મહાશિવરાત્રિ 2026 (15 ફેબ્રુઆરી) ના પાવન પર્વ પર ગિરનારની તળેટીમાં ભવનાથ મહાદેવ મંદિર ખાતે યોજાતા પ્રસિદ્ધ ભવનાથ મેળામાં (11થી 15 ફેબ્રુઆરી 2026) દિગંબર સાધુઓ અને અઘોરીઓના દર્શન સૌને આકર્ષે છે. આ સાધુઓના શરીર પર ભસ્મ સાથે સૌથી વધુ ધ્યાન ખેંચે છે તે 'રુદ્રાક્ષ'ના માળા અને આભૂષણો. ભવનાથ મેળામાં ઉમટતા સાધુઓ માટે રુદ્રાક્ષ માત્ર શોભાનું સાધન નથી, પરંતુ તેમની અઘોર સાધના, નિર્જન સ્થળો અને સ્મશાનમાં કરવામાં આવતી કઠોર તપસ્યામાં અભિન્ન અંગ છે.
પૌરાણિક ઉત્પત્તિ: શિવના અશ્રુથી સર્જન પુરાણો અનુસાર, ભગવાન શિવે લાંબી સમાધિ પછી આંખો ખોલી ત્યારે તેમના નેત્રોમાંથી પડેલા અશ્રુબિંદુઓ પૃથ્વી પર પડ્યા અને તેમાંથી રુદ્રાક્ષ વૃક્ષ ઉગ્યું. 'રુદ્ર' (શિવ) + 'અક્ષ' (આંખ/અશ્રુ) એટલે રુદ્રાક્ષ. આથી સાધુઓ તેને સાક્ષાત્ શિવસ્વરૂપ માનીને અત્યંત શ્રદ્ધાથી ધારણ કરે છે.
આધ્યાત્મિક રક્ષણ: નકારાત્મક ઊર્જા સામે કવચ અઘોર સાધના કરતા સાધુઓ ઘણીવાર સ્મશાન અથવા નિર્જન સ્થળોએ રહે છે. પ્રબળ માન્યતા છે કે રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવાથી નકારાત્મક ઊર્જા, મેલી વિદ્યા અને અશુભ તત્ત્વોથી રક્ષણ મળે છે. તે સાધકની આસપાસ અદૃશ્ય રક્ષણાત્મક કવચ બનાવે છે, જે બાહ્ય વિક્ષેપો અને ઊર્જાઓથી બચાવે છે.
વૈજ્ઞાનિક પાસું: તાજા અભ્યાસ અને લાભ માત્ર ધાર્મિક નહીં, રુદ્રાક્ષમાં કુદરતી ચુંબકીય અને ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ગુણો છે. તાજા અભ્યાસો (2025-2026માં પ્રકાશિત રિસર્ચ) અનુસાર:
<ul dir="auto">
<li>રુદ્રાક્ષ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરે છે અને હૃદયના ધબકારાને સ્થિર રાખે છે.</li>
<li>તે મગજમાં શાંતિના તરંગો (આલ્ફા વેવ્સ) વધારે છે, જેથી તણાવ, ચિંતા, ડિપ્રેશન અને ક્રોધમાં ઘટાડો થાય છે.</li>
<li>બાયો-ઇલેક્ટ્રિક ફીલ્ડને પ્રભાવિત કરીને નર્વસ સિસ્ટમને શાંત કરે છે, એકાગ્રતા વધારે છે અને માનસિક સ્થિરતા આપે છે.</li>
<li>એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી અને ન્યુરોપ્રોટેક્ટિવ ગુણો છે, જે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.</li>
</ul>
મુખ મુજબ વિશેષ મહત્વ સાધુઓ પોતાની સાધના અનુસાર અલગ-અલગ મુખના રુદ્રાક્ષ પસંદ કરે છે:
<ul dir="auto">
<li>એક મુખી: સાક્ષાત્ શિવસ્વરૂપ, મોક્ષ અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ માટે શ્રેષ્ઠ.</li>
<li>પંચ મુખી: માનસિક શાંતિ, શુદ્ધિ અને સામાન્ય સાધુઓ માટે સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાય છે.</li>
<li>અગિયાર મુખી: હનુમાનજીનું સ્વરૂપ, આત્મબળ, અસીમ શક્તિ અને રક્ષણ આપે છે.</li>
</ul>
મહાશિવરાત્રિ 2026 પર ભવનાથ મેળામાં રુદ્રાક્ષથી બનેલા વિશાળ શિવલિંગ (જેમ કે વલસાડમાં 31 લાખ રુદ્રાક્ષથી 31 ફૂટ ઊંચું) અને સાધુઓના 11,000 રુદ્રાક્ષના મુગટ જેવા દૃશ્યો ભક્તોને આકર્ષે છે. રુદ્રાક્ષ પ્રકૃતિ અને પરમાત્માનો અનોખો સંગમ છે, જે શારીરિક સ્વાસ્થ્ય અને આધ્યાત્મિક શક્તિ બંને આપે છે. હર હર મહાદેવ!

સાધુઓ માટે માત્ર આભૂષણ નહીં, રક્ષણાત્મક કવચ અને આધ્યાત્મિક શક્તિ

February 14, 2026 | 11:16 IST