રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર મુસાફરી કરનારા લોકો માટે મોટો ફેરફાર આવી રહ્યો છે. નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (NHAI) દેશભરના તમામ ટોલ પ્લાઝા પર 1 એપ્રિલ, 2026થી રોકડ (કેશ) ચુકવણી સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની યોજના અમલમાં મૂકવા માટે વિચારણા કરી રહી છે. આ પગલું અમલમાં આવે તો મુસાફરોને માત્ર ડિજિટલ માધ્યમો જેમ કે FASTag અને Unified Payments Interface (UPI) દ્વારા જ ટોલ ફી ચૂકવવી પડશે. આ નિર્ણયનો હેતુ ટોલ વસૂલાતને વધુ પારદર્શક, ઝડપી અને કાર્યક્ષમ બનાવવાનો છે તેમજ ટોલ પ્લાઝા પર થતી ભીડ અને જામને ઘટાડવાનો છે.
NHAIના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં FASTagનો ઉપયોગ 98 ટકાથી વધુ વધી ગયો છે, જેના કારણે ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમમાં મોટી સફળતા મળી છે. હાલમાં દેશભરમાં 1,150થી વધુ ટોલ પ્લાઝા છે, જ્યાં મોટાભાગની ચુકવણી RFID ટેક્નોલોજી આધારિત FASTag દ્વારા થાય છે. આ સિસ્ટમથી વાહનો ટોલ લેનમાંથી નિરાંતથી પસાર થઈ શકે છે અને રોકડ વ્યવહારને કારણે થતા વિવાદો તેમજ વિલંબ ઘટે છે. આ ઉપરાંત, UPI દ્વારા પણ ટોલ ચુકવણીની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે, જે મુસાફરોને વધુ સરળતા આપે છે.
આ પ્રસ્તાવિત નિયમ અમલમાં આવ્યા બાદ, જો કોઈ વાહન માન્ય અને સક્રિય FASTag વગર ટોલ પ્લાઝામાં પ્રવેશ કરશે તો તેને રોકડમાં ચુકવણી કરવાની મંજૂરી નહીં મળે. નેશનલ હાઇવે ફી નિયમો અનુસાર, FASTag વગરના વાહનોને હાલમાં બમણી ફી વસૂલવામાં આવે છે જો તેઓ રોકડમાં ચૂકવણી કરે, જ્યારે UPI દ્વારા ચુકવણી કરનારને 1.25 ગણી ફી લેવામાં આવે છે. આ નવા નિયમ પછી રોકડની સુવિધા સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જશે, અને વાહનચાલકોએ FASTag રિચાર્જ કરાવવું પડશે અથવા UPI દ્વારા તરત જ ચુકવણી કરવી પડશે. આનાથી ટોલ પ્લાઝા પરની લેનમાં થતી ભીડ ઘટશે, ખાસ કરીને પીક અવર્સમાં, અને વાહનોની ઝડપી પસાર થવાની ક્ષમતા વધશે.
NHAIનું કહેવું છે કે આ પગલું ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શનના લાભોને વધુ મજબૂત કરશે અને ટોલ વસૂલાતમાં પારદર્શિતા વધારશે. રોકડ વ્યવહારને કારણે ઘણી વખત છૂટા પૈસાના વિવાદ, વિલંબ અને ટ્રાફિક જામ થાય છે, જેને આ નિર્ણયથી ટાળી શકાશે. મુસાફરોને સલાહ આપવામાં આવી છે કે તેઓ "My FASTag" એપ અથવા તેમના બેંક પોર્ટલ દ્વારા તેમના FASTagનું બેલેન્સ અને સ્ટેટસ તપાસી લે અને જરૂરી રિચાર્જ કરી લે, જેથી 1 એપ્રિલ પછી કોઈ અડચણ ન આવે.
આ ફેરફાર દેશના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વધુ મજબૂત બનાવશે અને રોડ ટ્રાવેલને વધુ સરળ તેમજ આધુનિક બનાવશે. NHAIએ જણાવ્યું છે કે આ યોજના હજુ વિચારણા હેઠળ છે, પરંતુ તે અમલમાં આવવાની ખૂબ શક્યતા છે. મુસાફરોએ આગામી દિવસોમાં આ અંગે અધિકૃત અપડેટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ અને તેમના વાહનમાં FASTag લગાવેલું અને સક્રિય હોય તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. આ નિર્ણયથી ભારતના હાઇવે પર મુસાફરી વધુ સુગમ અને ડિજિટલ બનશે.

માત્ર FASTag અને UPIથી જ ચૂકવણી

1 એપ્રિલ 2026થી NHAIના તમામ ટોલ પ્લાઝા પર કેશ બંધ, FASTag/UPI ફરજિયાત, ટ્રાફિક જામ ઘટશે.

February 21, 2026 | 16:14 IST