Ahmedabadમાં 18 સપ્ટેમ્બરે ભારે વરસાદથી અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાઈ ગયા છે. સવારે માત્ર ચાર કલાકમાં શહેરમાં સરેરાશ 70.33 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો. વાસણા બેરેજના 14 ગેટ ખોલીને 21,976 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવ્યું હોવાના અહેવાલો વચ્ચે ગુજરાત કોંગ્રેસના પ્રવક્તા ડૉ. મનીષ દોશીએ બેરેજ મેનેજમેન્ટ, પૂર ચેતવણી અને વહીવટી જવાબદારી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
અમદાવાદમાં ભારે વરસાદ બાદ શહેરના અનેક વિસ્તારોમાં જળબંબાકારની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. રસ્તાઓ પર પાણી ભરાવા ઉપરાંત ટ્રાફિક અને જાહેર પરિવહન સેવાઓ પણ અસરગ્રસ્ત થઈ છે. ઉપલબ્ધ AMC આધારિત અહેવાલ મુજબ 18 સપ્ટેમ્બરે સવારે 6થી 10 વાગ્યા દરમિયાન અમદાવાદમાં સરેરાશ 70.33 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો. સરખેજ અર્બન હેલ્થ સેન્ટરમાં 132.50 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે વસણા વિસ્તારમાં 105 મીમી વરસાદ નોંધાયો હતો.
આ વરસાદી સ્થિતિ વચ્ચે સાબરમતી નદીના પાણીના સ્તર અને વાસણા બેરેજના ગેટ ઓપરેશનને લઈને રાજકીય સવાલો ઉઠ્યા છે. ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના મીડિયા કન્વીનર અને પ્રવક્તા ડૉ. મનીષ દોશીએ ભાજપ સરકાર અને વહીવટી તંત્ર સામે સવાલો ઉઠાવીને સમગ્ર પાણી વ્યવસ્થાપનની પારદર્શિતા અંગે જવાબ માગ્યો છે.
વાસણા બેરેજના 14 ગેટ ખોલાયા, 21,976 ક્યુસેક પાણી છોડાયું
ભારે વરસાદ અને ઉપરવાસમાંથી પાણીની આવક વધતા વાસણા બેરેજના કુલ 14 ગેટ ખોલવામાં આવ્યા હતા. અહેવાલ મુજબ 25થી 29 નંબરના ગેટ 3 ફૂટ અને 16થી 24 નંબરના ગેટ 2 ફૂટ સુધી ખોલવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન સાબરમતી નદીમાં આશરે 21,976 ક્યુસેક પાણી ડિસ્ચાર્જ કરવામાં આવી રહ્યું હતું. સાથે જ વાસણા બેરેજનું પાણીનું સ્તર 129 ફૂટ સુધી લાવવાની કામગીરી કરવામાં આવી રહી હતી. આ જ મુદ્દાને લઈને ડૉ. મનીષ દોશીએ સવાલ કર્યો છે કે જો ભારે વરસાદની આગાહી અને પાણીની આવક અંગે અગાઉથી માહિતી ઉપલબ્ધ હતી, તો બેરેજનું પાણીનું સ્તર અગાઉથી કેમ ન ઘટાડવામાં આવ્યું?
‘રાત્રે જ પાણી ઓછું કરી શકાયું હોત’: મનીષ દોશી
ડૉ. મનીષ દોશીના આક્ષેપ મુજબ, જો વાસણા બેરેજના ગેટ સમયસર અને તબક્કાવાર ખોલીને રાત્રે જ પાણીનું સ્તર ઘટાડવામાં આવ્યું હોત તો સવારે પડેલા ભારે વરસાદ દરમિયાન શહેર પર પાણીનું દબાણ ઓછું કરી શકાયું હોત. તેમણે કહ્યું કે અમદાવાદીઓને માત્ર આશ્વાસનની નહીં, પરંતુ જવાબદારી, પારદર્શિતા અને સ્પષ્ટ જવાબોની જરૂર છે. દોશીએ સવાલ કર્યો કે વાસણા બેરેજના 14 ગેટ ખોલવાનો નિર્ણય કયા સમયે લેવાયો હતો? શું ગેટ તબક્કાવાર ખોલીને પાણીનું સ્તર અગાઉથી નિયંત્રિત કરી શકાય તેમ હતું? આ અંગે તેમણે સમયવાર ગેટ ઓપરેશન અને પાણી છોડવાના સંપૂર્ણ રેકોર્ડ જાહેર કરવાની માંગ કરી છે.
અમદાવાદમાં પૂર ચેતવણી અપાઈ હતી કે નહીં?
અમદાવાદમાં ભારે વરસાદ અને પાણી ભરાવાની સ્થિતિ વચ્ચે ડૉ. મનીષ દોશીએ પૂર ચેતવણી વ્યવસ્થા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
તેમણે માંગ કરી છે કે વાસણા બેરેજના ગેટ ખોલતા પહેલાં નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોને કોઈ પૂર્વ ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે નહીં તેની વિગતો જાહેર કરવામાં આવે.
કોંગ્રેસે ખાસ કરીને નીચેના સવાલોના જવાબ માગ્યા છે:
- નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં SMS દ્વારા ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે નહીં?
- જાહેર જાહેરાત અથવા સાયરન સિસ્ટમનો ઉપયોગ થયો હતો કે નહીં?
- કયા વિસ્તારોને કયા સમયે ચેતવણી આપવામાં આવી?
- ચેતવણી કયા માધ્યમથી આપવામાં આવી?
- આ સમગ્ર પ્રક્રિયાનો સત્તાવાર રેકોર્ડ ક્યાં છે?
ભારે વરસાદની આગાહી છતાં ફ્લડ મેનેજમેન્ટ પ્લાન શું હતો?
18 સપ્ટેમ્બરે અમદાવાદમાં ભારે વરસાદ પડ્યો હતો અને હવામાન વિભાગની વરસાદ તથા ગાજવીજ અંગેની આગાહી વચ્ચે શહેરમાં અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાયા હતા. આ સ્થિતિમાં દોશીએ સવાલ કર્યો છે કે IMDની આગાહી, સાબરમતી નદીનું જળસ્તર, ઉપરવાસમાંથી પાણીની આવક અને અમદાવાદની ડ્રેનેજ ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને અગાઉથી કોઈ ફ્લડ મેનેજમેન્ટ પ્લાન તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં? સાથે જ વાસણા બેરેજના ગેટ ઓપરેશન માટે કોઈ Standard Operating Procedure (SOP) અથવા પૂર્વનિર્ધારિત ગેટ ઓપરેશન પ્રોટોકોલ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં તેની વિગતો પણ જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
નદીનું પાણી અને જાહેર કાર્યક્રમ અંગે પણ સ્પષ્ટતા માગી
ડૉ. મનીષ દોશીએ સાબરમતી નદીના જળસ્તર અને કોઈ જાહેર કાર્યક્રમ વચ્ચે સંભવિત વહીવટી નિર્ણય અંગે પણ સ્પષ્ટતા માગી છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, જો કોઈ સરકારી અથવા જાહેર કાર્યક્રમને ધ્યાનમાં રાખીને નદીનું પાણીનું સ્તર અથવા બેરેજના ગેટ ઓપરેશન અંગે કોઈ વિશેષ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોય, તો તેનો સમયવાર નિર્ણય રેકોર્ડ અને જવાબદાર અધિકારીઓની વિગતો જાહેર થવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કોઈપણ કાર્યક્રમ કરતાં નાગરિકોની સુરક્ષા અને પૂર વ્યવસ્થાપનને પ્રાથમિકતા મળવી જોઈએ.
નર્મદા અને વડોદરાના પૂરનો પણ ઉલ્લેખ
અમદાવાદની વરસાદી સ્થિતિ અંગે સવાલો ઉઠાવતા દોશીએ ગુજરાતમાં અગાઉ સર્જાયેલી પૂર અને પાણી વ્યવસ્થાપન સંબંધિત ઘટનાઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે નર્મદા ડેમમાંથી પાણી છોડવાની પ્રક્રિયા, ડાઉનસ્ટ્રીમ વિસ્તારોમાં પાણીનું સંચાલન અને વિવિધ સરકારી એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલન અંગે અગાઉ ઊભા થયેલા સવાલોનો ઉલ્લેખ કર્યો. સાથે જ વડોદરાની વિશ્વામિત્રી નદીમાં પૂર જેવી પરિસ્થિતિઓનો ઉલ્લેખ કરીને તેમણે કહ્યું કે માત્ર ભારે વરસાદને કારણ ગણવાથી વહીવટી આયોજન, પૂર નિયંત્રણ અને જવાબદારીના પ્રશ્નો સમાપ્ત થતા નથી.
ગુજરાત કોંગ્રેસની સ્વતંત્ર ટેકનિકલ તપાસની માગ
અમદાવાદમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાયેલી જળબંબાકારની સ્થિતિ અંગે ગુજરાત કોંગ્રેસે સમયબદ્ધ અને સ્વતંત્ર ટેકનિકલ તપાસની માંગ કરી છે.
કોંગ્રેસે નીચેની વિગતો જાહેર કરવાની માંગ કરી છે:
- છેલ્લા 24 કલાકનું સાબરમતી નદી અને વાસણા બેરેજનું કલાકવાર જળસ્તર.
- ઉપરવાસમાંથી આવેલી કલાકવાર પાણીની આવક.
- 14 ગેટ કયા સમયે ખોલવામાં આવ્યા.
- ગેટ કયા ક્રમમાં ખોલવામાં આવ્યા.
- દરેક ગેટ કેટલા ફૂટ સુધી ખોલવામાં આવ્યો.
- સમયવાર કેટલું ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવ્યું.
- ગેટ ખોલતા પહેલાં અને પછી આપવામાં આવેલી પૂર ચેતવણીની વિગતો.
- AMC, ઇરીગેશન ડિપાર્ટમેન્ટ અને અન્ય સંબંધિત એજન્સીઓ વચ્ચે થયેલા સંવાદનો રેકોર્ડ.
- ફ્લડ મેનેજમેન્ટ અને ગેટ ઓપરેશન SOP મુજબ લેવાયેલા નિર્ણયો.
- જો કોઈ નિર્ણય SOPથી અલગ લેવામાં આવ્યો હોય તો તેની મંજૂરી અને જવાબદારીની વિગતો.
અમદાવાદની જનસુરક્ષા પર મોટો સવાલ
ડૉ. મનીષ દોશીના જણાવ્યા મુજબ, અમદાવાદમાં ભારે વરસાદ બાદ સર્જાયેલી સ્થિતિને માત્ર વરસાદથી થયેલા પાણી ભરાવા તરીકે જોવાને બદલે ડ્રેનેજ, ફ્લડ મેનેજમેન્ટ, નદીના જળસ્તર, બેરેજ ઓપરેશન અને પૂર ચેતવણી વ્યવસ્થાના સંદર્ભમાં પણ જોવી જોઈએ. દર વર્ષે ચોમાસા પહેલાં અમદાવાદમાં પ્રિ-મોન્સૂન કામગીરી, ડ્રેનેજ સફાઈ અને વરસાદી પાણીના નિકાલ અંગે કામગીરી કરવામાં આવે છે. પરંતુ ભારે વરસાદ દરમિયાન રસ્તાઓ, અંડરપાસ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાય ત્યારે આ વ્યવસ્થાની અસરકારકતા અંગે સવાલો ઊભા થાય છે.
18 સપ્ટેમ્બરના ભારે વરસાદ દરમિયાન અમદાવાદમાં અનેક વિસ્તારોમાં પાણી ભરાયા હતા અને જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા પણ અસરગ્રસ્ત થઈ હતી. વાસણા બેરેજના 14 ગેટ ખોલીને પાણી છોડવામાં આવ્યું હતું. હવે સમગ્ર મામલે મુખ્ય સવાલ વાસણા બેરેજના ગેટ ઓપરેશન, પાણીના સ્તરનું સંચાલન, પૂર ચેતવણી અને વિવિધ સરકારી એજન્સીઓ વચ્ચેના સંકલનને લઈને છે. કોંગ્રેસે આ મુદ્દે સત્તાવાર રેકોર્ડ જાહેર કરવાની અને સમગ્ર ઘટનાની ટેકનિકલ તપાસ કરવાની માંગ કરી છે.