનો ટેકો પાછો ખેંચી લીધો.

ભાજપના એક મહત્વપૂર્ણ જૂથ, જેમાં 10 ધારાસભ્યો હતા - જેમાંથી કેટલાક મંત્રી હતા - એ ખુલ્લેઆમ સિંહના નેતૃત્વને ટેકો આપવાની અનિચ્છા વ્યક્ત કરી હતી અને વિપક્ષમાં બેસવાનો નિર્ણય લીધો હતો. જ્યારે ભાજપના ધારાસભ્યો અને મંત્રીઓએ એકસાથે વિરોધ પક્ષની બેન્ચ પર બેસવાનો નિર્ણય લીધો ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ ખતરનાક બની ગઈ, જે રાષ્ટ્રીય સ્તરે પાર્ટી માટે મોટી શરમજનક બાબત બની શકે છે. વધુમાં, ભૂતપૂર્વ વિધાનસભા અધ્યક્ષ યુમનામ ખેમચંદ સિંહ સહિત ભાજપના ઘણા ધારાસભ્યોએ છેલ્લા 21 મહિનામાં સિંહ દ્વારા બોલાવવામાં આવેલી બેઠકોનો સતત બહિષ્કાર કર્યો હતો, અને તેમની ચિંતાઓ સીધી દિલ્હીમાં પાર્ટીના કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સુધી પહોંચાડવાનું પસંદ કર્યું હતું. નામ ન આપવાની શરતે ભાજપના એક નેતાએ જણાવ્યું હતું કે જો સિંહે વિધાનસભા સત્ર પહેલાં રાજીનામું ન આપ્યું હોત, તો પાર્ટીને ગૃહમાં શરમજનક પરિસ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો હોત. મલ્લિકાર્જુન ખડગેના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષ કોંગ્રેસે પહેલાથી જ સિંહ સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાની યોજના બનાવી હતી, જેનાથી મુખ્ય પ્રધાન પર દબાણ વધુ વધ્યું. પરિસ્થિતિ કાબુ બહાર જાય તે પહેલાં પક્ષના નેતૃત્વ પાસે તેમને હાંકી કાઢવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ બચ્યો ન હતો. NPP અને NPF દ્વારા ટેકો પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો. વંશીય હિંસા અને શાસન નિષ્ફળતાઓને કારણે મુખ્ય સાથી પક્ષોએ પણ ટેકો પાછો ખેંચી લીધો. ગઠબંધનમાં મુખ્ય ભાગીદાર રહેલા NPP એ કથળતી કાયદો અને વ્યવસ્થા અને જાતિગત ફરિયાદોને દૂર કરવામાં નિષ્ફળતાનો હવાલો આપીને ભાજપની આગેવાની હેઠળની સરકારથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય લીધો. તેવી જ રીતે, નાગા સમુદાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી NPF એ પણ પોતાનો ટેકો પાછો ખેંચી લીધો, જેનાથી સિંહ અને તેમના વહીવટીતંત્ર વધુ અલગ પડી ગયા.

આ ગઠબંધન ભાગીદારોની પીછેહઠથી ભાજપ અનિશ્ચિત સ્થિતિમાં મુકાઈ ગયો, જેના કારણે સિંહ માટે વિધાનસભામાં બહુમતી જાળવી રાખવી લગભગ અશક્ય બની ગઈ. અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ સફળ થવાની શક્યતા હોવાથી, સિંહનું રાજીનામું અનિવાર્ય બની ગયું.

મુખ્યમંત્રી પદ માટે રેસ

સિંહના રાજીનામા બાદ, તેમના ઉત્તરાધિકારી અંગે અટકળો તેજ બની છે. ભાજપના ત્રણ અગ્રણી નેતાઓ - થોંગમ બિસ્વજીત સિંહ, યુમનમ ખેમચંદ સિંહ અને પ્રદેશ ભાજપ પ્રમુખ એ. શારદા દેવી - મુખ્યમંત્રી પદ માટે સૌથી આગળ. રાજકીય રીતે અસ્થિર રાજ્યમાં સત્તાનું સરળ હસ્તાંતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પક્ષનું કેન્દ્રીય નેતૃત્વ ટૂંક સમયમાં પોતાનો નિર્ણય લે તેવી અપેક્ષા છે.

મણિપુર શાસક ભાજપમાં આંતરિક સંઘર્ષનો સામનો કરી રહ્યું છે, જે જૂથવાદ, ગઠબંધન તૂટવા અને જાતિ સંઘર્ષોને કારણે વધુ તીવ્ર બન્યું છે. તાજેતરની ઘટનાઓ રાજકીય અસ્થિરતાને વધુ ઘેરી લે છે, જેમાં બિરેન સિંહ પછીના યુગમાં રાજ્ય ભાજપ નેતૃત્વ પર ભારે નજર રાખવામાં આવી રહી છે. મણિપુરના શાસન અને રાજકીય પરિદૃશ્યની ભાવિ દિશા નક્કી કરવા માટે આવનારા દિવસો મહત્વપૂર્ણ રહેશે.