સુશીલા કાર્કી નેપાળની પ્રથમ મહિલા PM

નેપાળમાં ચાલી રહેલી રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ સુશીલા કાર્કીને ઇન્ટરિમ વડાપ્રધાન તરીકે નિમણૂક મળી છે, જે દેશની પ્રથમ મહિલા PM બની છે. આ નિમણૂકમાં તેમના પતિ દુર્ગા પ્રસાદ સુબેદીનું જૂનું ઇતિહાસ પર્વતીય દેશની પ્રથમ વિમાન હાઈજેકની ઘટના સામે આવ્યો છે, જેમાં બોલિવૂડની પ્રખ્યાત અભિનેત્રી મલા સિંહા પણ સવાર હતી. આ ઘટના 10 જૂન, 1973ની છે અને તેને "બિરાટનગર પ્લેન હાઈજેક" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ રોમાંચક અને વિવાદાસ્પદ ઘટના નેપાળના રાજકીય ઇતિહાસમાં મહત્વપૂર્ણ છે, જેમાં રાજા મહેન્દ્રના શાસન વિરુદ્ધ વિરોધનો પ્રયાસ હતો.

હાઈજેકની વિગતો: કેવી રીતે બની?

• ઘટનાનું સ્થળ અને સમય: 10 જૂન, 1973ના રોજ, રોયલ નેપાળ એરલાઇન્સનું 19-સીટર વિમાન (બિરાટનગરથી કાઠમાંડૂ જતું) હાઈજેક કરવામાં આવ્યું. વિમાનમાં 19 મુસાફરો હતા, જેમાં બોલિવૂડ અભિનેત્રી મલા સિંહા, તેમના પતિ સી.પી. લોહાની (નેપાળી અભિનેતા) અને અન્ય મુસાફરો સામેલ હતા. વિમાનમાં ભારતીય રૂપિયામાં ₹30 લાખની રકમ પણ હતી, જેને લઈને તે કાઠમાંડૂ જઈ રહ્યું હતું.
• હાઈજેકર્સ: દુર્ગા પ્રસાદ સુબેદી (સુશીલા કાર્કીના પતિ, તે સમયે નેપાળી કોંગ્રેસના યુવા નેતા), નગેન્દ્ર ધુંગેલ અને બસંત ભટ્ટરાઈ. આ ત્રણેયએ વિમાનને મુંબઈ (તે સમયે બોમ્બે) તરફ વાળ્યું અને ત્યાં લેન્ડિંગ કરાવ્યું. તેમનો ઉદ્દેશ રાજા મહેન્દ્રના શાસન વિરુદ્ધ હથિયારબંધ લડત માટે નાણાં મેળવવાનો હતો. તેઓએ ₹30 લાખની રકમ માંગી અને મેળવી.
• મલા સિંહાની ભૂમિકા: મલા સિંહા, જે 'પ્યાસા', 'અનપઢ' જેવી ક્લાસિક ફિલ્મો માટે જાણીતી છે, તે વખતે 39 વર્ષની હતી. તેઓ તેમના પતિ સાથે નેપાળથી પરત ફરી રહ્યા હતા. હાઈજેક દરમિયાન તેમને કોઈ શારીરિક નુકસાન નથી થયું, પરંતુ આ ઘટના તેમના જીવનનો એક રોમાંચક ભાગ બની. તેઓએ પછી આ અનુભવ વિશે વાત કરી હતી, જેમાં તેઓએ કહ્યું હતું કે તે સમયે ડર લાગ્યો હતો પણ હાઈજેકર્સ વ્યવહારુ હતા.

પછીની પરિસ્થિતિ: ધરપકડ અને જેલ

• મુંબઈમાં વિમાન લેન્ડ થયા પછી, ભારતીય પોલીસે હાઈજેકર્સને ધરપકડ કરી. તેઓએ ₹30 લાખની રકમ પણ વાપસ કરી દીધી. ત્રણેયને બે વર્ષની જેલની સજા થઈ, અને 1975માં ભારતમાં ઇમર્જન્સી દરમિયાન તેઓને મુક્ત કરવામાં આવ્યા.
• આ ઘટના નેપાળના લોકશાહી આંદોલનનો ભાગ માનવામાં આવે છે, જેમાં નેપાળી કોંગ્રેસે રાજતંત્ર વિરુદ્ધ લડત કરી હતી.

સુશીલા કાર્કી અને તેમના પતિનું જીવન: વર્તમાન સંદર્ભ

• સુશીલા કાર્કી: 73 વર્ષીય સુશીલા કાર્કી નેપાળની પ્રથમ મહિલા મુખ્ય ન્યાયાધીશ (2016-2017) રહી છે. તેઓ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અને ન્યાયિક સુધારા માટે જાણીતી છે. તેઓ વારાણસીના બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટી (BHU)માંથી કાયદાની અભ્યાસ કર્યો છે, જ્યાં તેઓ તેમના પતિ દુર્ગા પ્રસાદ સુબેદીને મળ્યા હતા. હાલમાં, નેપાળમાં જનરેશન Zના વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે તેઓને ઇન્ટરિમ PM તરીકે પસંદ કરવામાં આવી છે, જે KP Sharma Oliના રાજીનામા પછીની વ્યવસ્થા છે.
• દુર્ગા પ્રસાદ સુબેદી: હાઈજેક પછી તેઓ રાજકારણમાં સક્રિય રહ્યા અને નેપાળી કોંગ્રેસના નેતા બન્યા. આ ઘટના તેમના જીવનનો વિવાદાસ્પદ ભાગ છે, જે હવે સુશીલાની નિમણૂક વખતે ફરી ચર્ચામાં આવી છે. કેટલાક મીડિયા તેને "આયરની" કહે છે કે એક રાજકીય ક્રાંતિકારીની પત્ની હવે દેશની વડા બની છે.

વર્તમાન અસર અને વિવાદ

નેપાળમાં ચાલી રહેલા વિરોધોમાં યુવાનો તરફથી સુશીલા કાર્કીને સપોર્ટ મળ્યો છે, પરંતુ તેમના પતિના જૂના કૃત્યને કારણે કેટલાક વિરોધ પણ થઈ રહ્યો છે. આ ઘટના નેપાળ અને ભારત વચ્ચેના સંબંધોને પણ યાદ અપાવે છે, કારણ કે હાઈજેક ભારતમાં થયું હતું અને મલા સિંહા જેવા ભારતીય સેલેબ્રિટી સામેલ હતા. સુશીલા કાર્કીએ PM મોદી સાથેના સંબંધોને "નમસ્કાર" કહીને વર્ણવ્યા છે, જે ભારત-નેપાળના મિત્રતાને દર્શાવે છે.

આ ઘટના 52 વર્ષ પહેલાની છે, પરંતુ તે હજુ પણ નેપાળના રાજકીય ઇતિહાસમાં જીવંત છે. વધુ અપડેટ્સ માટે નેપાળી અથવા ભારતીય મીડિયા ચેક કરો.