નેતન્યાહૂને ટ્રમ્પનો સાથ, છતાં ખુરશી પર સંકટ? ઇઝરાયેલમાં સરકાર રચવાનું ગણિત રસપ્રદ બન્યું

Israel Election 2026: ઇઝરાયેલની સંસદીય ચૂંટણી બાદ વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂનું રાજકીય ભવિષ્ય ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યું છે. મતદાન પૂર્ણ થયા બાદ જાહેર થયેલા એક્ઝિટ પોલમાં નેતન્યાહૂના લિકુડ પક્ષને સૌથી મોટી પાર્ટી તરીકે ઊભરવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી, પરંતુ તેમના જમણેરી ગઠબંધનને સરકાર રચવા માટે જરૂરી સ્પષ્ટ બહુમતી મળતી હોવાના સંકેત નથી. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂના વિરોધી પક્ષો પણ બહુમતીના આંકડા સુધી પહોંચતા દેખાતા નથી. આવી સ્થિતિમાં ઇઝરાયેલમાં નવી સરકાર રચવાનું ગણિત વધુ જટિલ બન્યું છે. 

નેતન્યાહૂ સામે પડકાર, વિપક્ષને પણ બહુમતીથી દૂર
ઇઝરાયેલની 120 સભ્યોની સંસદને નેસેટ કહેવામાં આવે છે. અહીં સરકાર રચવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકો જરૂરી છે. મુખ્ય ટેલિવિઝન ચેનલોના એક્ઝિટ પોલમાં નેતન્યાહૂના ગઠબંધન અને તેમને સત્તા પરથી હટાવવા માગતા વિપક્ષી જૂથ વચ્ચે કાંટાની ટક્કર જોવા મળી હતી. ચેનલ 11, ચેનલ 12 અને ચેનલ 13ના પ્રારંભિક અંદાજોમાં વિપક્ષી જૂથને આશરે 52 બેઠકો અને નેતન્યાહૂના ગઠબંધનને 50 બેઠકો મળવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી. મતગણતરી આગળ વધતાં પણ કોઈ એક જૂથને સરકાર રચવા માટે જરૂરી સ્પષ્ટ બહુમતી મળી હોવાની સ્થિતિ નહોતી. એટલે લિકુડ સૌથી મોટી એકલ પાર્ટી બને તો પણ નેતન્યાહૂ ફરી વડાપ્રધાન બનશે તેની ખાતરી નથી.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું સમર્થન નેતન્યાહૂ માટે કેટલું મહત્વનું?
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલની ચૂંટણી પહેલાં 18 ઓક્ટોબરે નેતન્યાહૂને જાહેર સમર્થન આપ્યું હતું. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર નેતન્યાહૂની પ્રશંસા કરી હતી અને તેમને ફરી વડાપ્રધાન બનાવવા માટે મતદારોને અપીલ કરી હતી. ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલ અને ઈરાન સામેની કાર્યવાહી અંગે બંને નેતાઓ વચ્ચેના સહકારનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ટ્રમ્પનું સમર્થન નેતન્યાહૂના ચૂંટણી પ્રચાર માટે મહત્વપૂર્ણ રાજકીય ટેકો ગણાય છે. જોકે, ચૂંટણીના એક્ઝિટ પોલ દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમર્થન હોવા છતાં ઇઝરાયેલના મતદારોમાં રાજકીય સમીકરણ જટિલ રહ્યું છે. અંતે સરકાર રચવા માટે સંસદમાં બેઠકો અને અન્ય પક્ષોનો ટેકો નિર્ણાયક બનશે.

આરબ પક્ષો બની શકે છે કિંગમેકર
આ ચૂંટણીમાં આરબ નેતૃત્વ હેઠળના પક્ષોના સંભવિત પ્રદર્શન પર પણ ખાસ નજર છે. મુખ્ય એક્ઝિટ પોલમાં આરબ પક્ષોને મળીને આશરે 17થી 18 બેઠકો મળવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી હતી. આ અંદાજ સાચો સાબિત થાય તો સરકાર રચવાની વાટાઘાટોમાં તેમની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. ‘કિંગમેકર’નો અર્થ એવો પક્ષ કે જૂથ, જેના ટેકા વિના કોઈપણ મુખ્ય ગઠબંધન સરકાર રચવા માટે જરૂરી બહુમતી મેળવી ન શકે. જોકે, આરબ પક્ષોનો ટેકો મેળવવો પણ સરળ નથી, કારણ કે ઇઝરાયેલના કેટલાક વિપક્ષી પક્ષોએ તેમની સાથે ગઠબંધન સરકાર બનાવવાની શક્યતા અંગે વાંધા વ્યક્ત કર્યા છે. તેથી સંસદમાં બેઠકોનું ગણિત અને પક્ષોની રાજકીય શરતો આગામી સરકારનું સ્વરૂપ નક્કી કરશે.

હવે ઇઝરાયેલમાં આગળ શું થશે?
ચૂંટણી બાદની સ્થિતિમાં અંતિમ પરિણામો, બેઠકોની સત્તાવાર વહેંચણી અને ગઠબંધન અંગેની વાટાઘાટો મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો કોઈ પક્ષ કે ગઠબંધન 61 બેઠકોનો આંકડો પાર ન કરી શકે, તો સરકાર રચવા માટે નાના પક્ષોનો ટેકો મેળવવો પડશે. વાટાઘાટો નિષ્ફળ જાય તો રાજકીય અનિશ્ચિતતા લાંબી ખેંચાઈ શકે છે. હાલના સંકેતો સ્પષ્ટ કરે છે કે લિકુડ સૌથી મોટી પાર્ટી બને તે અને નેતન્યાહૂને ફરી સરકાર બનાવવાની તક મળે તે બે અલગ બાબતો છે. ટ્રમ્પનું સમર્થન, વિપક્ષની રણનીતિ અને આરબ પક્ષોની ભૂમિકા—આ ત્રણ પરિબળો ઇઝરાયલની આગામી સરકારનું રાજકીય ચિત્ર નક્કી કરવામાં મહત્વ ધરાવશે.