મનિષા કોઈરાલા: 'નેપાળ હિંસા કાળો દિવસ

નેપાળમાં સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ અને ભ્રષ્ટાચાર સામે જનરેશન-ઝેડ યુવાનોના હિંસક પ્રદર્શનોમાં 19 લોકોના મોત અને 400થી વધુ ઘાયલો થયા બાદ બોલિવુડ અભિનેત્રી મનિષા કોઈરાલાએ તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લોહીથી ભીનો એક બૂટનો વિરાટ ફોટો શેર કરીને આ હિંસાને "નેપાળ માટે કાળો દિવસ" ગણાવ્યો અને કહ્યું કે "ન્યાયની માંગને ગોળીઓથી જવાબ આપવામાં આવ્યો". આ પોસ્ટે સોશિયલ મીડિયા પર વ્યાપક પ્રતિસાદ જગાવ્યો છે અને નેપાળના યુવાનોના આંદોલનને વૈશ્વિક સ્તરે આકર્ષણ મળ્યું છે.

મનિષા કોઈરાલાની પોસ્ટ અને તેનો સંદર્ભ

મનિષા કોઈરાલા, જે નેપાળી મૂળની અને બોલિવુડમાં પ્રખ્યાત અભિનેત્રી છે, તેમણે તેમના ઇન્સ્ટાગ્રામ પર નેપાલી ભાષામાં એક લાંબો મેસેજ લખ્યો. તેમણે લખ્યું, "આજે નેપાળ માટે કાળો દિવસ છે – જ્યારે લોકોની આવાજ, ભ્રષ્ટાચાર સામેનો ગુસ્સો અને ન્યાયની માંગને ગોળીઓથી જવાબ આપવામાં આવ્યો." તેમના પોસ્ટમાં લોહીથી લથપથ એક બૂટનો ફોટો છે, જે પ્રદર્શનમાં મારવામાં આવેલા યુવાનનો માનવામાં આવે છે. આ ફોટો પ્રદર્શનોના હિંસક સ્વરૂપને રજૂ કરે છે અને યુવાનોના દુઃખ અને ગુસ્સાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

મનિષા, જે નેપાળના પૂર્વ રાજા જ્ઞાનેન્દ્રની પુત્રીઓમાંથી એક નથી પણ નેપાળી મૂળની હોવાથી, આ ઘટના પર તીવ્ર રીતે પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે લખ્યું કે "યુવાનોની આંખોમાં આશા અને ન્યાયની માંગ છે, પરંતુ તેને ગોળીઓથી જવાબ આપવો શરમનાક છે." આ પોસ્ટે નેપાળી અને ભારતીય ચાહકોમાં વ્યાપક પ્રતિસાદ મળ્યો છે, અને ઘણા યુઝર્સે તેને "સાચા નેપાળી અવાજ" તરીકે ગણાવ્યા.

 નેપાળ પ્રદર્શનોનું પૃષ્ઠભૂમિ

નેપાળ સરકારે 4 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ X, ફેસબુક, યુટ્યૂબ, વોટ્સએપ અને ઇન્સ્ટાગ્રામ સહિત 26 સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો હતો, જેને "રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા"ના કારણે કરવામાં આવ્યો હતો. આ પગલું લીધા પછી જન-ઝેડ યુવાનો (1997-2012માં જન્મેલા)એ રસ્તા પર ઉતરીને વિરોધ કર્યો, જેમાં ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી (11.4% દર) અને નેતાઓના પરિવારોની વૈભવી જીવનશૈલીનો પણ સમાવેશ થાય છે. X પર '#નેપો_બેબી' ટ્રેન્ડે નેતાઓના બાળકોની વિલાસિતાને ઉજાગર કરી.

8 સપ્ટેમ્બરે સોમવારે હજારો યુવાનો મૈતીઘર મંડલા અને સિંહા દરબારથી સંસદ ભવન તરફ કૂચ કર્યા. ન્યૂ બનેશ્વરમાં સંસદના ગેટ નંબર 2 પર પહોંચીને તેમણે બેરિકેડ તોડ્યા, ગેટ પર આગ લગાવી અને પરિસરમાં ઘુસવાનો પ્રયાસ કર્યો. પોલીસે હવાઈ ફાયરિંગ, રબરની ગોળીઓ, આંસુ ગેસ અને વોટર કેનનનો ઉપયોગ કર્યો, પરંતુ હિંસા વધતાં સેનાને બોલાવવામાં આવી. સેનાની ફાયરિંગમાં 19 લોકોના મોત થયા (કાઠમંડુમાં 17, ઇટાહરીમાં 2), અને 400થી વધુ ઘાયલ થયા. ઘાયલોમાં 50થી વધુની હાલત ગંભીર છે, અને તેમને બીર હોસ્પિટલ અને ત્રિભુવન વિશ્વવિદ્યાલય શિક્ષણ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા.

કર્ફ્યુ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થા

હિંસા પછી કાઠમંડુ જિલ્લા પ્રશાસને બપોરે 12:30થી રાત્રે 10 વાગ્યા સુધી કર્ફ્યુ લગાવ્યો, જે રાષ્ટ્રપતિ ભવન, વડાપ્રધાન નિવાસ અને સંસદ ભવનની આસપાસ અમલમાં છે. મંગળવારે કર્ફ્યુ અનિશ્ચિતકાળ માટે વધારવામાં આવ્યો, અને શહેરમાં ચપ્પે-ચપ્પે પોલીસ અને સેના તૈનાત છે. દુકાનો બંધ છે, શાળાઓ નજીક છે, અને રસ્તાઓ વીરાન છે. પોલીસ અને સેના દરેક પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખી રહી છે. પોસ્ટર, બુટવલ, ભૈરહવા, ઇટાહરી અને બિરાટનગર જેવા અન્ય શહેરોમાં પણ કર્ફ્યુ છે.

સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ હટાવ્યો

19 મોત અને વ્યાપક જન દબાણ પછી સરકારે સોમવારે રાત્રે 9 વાગ્યે 26 પ્લેટફોર્મ પર પ્રતિબંધ હટાવ્યો. સંચાર મંત્રાલયે કહ્યું, "કંપનીઓને પ્રજ્ઞાપન માટે 15 દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો." પ્રતિબંધ હટ્યા પછી X પર '#NepalYouthProtest' ટ્રેન્ડ કરી રહ્યો છે, જ્યાં યુવાનો મૃતકો માટે ન્યાય અને ભ્રષ્ટાચાર સામે કાર્યવાહીની માંગ કરી રહ્યા છે. ગૃહમંત્રી રમેશ લેખકે નૈતિક જવાબદારીથી રાજીનામું આપ્યું.

રાજકીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિસાદ

વિપક્ષી દળો નેપાલી કોંગ્રેસ અને UMLએ સરકારને હિંસા માટે જવાબદાર ઠેરવ્યા. નેતા ગગન થાપાએ કહ્યું, "યુવાનોની આવાજને દબાવવા માટે ગોળીઓ ચલાવવી શરમનાક છે." કાઠમંડુના મેયર બાલેન શાહે X પર લખ્યું, "યુવાનોની માંગો સાંભળવી જોઈએ, હિંસા કોઈ ઉકેલ નથી." ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું, "અમે પરિસ્થિતિ પર નજર રાખીએ છીએ." યુએનએ હિંસાની તપાસની માંગ કરી.

આજની તાજી અપડેટ 

મંગળવારે સવાર સુધીમાં કાઠમંડુની રસ્તાઓ વીરાન છે, દુકાનો બંધ છે, અને પોલીસ દરેક ચોરાહા પર તૈનાત છે. વેધશાળાએ હળવી વરસાદની આગાહી કરી છે, જે પ્રદર્શનોને અસર કરી શકે છે. કેટલાક યુવાનો કર્ફ્યુ તોડીને નાના ધરણા આપી રહ્યા છે, પરંતુ સેનાની કડકતાથી પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે. X પર યુવાનો મૃતકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપી રહ્યા છે અને ઓલી સરકારના રાજીનામાની માંગ કરી રહ્યા છે. ગૃહમંત્રીના રાજીનામા પછી કેબિનેટ મીટિંગ બોલાવવામાં આવી છે.

નેપાળમાં જન-ઝેડનું આંદોલન સોશિયલ મીડિયા પ્રતિબંધ અને ભ્રષ્ટાચાર સામે મોટા વિદ્રોહનું સ્વરૂપ લઈ લીધું છે. 19 મોત પછી ચપ્પે-ચપ્પે પોલીસ તૈનાતી, વીરાન રસ્તાઓ અને બંધ દુકાનોએ કાઠમંડુને કિલ્લા જેવું બનાવી દીધું છે. પ્રતિબંધ હટવાથી કેટલીક રાહત મળી, પરંતુ યુવાનોનો ગુસ્સો રહ્યો છે. સરકાર સમક્ષ હવે પડકાર છે કે તે આ સંકટને કેવી રીતે હલ કરે, નહીં તો તે નેપાળની રાજનીતિમાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે.