હવેથી હરિદ્વાર-ઋષિકેશના મંદિરોમાં ડ્રેસ કોડ અમલી

ઉત્તરાખંડના પવિત્ર તીર્થધામો એવા હરિદ્વાર અને ઋષિકેશમાં ધાર્મિક પરંપરાઓ અને મર્યાદાઓને જાળવી રાખવા માટે મંદિર પ્રશાસન અને સંતો દ્વારા એક મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. પવિત્ર ગંગા કિનારે આવેલા આ દેવસ્થાનોની ગરિમાને ઠેસ ન પહોંચે તે હેતુથી શ્રદ્ધાળુઓ માટે કડક 'ડ્રેસ કોડ' અમલી બનાવવામાં આવ્યો છે.

હરિદ્વાર અને ઋષિકેશના પ્રખ્યાત મંદિરોની બહાર અત્યારે મોટા અક્ષરે લખેલા ડ્રેસકોડના પોસ્ટરો નજરે પડી રહ્યા છે. આ પોસ્ટરોમાં સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે, "તમામ મહિલાઓ, યુવતીઓ અને પુરુષોએ મંદિરમાં ગરિમાપૂર્ણ વસ્ત્રો પહેરીને જ આવવું." ખાસ કરીને ટૂંકા વસ્ત્રો, હાફ પેન્ટ, બરમુડા, મિની સ્કર્ટ, નાઈટ સૂટ અને ફાટેલા જીન્સ (Ripped Jeans) પહેરીને આવતા શ્રદ્ધાળુઓને મંદિરના ગર્ભગૃહમાં પ્રવેશ આપવામાં આવશે નહીં. આવા પોશાકમાં સજ્જ લોકોએ મંદિરની બહારથી જ દર્શન કરીને સહયોગ આપવો પડશે.

મંદિર મેનેજમેન્ટનું માનવું છે કે, છેલ્લા કેટલાક સમયથી પ્રવાસન અને સોશિયલ મીડિયાના પ્રભાવ હેઠળ લોકો ધાર્મિક સ્થળોની મર્યાદા ભૂલી રહ્યા છે. ધાર્મિક સ્થળો એ મનોરંજન માટેના પર્યટન સ્થળો નથી, પરંતુ આત્મરંજન અને શ્રદ્ધાના કેન્દ્રો છે, તેથી અહીંના વાતાવરણને પવિત્ર રાખવું અનિવાર્ય છે.

દક્ષેશ્વર પ્રજાપતિ મંદિર અને મહાનિર્વાણી અખાડાનો પક્ષ

હરિદ્વારના ઐતિહાસિક દક્ષેશ્વર પ્રજાપતિ મહાદેવ મંદિરના પ્રવેશદ્વાર પર આ નિયમો સખ્તીથી લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. મહાનિર્વાણી અખાડાના સચિવ અને મંદિરના પ્રબંધક શ્રીમહંત સ્વામી રવિન્દ્ર પુરી મહારાજે આ અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, "આપણા આચરણ, વ્યવહાર અને વેશભૂષા જ આપણી પવિત્રતાનો પરિચય આપે છે. જો દેવસ્થાનમાં જતી વખતે ભાવ પવિત્ર હશે તો જ ભક્તિનું વાસ્તવિક ફળ પ્રાપ્ત થશે."

તેમણે વાલીઓને પણ અપીલ કરી છે કે તેઓ પોતાના બાળકોમાં બાળપણથી જ ધાર્મિક સંસ્કાર કેળવે અને તેમને યોગ્ય વસ્ત્રો પહેરવા પ્રેરિત કરે. સ્વામીજીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જો લોકાચારમાં મર્યાદા નહીં જળવાય, તો હિન્દુ ધર્મની સંસ્કૃતિનું રક્ષણ કરવું મુશ્કેલ બની જશે.

ઋષિકેશ ઇસ્કોન મંદિર અને ભારતીય સંસ્કૃતિનું રક્ષણ

ઋષિકેશ ખાતે આવેલા ઇસ્કોન મંદિરે પણ આ અભિયાનમાં જોડાઈને પોતાની બહાર સૂચના બોર્ડ લગાવ્યા છે. આ પોસ્ટરમાં લખવામાં આવ્યું છે કે, "આપણે જ આપણી ભારતીય સંસ્કૃતિના રક્ષક છીએ." આ સંદેશ દ્વારા વિદેશી અને સ્થાનિક શ્રદ્ધાળુઓ બંનેને ભારતીય પરંપરાગત વેશભૂષાને પ્રાધાન્ય આપવા માટે સમજાવવામાં આવ્યા છે. ઇસ્કોન મંદિર દ્વારા વ્યવસ્થિત વસ્ત્રો પહેરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે જેથી મંદિરની શાંતિ અને આસ્થા જળવાઈ રહે.

હર કી પૌડી: ૧૧૦ વર્ષ જૂના કાયદાની સખ્તી

ડ્રેસ કોડની સાથે સાથે હરિદ્વારની ઓળખ સમાન 'હર કી પૌડી' વિસ્તારમાં પણ મોટા ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. શ્રી ગંગા સભાએ હર કી પૌડીના મુખ્ય સ્થળોએ "બિન-હિંદુ પ્રવેશ નિષેધ" ના બોર્ડ લગાવ્યા છે. ગંગા સભાના અધ્યક્ષ નિતિન ગૌતમે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ કોઈ નવો નિયમ નથી, પરંતુ હરિદ્વાર નગરપાલિકાના વર્ષ ૧૯૧૬ના પેટા-નિયમ હેઠળની જૂની જોગવાઈ છે. ૨૦૨૭ના વર્ષમાં યોજાનારા કુંભ મેળા પહેલા ગંગાના ઘાટની ધાર્મિક અસ્મિતા અને પવિત્રતા જાળવી રાખવા માટે આ નિયમને ફરીથી સખ્તીથી અમલી બનાવવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

રીલ્સ અને ડ્રોન પર પ્રતિબંધ

આજના ડિજિટલ યુગમાં તીર્થસ્થળો પર ફિલ્મી ગીતો પર રીલ્સ (Reels) બનાવવાની ફેશન વધી છે. ગંગા સભા અને સંતોએ આ બાબતને અત્યંત ગંભીરતાથી લીધી છે. હર કી પૌડી પર ફિલ્મી ગીતો પર ડાન્સ કરવા અથવા રીલ્સ બનાવવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, મંજૂરી વગર ડ્રોન કેમેરા ઉડાડવા પર પણ મનાઈ છે. જો કોઈ આ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરશે, તો તેની સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.

હરિદ્વાર અને ઋષિકેશના મંદિરો દ્વારા લેવાયેલો આ નિર્ણય ભારતીય સનાતન પરંપરાના મૂલ્યોને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો એક પ્રયાસ છે. શ્રદ્ધાળુઓએ આ ફેરફારોને આસ્થાના સન્માન તરીકે સ્વીકારવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. દેવભૂમિ ઉત્તરાખંડની પવિત્રતા જાળવી રાખવી એ દરેક ભારતીયની જવાબદારી છે.