ટ્રમ્પને ફરી નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર નહીં! ભારતીય મૂળનાં નાવી પિલ્લઈએ કેવી રીતે મારી બાજી?

Navanethem Navi Pillay Wins Nobel Peace Prize 2026: 2026ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કારને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ચર્ચા તેજ બની છે. ભારતીય મૂળનાં દક્ષિણ આફ્રિકન ન્યાયવિદ્ નવનેથમ ‘નાવી’ પિલ્લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને માનવાધિકાર ક્ષેત્રે તેમના યોગદાન બદલ આ પ્રતિષ્ઠિત સન્માન આપવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જેઓ નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મેળવવાની ઇચ્છા જાહેર કરી ચૂક્યા છે, તેમને આ વખતે પણ પુરસ્કાર મળ્યો નથી. નોર્વેની નોબેલ સમિતિએ ઓસ્લોમાં વિજેતાની જાહેરાત કરી હતી.

કોણ છે નાવી પિલ્લઈ?
85 વર્ષીય નાવી પિલ્લઈ દક્ષિણ આફ્રિકાનાં જાણીતા ન્યાયાધીશ અને માનવાધિકાર ક્ષેત્રનાં અગ્રણી વ્યક્તિત્વ છે. ભારતીય તમિલ મૂળ ધરાવતાં પિલ્લઈએ રંગભેદની નીતિ સામેના સંઘર્ષ દરમિયાન કાયદાકીય ક્ષેત્રે મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. 1967માં તેઓ નાતાલ પ્રાંતમાં કાયદાનો અભ્યાસ કરનાર અને કાનૂની ક્ષેત્રમાં આગળ વધનાર પ્રથમ મહિલાઓમાં સામેલ બન્યાં હતાં. તેમણે રંગભેદ વિરોધી કાર્યકરોનો બચાવ કર્યો અને ન્યાય તથા સમાનતાના સિદ્ધાંતો માટે કામ કર્યું. 1995માં દક્ષિણ આફ્રિકામાં રંગભેદનો અંત આવ્યા બાદ પિલ્લઈને હાઈકોર્ટમાં કાર્યકારી ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યાં. એ જ વર્ષે સંયુક્ત રાષ્ટ્રની મહાસભાએ તેમને રવાન્ડા માટેના આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાહિત ટ્રિબ્યુનલમાં ન્યાયાધીશ તરીકે ચૂંટ્યાં. આ ટ્રિબ્યુનલમાં તેમના કાર્ય દ્વારા નરસંહાર અને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ માટે જવાબદારી નક્કી કરવાની આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રક્રિયામાં યોગદાન મળ્યું.

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં માનવાધિકાર માટે કાર્ય
1 સપ્ટેમ્બર, 2008ના રોજ નાવી પિલ્લઈએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના માનવાધિકાર માટેના ઉચ્ચ કમિશનર તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો. આ ભૂમિકામાં તેમણે માનવાધિકારનું રક્ષણ, રાજકીય દમન અને નાગરિકોની સુરક્ષા જેવા મુદ્દાઓ પર કામ કર્યું. નોબેલ સમિતિએ પિલ્લઈની કારકિર્દીને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના શાસનને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો સાથે જોડીને જોઈ છે. સમિતિના મતે, કાયદાનું શાસન શાંતિ જાળવવા અને સંઘર્ષોનો અહિંસક ઉકેલ લાવવા માટે આવશ્યક છે. ન્યાય વિના સ્થાયી શાંતિ સ્થાપિત કરવી મુશ્કેલ છે, એ સંદેશ પણ આ સન્માન સાથે જોડાયેલો છે.

ગાઝા અંગેના અહેવાલથી આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચા
નાવી પિલ્લઈએ કબજા હેઠળના પેલેસ્ટિનિયન પ્રદેશ અંગે સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તપાસ પંચની અધ્યક્ષતા કરી હતી. 2025માં પંચે ગાઝામાં ઇઝરાયલની કાર્યવાહી અંગે નરસંહારના તારણો રજૂ કર્યા હતા. ઇઝરાયલે આ તારણોને નકારી કાઢ્યાં હતાં. આ મુદ્દો આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, યુદ્ધ દરમિયાન નાગરિકોની સુરક્ષા અને જવાબદારી અંગેની ચર્ચામાં મહત્ત્વપૂર્ણ રહ્યો છે.

ટ્રમ્પની નોબેલની આશા અધૂરી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર મેળવવાની ઇચ્છા જાહેર કરી હતી, પરંતુ 2026ના પુરસ્કાર માટે તેમની પસંદગી થઈ નથી. નાવી પિલ્લઈને મળેલું સન્માન આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં માનવાધિકાર, ન્યાય અને કાયદાના શાસનના મહત્ત્વને ફરી કેન્દ્રસ્થાને લાવે છે.