યુએસ-યુકેના હુથી ઉપર હુમલા: વૈશ્વિક અર્થતંત્ર જોખમમાં

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુનાઇટેડ કિંગડમે યમનમાં ઈરાન-સમર્થિત હુથી બળવાખોરો વિરુદ્ધ તેમના લશ્કરી અભિયાનને વધારી દીધું છે. લક્ષિતહવાઈ હુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા 53 લોકો માર્યા ગયા છે, જેમાં મુખ્ય હુથી નેતાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ હુમલાઓ, જે રેડ સી (લાલસમુદ્ર)માં હુથીઓની આક્રમકતાના જવાબમાં ચાલી રહેલા કાર્યવાહીનો એક ભાગ છે, હુથીઓ દ્વારા યુએસ યુદ્ધજહાજો, ખાસ કરીનેયુએસએસ હેરી એસ. ટ્રુમન પર લક્ષ્ય રાખવાના પ્રતિશોધાત્મક પ્રયાસો તરફ દોરી ગયા છે.

હુથી: ઉદય અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ

હુથી આંદોલન, જે ઔપચારિક રીતે અન્સાર અલ્લાહ તરીકે ઓળખાય છે, 1990ના દાયકામાં ઉત્તર યમનમાં ઝૈદી શિયા સમુદાયમાંથી ઉભરીઆવ્યું હતું. મૂળ એક ધાર્મિક પુનરુત્થાનવાદી જૂથ, હુથીઓને 2003માં ઇરાક પર અમેરિકાના આક્રમણથી ઉગ્રવાદી બનાવવામાં આવ્યા હતા,તેમના સૂત્રની સાથે: "ઈશ્વર મહાન છે; અમેરિકાને મોત; ઇઝરાયલને મોત; યહૂદીઓને શાપ; અને ઇસ્લામ માટે વિજય."

આ જૂથે 2012ના અરબ સ્પ્રિંગ વિરોધો પછી યમનના ભાંગી પડેલા રાજકીય ભૂમિકામાં નોંધપાત્ર પ્રભાવ મેળવ્યો હતો. 2014 સુધીમાં, તેમણેરાજધાની સાના પર કબજો કરી લીધો હતો અને દેશના મોટાભાગના ઉત્તર પર નિયંત્રણ મેળવી લીધું હતું. ઈરાનના સમર્થન સાથે, તેઓ સાઉદીઅરેબિયા, યુએઈ અને આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ માર્ગો માટે ખતરો બની ગયા.

રેડ સીનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ

રેડ સી વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ ચોકીઓમાંની એક છે, જેમાં વૈશ્વિક વેપારનો 12-15%, વૈશ્વિક કન્ટેનર ટ્રાફિકનો 30%, અને વિશ્વનાતેલ પુરવઠાના લગભગ 7-10% તેના પાણીમાંથી પસાર થાય છે. હુથીઓએ આ શિપિંગ માર્ગમાં કરેલા વિક્ષેપ – ખાસ કરીને બાબઅલ-મંડેબ સ્ટ્રેટમાં હુમલાઓ દ્વારા – શિપિંગ કંપનીઓને આફ્રિકાના કેપ ઓફ ગુડ હોપની આસપાસ રૂટ બદલવા મજબૂર કર્યા છે, જેનાથીવૈશ્વિક વેપારમાં હજારો માઇલ અને વધારાના ખર્ચમાં વધારો થયો છે.

યુએસ-યુકે હુમલા અને હુથીઓનો પ્રતિશોધ

રેડ સી પરના હુમલાઓના જવાબમાં, યુએસ અને યુકેએ હુથી લશ્કરી સ્થળો પર હવાઈ હુમલાઓની શ્રેણી શરૂ કરી. યુએસ સૈન્યનો દાવો છે કેઆ હુમલાઓનો ઉદ્દેશ્ય હુથીઓની આક્રમક ક્ષમતાઓને ઘટાડવાનો છે, મિસાઇલ લોન્ચ સાઇટ્સ, ડ્રોન સુવિધાઓ અને મુખ્ય કમાન્ડ સેન્ટરોનેલક્ષ્ય બનાવવામાં આવે છે.

હુથીઓએ ધમકીઓ અને સીધી કાર્યવાહી સાથે જવાબ આપ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં જ, તેમણે યુએસએસ હેરી એસ. ટ્રુમન પર બેમિસાઇલ હુમલાની કોશિશ કરી છે, જો કે બંનેને અટકાવી દેવામાં આવ્યા હતા. હુથી નેતાઓએ માત્ર યુએસ લશ્કરી અસ્કયામતો પર જ નહીંપરંતુ વાણિજ્યિક જહાજો અને સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈમાં મહત્વપૂર્ણ માળખાગત સુવિધાઓ પર પણ હુમલા વધારવાની પ્રતિજ્ઞા લીધીછે.

આર્થિક અસરો અને વૈશ્વિક પરિણામો

જો હુથીઓ તેલ રિફાઇનરીઓ અને વેપારી જહાજો પર હુમલા તીવ્ર કરે, તો તેલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી વિશ્વભરમાં ફુગાવો વધીશકે છે. પહેલેથી જ, રેડ સીથી દૂર રૂટ બદલવાને કારણે વૈશ્વિક શિપિંગ ખર્ચમાં વધારો થયો છે, અને વધુ તીવ્રતા ઊર્જા બજારો અને સપ્લાયચેનમાં આંચકા મોકલી શકે છે.

અર્થશાસ્ત્ર ઉપરાંત, ભૂરાજકીય દાવ ઊંચા છે. હુથીઓ વિરુદ્ધ અમેરિકાનું વિસ્તારિત અભિયાન ઈરાનને સંઘર્ષમાં વધુ ખેંચવાનું જોખમ ધરાવેછે, જે મધ્ય પૂર્વમાં વ્યાપક શત્રુતા તરફ દોરી શકે છે. આ બદલામાં, ઈરાનના સહયોગીઓ, હેઝબોલ્લાહ અને ઇરાક અને સીરિયામાં શિયામિલિશિયા સહિત, વધુ આક્રમક કાર્યવાહી તરફ દોરી શકે છે.

ભવિષ્યની સંભાવના

હુથીઓ વિરુદ્ધ યુએસ અને યુકેનું લશ્કરી અભિયાન ટૂંકા સમયગાળા માટે ચાલનારું નથી. આ સંઘર્ષ ઝડપથી પશ્ચિમી શક્તિઓ અને ઈરાનનાપ્રાદેશિક નેટવર્ક વચ્ચેના વ્યાપક સંઘર્ષમાં વિકસી રહ્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી રહ્યો છે – પછી તે ગાઝા, લેબેનોન, ઇરાક, અથવા રેડ સીહોય – તેમાં વધુ તીવ્રતાનું જોખમ વધી રહ્યું છે.

શ્રેષ્ઠ સંભવિત ઉકેલમાં તણાવને ઓછો કરવા માટે રાજદ્વારી સંલગ્નતા શામેલ હશે, ખાસ કરીને ઓમાન અથવા કતાર જેવા પ્રાદેશિકખેલાડીઓને સામેલ કરતી બેક-ચેનલ વાટાઘાટો દ્વારા. જોકે, સ્થાપિત દુશ્મનાવટ અને રમતમાં વ્યૂહાત્મક હિતોને ધ્યાનમાં રાખતા, યુદ્ધ વિરામ કેરાજદ્વારી ઉકેલ કઠિન રહે છે.

આવતા મહિનાઓમાં, સતત લશ્કરી કાર્યવાહી, રેડ સી શિપિંગ પર વધુ હુથી હુમલાઓ અને ઈરાન પર વધતા દબાણની અપેક્ષા રાખો. જોઈરાન સીધા ખતરાની ધારણા કરે છે, તો તે તેના વ્યાપક પ્રોક્સી નેટવર્કને સક્રિય કરી શકે છે, જેનાથી પ્રદેશને વધુ વ્યાપક સંઘર્ષમાં ખેંચી જાયછે. વિશ્વએ વધુ અસ્થિર મધ્ય પૂર્વ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ, જ્યાં આર્થિક, સુરક્ષા અને રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ વૈશ્વિક બાબતોને આકારઆપવાનું ચાલુ રાખશે.