દેશમાં આવતા વર્ષથી શરૂ થશે વસ્તી ગણતરી!

દેશમાં આવતા વર્ષથી વસ્તી ગણતરી શરૂ થઈ શકે છે. સૂત્રોના હવાલાથી મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં આ સમાચાર સામે આવ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ વસ્તી ગણતરી 2025 થી શરૂ થશે અને 2026 સુધી ચાલુ રહેશે. સંપ્રદાયના આધારે વસ્તી ગણતરી કરવા પણ વિચારણા ચાલી રહી છે. વસ્તી ગણતરી બાદ લોકસભા સીટોના ​​સીમાંકનનો રસ્તો સાફ થઈ જશે.

ભારતમાં છેલ્લી વખત વસ્તી ગણતરી  2011 માં નોંધવામાં આવી હતી. આગળનો રાઉન્ડ 2021 માં શરૂ થવાનો હતો, પરંતુ કોવિડ -19 ના બીજી લહેરે તેમાં વિલંબ કર્યો. ત્યારથી, આગામી વસ્તી ગણતરીના ડેટા ક્યારે પ્રકાશિત થશે તે અંગે અનેક પ્રશ્નો પૂછવામાં આવ્યા છે. માહિતી મુજબ આગામી વસ્તી ગણતરીના ડેટા 2026 માં ઉપલબ્ધ થશે. “ડેટા રેકોર્ડ કરવાની પ્રક્રિયા 2025 માં શરૂ થશે, અને અહેવાલ 2026 માં પ્રકાશિત કરવામાં આવશે.” વસ્તી ગણતરીનું પ્રથમ ચક્ર હવે 2025 થી 2035 અને પછી 2035 થી 2045, દર દસ વર્ષે ચાલુ રહેશે.

હાલ સરકાર વસ્તીગણતરી રેકોર્ડ કરવાની તૈયારીમાં છે. સૂત્રો મુજબ હાલના ફોર્મમાં, જ્યાં સર્વે હાથ ધરનાર દરેક વ્યક્તિ પોતાનું નામ, વિગતો, કુટુંબની વિગતો વગેરે પ્રકાશિત કરે છે, ત્યાં તેમની પાસે ધર્મની વિગતો દાખલ કરવાનો વિકલ્પ છે. બીજી કૉલમ છે જે તેમને અનુસૂચિત જનજાતિ અથવા અનુસૂચિત જાતિ (SC/ST) તરીકે ઓળખાવે છે. ફોર્મમાં એકમાત્ર ઉમેરો એ છે કે સર્વેક્ષણ હાથ ધરતા લોકોને તેમના ધર્મ હેઠળ તેમના સંપ્રદાયનો ઉલ્લેખ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે.

કોંગ્રેસ, આરજેડી અને અન્ય કેટલીક પાર્ટીઓ જાતિની વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવાની માગ કરી રહી છે. બિહારમાં જેડીયુ જેવા ભાજપના ગઠબંધન ભાગીદારોએ પણ આ વિશે વાત કરી છે, પરંતુ કેન્દ્ર પર કોઈ દબાણ કર્યું નથી. કેન્દ્રીય સ્તરે આખરી નિર્ણય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને તેમની કેબિનેટ પર છોડવામાં આવ્યો છે. ભાજપના અન્ય સાથી, તેલુગુ દેશમ પાર્ટી, પણ આંધ્રપ્રદેશના મુખ્ય પ્રધાન ચંદ્રબાબુ નાયડુ સાથે જનતા, ખાસ કરીને યુવા વસ્તીના લાભ માટે ‘કૌશલ્ય વસ્તી ગણતરી’ની સક્રિય હિમાયત સાથે, વસ્તી ગણતરી થવી જ જોઈએ એવો અભિપ્રાય ધરાવે છે.સ આરએસએસ પણ જ્ઞાતિની વસ્તી ગણતરીની તરફેણમાં છે જ્યાં સુધી તે કોઈપણ પક્ષ દ્વારા રાજકીય લાભ મેળવવા માટે કરવામાં ન આવે.

દરમિયાન, સૂત્રોએ એમ પણ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વસ્તી ગણતરીના ડેટા પ્રકાશિત થશે, ત્યારે સરકાર સીમાંકનની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. તેનાથી આગામી વર્ષોમાં દેશને વધુ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ મળશે. સીમાંકનની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ 33 ટકા મહિલા અનામતની પસંદગી લાગુ કરી શકાશે. દક્ષિણના ઘણા રાજ્યો, ખાસ કરીને તમિલનાડુ, કડક વસ્તી નીતિને અનુસરે છે અને તેથી, સરકાર સીમાંકન પ્રક્રિયા દ્વારા તેમની સાથે કોઈ અન્યાયી વ્યવહાર ન થાય તે જોવા માટેના પ્રસ્તાવ પર પણ વિચાર કરી રહી છે.

ભારતની વસ્તી ગણતરી દર દાયકામાં નોંધવામાં આવે છે, જેમાં પ્રથમ 1872 માં યોજવામાં આવી હતી. આઝાદી પછીની પ્રથમ વસ્તી ગણતરી 1951 માં અને છેલ્લી 2011 માં નોંધવામાં આવી હતી. વસ્તીગણતરીનો ડેટા ભારત સરકાર માટે તેની નીતિ ઘડતર અને અમલીકરણ માટે અને દેશમાં સંસાધનોના સમાન વિતરણને સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. વસ્તી ગણતરી બહુવિધ પાસાઓ પર પ્રકાશ ફેંકે છે, જેમાં વસ્તી, વસ્તી, આર્થિક સ્થિતિ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

કોરોનાવાયરસ રોગચાળાને કારણે વસ્તી ગણતરીની ગેરહાજરીમાં, ભારત સરકાર હાલમાં પણ 2011 ની વસ્તી ગણતરીના ડેટા પર આધાર રાખે છે. 2011ના ડેટા અનુસાર, ભારતની વસ્તી 121.1 કરોડ છે જેમાંથી 52 ટકા પુરૂષો અને 48 ટકા સ્ત્રીઓ છે. આ વસ્તી ગણતરી દરમિયાન ભારતના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત ટ્રાન્સજેન્ડરની સંખ્યાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી. ડેટા મુજબ, ઉત્તર પ્રદેશ લગભગ 20 કરોડ લોકો સાથે સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય છે અને 11 કરોડથી વધુ લોકો સાથે યાદીમાં બીજા નંબરે મહારાષ્ટ્ર છે. લગભગ છ લાખ, સિક્કિમની વસ્તી સૌથી ઓછી હતી.