ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધ: કતારના ગેસ પ્લાન્ટ પર હુમલો

પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે અત્યંત વિનાશક તબક્કામાં પ્રવેશ્યો છે. ઈરાન અને ઈઝરાયલ-અમેરિકા વચ્ચેના યુદ્ધની અસરો હવે માત્ર સૈન્ય મથકો સુધી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જાના સ્ત્રોતો પર પણ હુમલા શરૂ થયા છે. તાજેતરમાં કતારના અત્યંત મહત્વના ગણાતા 'રાસ લફાન ઈન્ડસ્ટ્રીયલ સિટી' પર થયેલા મિસાઈલ હુમલાએ સમગ્ર વિશ્વની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.

કતારના એનર્જી હબ પર ઈરાની હુમલો અને તેની અસરો : 

ઈરાને પોતાના સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ પર થયેલા હુમલાનો વળતો જવાબ આપવા માટે કતારના લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) પ્લાન્ટને નિશાન બનાવ્યો છે. આ હુમલાને કારણે પ્લાન્ટમાં ભીષણ આગ ફાટી નીકળી હતી અને કતાર એનર્જીએ ઉત્પાદન કામગીરી તાત્કાલિક ધોરણે રોકી દેવી પડી છે. ઈરાને આ હુમલા દ્વારા સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા દેશોને પણ કડક ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ અમેરિકા કે ઈઝરાયલને સહયોગ આપશે, તો તેમના તેલ અને ગેસના ભંડારો સુરક્ષિત નહીં રહે.

ભારતીય અર્થતંત્ર અને રસોડા પર સંકટના વાદળો : 

ભારત માટે આ ઘટના અત્યંત ચિંતાજનક છે કારણ કે ભારત તેની જરૂરિયાતનો આશરે 47% ગેસ માત્ર કતાર પાસેથી આયાત કરે છે. આંકડાકીય રીતે જોઈએ તો, ભારત દર વર્ષે જે 27 મિલિયન ટન LNG મંગાવે છે, તેમાંથી લગભગ 13 મિલિયન ટન કતારથી આવે છે. જો કતારમાં ઉત્પાદન લાંબો સમય બંધ રહે અથવા સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ગેસની કિંમતો આસમાને પહોંચી શકે છે. તેની સીધી અસર ભારતમાં ઘરેલું એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર અને પીએનજી (PNG) ના ભાવ પર જોવા મળી શકે છે.

વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો વિવાદ : 

યુદ્ધને કારણે અત્યારે 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' વિસ્તારમાં તણાવ ચરમસીમાએ છે. આ દરિયાઈ માર્ગ ગેસ અને તેલના પરિવહન માટે અત્યંત મહત્વનો છે. હાલમાં ભારતના અનેક ગેસ ટેન્કરો આ વિસ્તારમાં ફસાયેલા હોવાના અહેવાલ છે. ભારત સરકાર ઈરાન સાથે રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત કરી રહી છે જેથી જહાજોને સુરક્ષિત રીતે બહાર લાવી શકાય. જો આ સંઘર્ષ લાંબો ચાલશે, તો ભારતને અન્ય દેશો પાસેથી ખૂબ જ ઊંચા ભાવે ઊર્જા સ્ત્રોતો ખરીદવા પડશે, જે દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર અને સામાન્ય જનતાના ખિસ્સા પર મોટો બોજ નાખશે.