World Bank : સિંધુ જળ સંધિ પર વિશ્વ બેંકનો સણસણતો જવાબ, પાકિસ્તાનની ઊંઘ હરામ

પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ છે. ભારતે પાકિસ્તાન સમર્થિત આતંકવાદી કેમ્પનો નાશ કર્યા બાદ પાકિસ્તાને ગુરુવારે રાત્રે ભારત પર હુમલો કર્યો, જેનો ભારતીય સેનાએ જડબાતોડ જવાબ આપ્યો અને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું. હવે પાકિસ્તાન વિશ્વભરમાં મદદ માટે ભીખ માંગી રહ્યું છે, ત્યારે તેને વધુ એક મોટો ફટકો લાગ્યો છે. ભારતે પહેલગામ હુમલા બાદ સિંધુ જળ સંધિને અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરી દીધી હતી અને હવે વિશ્વ બેંકના અધ્યક્ષ અજય બંગાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વિશ્વ બેંકની ભૂમિકા આ સંધિમાં માત્ર સુવિધા પ્રદાતાની રહી છે, એટલે કે તેમની ભૂમિકા માત્ર સંધિને સરળ બનાવવાની હતી, તેનાથી વિશેષ કંઈ નહીં. આ પાકિસ્તાન માટે મોટો આંચકો છે, કારણ કે હવે તે આ મુદ્દાને વૈશ્વિક મંચ પર પણ નહીં ઉઠાવી શકે અને વિશ્વ બેંક પાસેથી કોઈપણ મધ્યસ્થીની અપેક્ષા રાખી શકાય નહીં.

1960 માં થયો હતો બંને દેશો વચ્ચે કરાર...

સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબ નદીઓના જળ વિતરણ માટે 1960 માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે આ સંધિ પર હસ્તાક્ષર થયા હતા. ભારતે 22 એપ્રિલના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં 26 ભારતીયોની હત્યા બાદ દાયકાઓ જૂની સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી છે. પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો (PIB)એ વિશ્વ બેંકના અધ્યક્ષ અજય બંગાના હવાલાથી સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર લખ્યું હતું કે તેમની ભૂમિકા માત્ર એક સુવિધા પ્રદાતાની છે. મીડિયામાં વિશ્વ બેંક આ સમસ્યાનો ઉકેલ કેવી રીતે લાવશે તે અંગે ઘણી અટકળો ચાલી રહી છે, પરંતુ તે તમામ પાયાવિહોણી છે. વિશ્વ બેંકની ભૂમિકા માત્ર એક સુવિધા પ્રદાતાની છે. વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થીમાં થયેલી સિંધુ જળ સંધિ હેઠળ 1960 થી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સિંધુ નદી અને તેની સહાયક નદીઓના પાણીના વિતરણ અને ઉપયોગને નિયંત્રિત કરવામાં આવે છે.

સિંધુ નદી છે મુખ્ય નદી...

સિંધુ નદી પ્રણાલીમાં મુખ્ય નદી સિંધુ અને તેની સહાયક નદીઓનો સમાવેશ થાય છે. રાવી, બ્યાસ, સતલજ, ઝેલમ અને ચિનાબ તેની સહાયક નદીઓ છે, જ્યારે કાબુલ નદી ભારતીય ક્ષેત્રમાંથી વહેતી નથી. રાવી, બ્યાસ અને સતલજને પૂર્વીય નદીઓ જ્યારે સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબને પશ્ચિમી નદીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ નદી પ્રણાલીનું પાણી ભારત અને પાકિસ્તાન બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે. આઝાદી સમયે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની સરહદ સિંધુ બેસિનમાંથી પસાર થતી હતી, જેના કારણે ભારત ઉપરી તટવર્તી દેશ અને પાકિસ્તાન નીચલો તટવર્તી દેશ બન્યો હતો.