રશિયા પરથી ભારતની આયાતમાં 40%નો મોટો ઘટાડો

જાન્યુઆરી 2026 દરમિયાન ભારતની રશિયા પાસેથી થતી માલ આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે. તાજા વેપાર આંકડા મુજબ, ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળાની સરખામણીએ આયાતમાં અંદાજે 40 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

2025ના જાન્યુઆરીમાં જ્યાં આયાતનું મૂલ્ય લગભગ 4.81 અબજ ડોલર હતું, ત્યાં આ વર્ષે તે ઘટીને આશરે 2.86 અબજ ડોલર સુધી આવી ગયું છે. આ ઘટાડાનો મુખ્ય કારણ રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદીમાં થયેલો મોટો કાપ માનવામાં આવે છે.

ભારત રશિયા પાસેથી જે કુલ માલ આયાત કરે છે તેમાં લગભગ 80 ટકા હિસ્સો ક્રૂડ ઓઇલનો હોય છે. અંદાજ મુજબ જાન્યુઆરીમાં રશિયન તેલની ખરીદીનું મૂલ્ય લગભગ 2.3 અબજ ડોલર અથવા તેના કરતા ઓછું રહ્યું છે. તેલ ઉપરાંત ભારત રશિયા પાસેથી કોલસો, ખાતર, લોખંડના ઉત્પાદનો, ન્યૂઝપ્રિન્ટ, દાળ અને કિંમતી પથ્થરો પણ આયાત કરે છે.

અમેરિકી દબાણ અને ખર્ચનો અસર

વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ, રશિયન તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો અચાનક નથી થયો. ગયા વર્ષ દરમિયાન અમેરિકા દ્વારા વેપાર સંબંધિત દબાણ અને કેટલાક દંડાત્મક પગલાં લેવામાં આવ્યા હતા. રશિયન તેલની વધતી ખરીદીના કારણે ભારતીય માલ પર વધારાના ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે ભારતીય રિફાઈનરીઓએ ખર્ચ અને જોખમ બંનેને ધ્યાનમાં રાખીને ખરીદી ઘટાડવાનો નિર્ણય લીધો.

દેશની સૌથી મોટી ખાનગી રિફાઈનરી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે પણ જાન્યુઆરી દરમિયાન રશિયન ક્રૂડની કોઈ ડિલિવરીની અપેક્ષા ન હોવાનું જણાવ્યું હતું. અન્ય રિફાઈનરીઓએ પણ વેપાર દબાણ અને વધતા ખર્ચથી બચવા માટે ખરીદીમાં ઘટાડો કર્યો છે.

નવી ઊર્જા વ્યૂહરચના તરફ ભારત

ઊર્જા ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવનારા મહિનાઓમાં રશિયા પરથી આયાત વધુ ઘટી શકે છે. ભારત હવે સસ્તા અને સ્થિર પુરવઠા માટે અન્ય વિકલ્પો તરફ વળી રહ્યું છે. તેમાં અમેરિકા, મધ્ય પૂર્વ અને વેનેઝુએલા જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે.

આ બદલાવ ભારતની લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા વ્યૂહરચનાનો ભાગમાનવામાં આવે છે, જેમાં એક જ દેશમાં નિર્ભરતા ઘટાડીને સપ્લાય સોર્સને વિવિધ બનાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે.

વૈશ્વિક પરિસ્થિતિનો પણ પ્રભાવ

રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધોના કારણે રશિયાની અર્થવ્યવસ્થા પર દબાણ વધી રહ્યું છે. વધતી મોંઘવારી, કરમાં વધારો અને ઘટતી તેલ આવકના કારણે ત્યાંના નાગરિકો પર પણ આર્થિક ભાર વધી રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં અનિશ્ચિતતા અને નવા પ્રતિબંધો પણ રશિયાના વેપારને અસર કરી રહ્યા છે.

પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખતા, ભારતનો આ પગલું માત્ર તાત્કાલિક વ્યાપારી નિર્ણય નહીં પરંતુ ભવિષ્યની ઊર્જા અને વેપાર નીતિમાં મોટા ફેરફારનો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.