શું તમે જાણો છો અમેરિકામાં નવા રાષ્ટ્રપતિ કેવી રીતે ચૂંટાય છે

દુનિયાની નજર અમેરિકામાં 5 નવેમ્બરે યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી પર છે. જો તમને લાગતું હોય કે અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી લોકો દ્વારા સીધા મતદાન દ્વારા કરવામાં આવે છે, તો એવું નથી. 2016 માં, હિલેરી ક્લિન્ટને યુએસ પ્રમુખપદની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કરતાં લગભગ 28,00,000 વધુ પ્રત્યક્ષ લોકપ્રિય મત મેળવ્યા હતા પરંતુ તેઓ હારી ગયા હતા. 2000માં જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ. બુશે અલ ગોરને હરાવ્યા હતા. જો કે, ડેમોક્રેટિક ઉમેદવાર ગોરે અડધા મિલિયનથી વધુ મતોથી લોકપ્રિય મત જીત્યા હતા. 

આ ઇલેક્ટોરલ કૉલેજને કારણે થયું હતું - યુએસ પ્રમુખપદની ચૂંટણીની એક અનોખી પદ્ધતિ જેમાં લોકપ્રિય મત દ્વારા પરિણામ સીધું નક્કી થતું નથી. લોકપ્રિય મત સમગ્ર દેશમાં નાગરિકો દ્વારા આપવામાં આવેલા વ્યક્તિગત મતોની કુલ સંખ્યાને દર્શાવે છે. તે લોકોની સીધી પસંદગીને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જ્યાં દરેક મત સમાન ગણાય છે.

હવે વાત કરીએ ઈલેક્ટોરલ કોલેજની.

5 નવેમ્બરે અમેરિકન મતદારો ડેમોક્રેટ કમલા હેરિસ અથવા રિપબ્લિકન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મત આપશે. પરંતુ તે મતો સીધી રીતે નક્કી કરશે નહીં કે કોણ જીતશે. જ્યારે અમેરિકનો મતદાન કરે છે, ત્યારે તેઓ વાસ્તવમાં મતદારોના જૂથને મત આપતા હોય છે જે તેમની પસંદગીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે. આ મતદારો પછી તેમના રાજ્યમાં લોકપ્રિય મતના આધારે રાષ્ટ્રપતિ માટે મત આપે છે. હકીકતમાં, યુએસ પ્રમુખપદની ચૂંટણી એ રાષ્ટ્રીય હરીફાઈને બદલે રાજ્ય-દર-રાજ્યની હરીફાઈ છે.

50 રાજ્યોમાંથી કોઈપણ એકમાં જીતનો અર્થ થાય છે કે ઉમેદવારને તમામ કહેવાતા ઈલેક્ટોરલ કૉલેજ મતો મળ્યા છે. કુલ 538 ઈલેક્ટોરલ કોલેજના મત છે. પ્રમુખપદ જીતવા માટે, ઉમેદવારને બહુમતી મતો - 270 કે તેથી વધુ જીતવાની જરૂર છે. તેનો સાથી ઉપરાષ્ટ્રપતિ બને છે. આ જ કારણ છે કે જો કોઈ ઉમેદવારને ઈલેક્ટોરલ કૉલેજ બહુમતી મળે તો પણ તેને આખા દેશમાં ઓછા મત મળે તો પણ રાષ્ટ્રપતિ બની શકે છે. દરેક રાજ્યને નિશ્ચિત સંખ્યામાં મતદારો મળે છે. ઇલેક્ટર્સ એટલે એ લોકો જે ઇલેક્ટોરલ કૉલેજમાં મત આપે છે. દરેક રાજ્યમાં મતદારોની સંખ્યા લગભગ તેની વસ્તીના પ્રમાણમાં હોય છે.

ઉદાહરણ તરીકે, સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય કેલિફોર્નિયામાં 55 ચૂંટણી મત છે, જ્યારે વ્યોમિંગ જેવા નાના રાજ્યમાં માત્ર 3 છે. જો કોઈ ઉમેદવાર રાજ્યમાં પોપના મત જીતે છે, તો તે સામાન્ય રીતે તમામ ચૂંટણી મતો પણ જીતે છે. ઉદાહરણ તરીકે, 2020 માં, જો બિડેન કેલિફોર્નિયા જીત્યા, તેથી કેલિફોર્નિયાના તમામ 55 ચૂંટણી મત તેમના ખાતામાં ગયા. જો કે, દર વખતે આવું થતું નથી. જો કોઈ મતદાર તેના રાજ્યના રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવાર વિરુદ્ધ મત આપે તો તેને 'વિશ્વાસુ અથવા અવિશ્વાસુ' કહેવામાં આવે છે.

કેટલાક રાજ્યોમાં, 'વિશ્વાસુ મતદારો'ને દંડ અથવા કાર્યવાહી થઈ શકે છે. જો કોઈ ઉમેદવાર બહુમતી જીતી શકતો નથી, તો હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ, યુએસ વિધાનસભાનું નીચલું ગૃહ, રાષ્ટ્રપતિને ચૂંટવા માટે મત આપે છે. આવું માત્ર એક જ વાર બન્યું છે, 1824માં, જ્યારે ઈલેક્ટોરલ કૉલેજના મતો ચાર ઉમેદવારો વચ્ચે વિભાજિત કરવામાં આવ્યા હતા જેથી તેમાંથી કોઈને બહુમતી ન મળે. રિપબ્લિકન અને ડેમોક્રેટિક પક્ષોના વર્તમાન વર્ચસ્વને જોતાં, આજે આવું થવાની સંભાવના ઘણી ઓછી છે.

ઈલેક્ટોરલ કોલેજ સિસ્ટમ અમેરિકન ચૂંટણીની સૌથી વિવાદાસ્પદ સિસ્ટમ છે. જો કે, તેના સમર્થકો કેટલાક ફાયદાઓ ટાંકે છે જેમ કે ઉમેદવારો માટે નાના રાજ્યો મહત્વપૂર્ણ રહે છે, ઉમેદવારોને સમગ્ર દેશમાં મુસાફરી કરવાની જરૂર નથી, અને મુખ્ય રાજ્યો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે છે, વગેરે.

જ્યારે ઈલેક્ટોરલ કોલેજ સિસ્ટમના વિરોધીઓ દલીલ કરે છે કે આ સિસ્ટમ હેઠળ લોકપ્રિય મત જીતનાર ચૂંટણી હારી શકે છે, કેટલાક મતદારોને લાગે છે કે તેમના વ્યક્તિગત મતની ગણતરી થતી નથી. મોટાભાગની શક્તિ કહેવાતા 'સ્વિંગ સ્ટેટ્સ'માં રહે છે. સ્વિંગ સ્ટેટ્સ એવા રાજ્યો છે જ્યાં ચૂંટણી બંને દિશામાં જઈ શકે છે. રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં, સમગ્ર ભાર આ 'સ્વિંગ સ્ટેટ્સ' પર હોય છે.