સોહરાબુદ્દીન એન્કાઉન્ટરઃ તમામ આરોપી નિર્દોષ જાહેર

Sohrabuddin encounter case: ગુજરાતના બહુચર્ચિત સોહરાબુદ્દીન શેખ એન્કાઉન્ટર કેસ મામલે બોમ્બે હાઈકોર્ટે મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. વર્ષ 2018ના નીચલા અદાલતના આદેશને યથાવત રાખતાં તમામ 22 આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે.

બોમ્બે હાઈકોર્ટે વર્ષ 2005-06માં સોહરાબુદ્દીન શેખ અને તુલસીરામ પ્રજાપતિના કથિત એન્કાઉન્ટર તેમજ સોહરાબુદ્દીન શેખની પત્ની કૌસર બીની હત્યા કેસમાં ગુજરાત, રાજસ્થાન અને આંધ્રપ્રદેશના 21 પોલીસ કર્મચારીઓ સહિત તમામ 22 આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કરતા 2018ના ખાસ કોર્ટના ચુકાદાને સમર્થન આપ્યું છે. 

મુખ્ય ન્યાયાધીશ ચંદ્રશેખર અને ન્યાયાધીશ ગૌતમ એ. અંકડની બેન્ચે સોહરાબુદ્દીનના ભાઈઓ, રુબાબુદ્દીન શેખ અને નયાબુદ્દીન શેખ દ્વારા ખાસ કોર્ટના ચુકાદા સામે દાખલ કરાયેલી અપીલોને સાત વર્ષથી પેન્ડિંગ રાખીને ફગાવી દીધી છે. બેન્ચે સંક્ષિપ્ત મૌખિક આદેશ જારી કરીને જણાવ્યું કે, અપીલો ફગાવી દેવામાં આવી છે અને વિગતવાર ચુકાદો પછી આવશે.

ફરિયાદ પક્ષે દાવો કર્યો હતો કે, સોહરાબુદ્દીનને નવેમ્બર 2005માં ગુજરાતમાં એક નકલી એન્કાઉન્ટરમાં મારી નાખવામાં આવ્યો હતો. ઉપરાંત તેની પત્ની કૌશર બીની પણ હત્યા કરવામાં આવી હતી. જ્યારે તુલસી પ્રજાપતિની ડિસેમ્બર 2006માં હત્યા કરવામાં આવી હતી.

શરૂઆતમાં આ કેસની તપાસ ગુજરાત આતંકવાદ વિરોધી ટુકડી અને CID (ક્રાઈમ) દ્વારા હાથ ધરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ સુપ્રીમ કોર્ટે તેને સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) ને ટ્રાન્સફર કરી હતી. ત્યારબાદ આ કેસ ટ્રાયલ મુંબઈની ખાસ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો.

ખાસ કોર્ટે અગાઉ ગુજરાતના તત્કાલીન ગૃહમંત્રી અમિત શાહ, વરિષ્ઠ IPS અધિકારીઓ દિનેશ એમએન, રાજકુમાર પાંડિયન, ડીજી વણઝારા તેમજ રાજસ્થાનના પૂર્વ ગૃહમંત્રી ગુલાબચંદ કટારિયા સહિત 16 આરોપીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા.

સ્પેશિયલ કોર્ટના ન્યાયાધીશ એસ.જે. શર્માએ 21 ડિસેમ્બર, 2018 ના રોજ ચુકાદો આપ્યો હતો કે ફરિયાદ પક્ષ કાવતરું સ્થાપિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છે. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે સીબીઆઈએ "પૂર્વયોજિત સિદ્ધાંત અને કોઈક રીતે રાજકીય નેતાઓને ફસાવવાના હેતુથી એક પટકથા" સાથે તપાસ હાથ ધરી હતી. ન્યાયાધીશ શર્માએ એવું પણ અવલોકન કર્યું હતું કે, જે સાક્ષીઓ વિરોધી બન્યા હતા તેઓએ કોર્ટ સમક્ષ "સત્ય" બોલ્યું હતું અને કહ્યું હતું કે સીબીઆઈએ તેમના નિવેદનો ખોટી રીતે નોંધ્યા છે.

ટ્રાયલ કોર્ટના ચુકાદા સામે એપ્રિલ, 2019 માં અપીલો દાખલ કરવામાં આવી હતી. પરંતુ હાઇકોર્ટે ડિસેમ્બર 2025 થી અંતિમ સુનાવણી હાથ ધરી હતી અને 16 જાન્યુઆરીના રોજ તેનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો. જે ગુરુવાર(7 મે)ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.

સોહરાબુદ્દીનના ભાઈઓના એડવોકેટ ગૌતમ તિવારીએ અપીલમાં દાવો કર્યો હતો કે "વિશેષ ન્યાયાધીશ દ્વારા કરવામાં આવેલા અવલોકનો અને તારણો પુરાવાઓથી વિરોધાભાસી હતા". તેમણે દલીલ કરી હતી કે, તુલસી પ્રજાપતિના સહ-કેદીઓની જુબાનીઓ દર્શાવે છે કે તેમને તેમના જીવનનો ભય હતો. તેને ટ્રાયલ કોર્ટે ધ્યાનમાં લીધી ન હતી.

સીબીઆઈના એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (એએસજી) અનિલસિંહે હાઈકોર્ટને જણાવ્યું હતું કે, તેમણે 2018ના ચુકાદાને સ્વીકાર કર્યો છે અને તેની સામે અપીલ દાખલ કરવાનો નિર્ણય લીધો નથી.

નિર્દોષ છૂટેલા લોકોના બચાવ પક્ષના વકીલ અમિત દેસાઈએ દલીલ કરી હતી કે "નિર્દોષ છૂટવાના ચુકાદાને ઉલટાવી શકાય તેવી કોઈ શક્યતા જ નથી". તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે, ઘટનાના સ્થળે અને સમયે આરોપીની હાજરી સ્થાપિત કરવા માટે કોઈ સીધો પુરાવો કે પરિસ્થિતિગત પુરાવા પણ નથી.