ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલમાં અચાનક રોક

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી ઇન્ટરિમ ટ્રેડ ડીલ (Interim Trade Deal)ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે વોશિંગ્ટનમાં 23 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થનારી ત્રણ દિવસીય મહત્ત્વની વાટાઘાટોની બેઠક અચાનક મુલતવી રાખવામાં આવી છે. બંને દેશોની પરસ્પર સંમતિથી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ બેઠકમાં કરારના કાનૂની ડ્રાફ્ટને અંતિમ મંજૂરી આપવાની અને હસ્તાક્ષરની પ્રક્રિયા આગળ વધારવાની યોજના હતી, પરંતુ તાજેતરના વૈશ્વિક વિકાસ અને અમેરિકાની ટેરિફ નીતિમાં આવેલા ફેરફારને કારણે વધુ વિચારણા જરૂરી બની છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના 'રેસિપ્રોકલ ટેરિફ'ને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યા બાદ પણ ટ્રમ્પે ભારત સહિત અનેક દેશો પર પહેલા 10 ટકા અને માત્ર 24 કલાકમાં તેને વધારીને 15 ટકા ગ્લોબલ ટેરિફ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયને કારણે બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટોની શરતો અને લાભ-નુકસાનનું પુનઃમૂલ્યાંકન જરૂરી બન્યું છે. ખાસ કરીને ભારતના નિકાસ ઉત્પાદનો પર આ ટેરિફની અસર થઈ શકે છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળે વધુ વિચારણા માટે સમય માંગ્યો છે.

કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે અગાઉ જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેનો વચગાળાનો વેપાર કરાર માર્ચ મહિનામાં પૂર્ણ થઈ શકે છે અને એપ્રિલથી તેનો અમલ શરૂ થવાની શક્યતા છે. આ કરારથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર વધારવા, ટેરિફ ઘટાડવા અને નવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની યોજના હતી. પરંતુ હવે બેઠકના મુલતવી રહેવાથી માર્ચના લક્ષ્યાંક પર અસર પડી શકે છે. બંને પક્ષો નવી તારીખે બેઠક ગોઠવવા માટે ચર્ચા કરી રહ્યા છે.

આ બેઠકમાં ભારત તરફથી વાણિજ્ય મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને અમેરિકા તરફથી યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ (USTR)ના પ્રતિનિધિઓ હાજર રહેવાના હતા. કરારમાં કૃષિ, ટેક્નોલોજી, ફાર્મા, ડિજિટલ વેપાર અને ટેરિફ ઘટાડા જેવા મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થવાની હતી. અમેરિકાના નવા ટેરિફ પગલાંને કારણે ભારતના નિકાસકારોને ચિંતા છે, કારણ કે તેનાથી ભારતીય ઉત્પાદનોની કિંમત વધી શકે છે અને અમેરિકી બજારમાં સ્પર્ધા ઘટી શકે છે.

આ ઘટનાએ બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં અણધાર્યો વળાંક લાવ્યો છે. ભારતીય વેપારી સંઘો અને ઉદ્યોગપતિઓએ આ મુદ્દે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે અને સરકાર પાસે સ્પષ્ટતા માંગી છે. હવે જોવાનું રહેશે કે બેઠકના પુનઃનિર્ધારણ બાદ વાટાઘાટો કઈ દિશામાં આગળ વધે છે અને માર્ચનું લક્ષ્યાંક હાંસલ થઈ શકશે કે નહીં. બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વના છે અને આ કરારનો અમલ બંનેને લાભ આપી શકે છે. તાજેતરના વિકાસ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.