OTP સ્કેમથી બચો: તમારી એક ભૂલ એકાઉન્ટ ખાલી કરી દેશ

ડિજિટલ વ્યવહારોના આ યુગમાં સુવિધાની સાથે જોખમો પણ વધ્યા છે. એક સમયે સુરક્ષાનું કવચ ગણાતો OTP (વન-ટાઇમ પાસવર્ડ) હવે સાયબર ગુનેગારો માટે લૂંટનું હથિયાર બની ગયો છે. વર્ષ 2025 માં ભારતમાં લાખો સાયબર છેતરપિંડીના કેસ નોંધાયા છે, જેમાં UPI અને OTP સ્કેમ ટોચ પર છે.

OTP કૌભાંડની જાળ કેવી રીતે બિછાવવામાં આવે છે ?

સ્કેમર્સ સામાન્ય રીતે બેંક અધિકારી, વીમા એજન્ટ કે સરકારી કર્મચારી બનીને ફોન કરે છે. તેઓ ગ્રાહકને ડરાવે છે કે તેમનું KYC બાકી છે અથવા એકાઉન્ટ બ્લોક થઈ જશે. આ દરમિયાન તેઓ વિશ્વાસ જીતવા માટે ડેટા લીક દ્વારા મેળવેલી તમારી ખાનગી વિગતોનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે ગ્રાહક ગભરાઈ જાય, ત્યારે તેની પાસે 'વેરિફિકેશન' ના નામે ફોન પર આવેલો OTP માંગવામાં આવે છે. આ નંબર શેર કરતાની સાથે જ એકાઉન્ટમાંથી પૈસા સાફ થઈ જાય છે.

ઠગાઈની નવી પદ્ધતિઓ : 

હવે સ્કેમર્સ માત્ર કોલ જ નહીં, પણ AI (આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ) અને માલવેરનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે:

કોલ-મર્જ સ્કેમ: ઠગ તમને કોલ મર્જ કરવાનું કહે છે અને કોન્ફરન્સ કોલ દ્વારા છૂપી રીતે તમારો ડેટા ચોરી લે છે.

નકલી એપ્સ: HSRP કે અન્ય સરકારી સુવિધાના નામે નકલી એપ્સ ડાઉનલોડ કરાવીને તમારા SMS એક્સેસ કરવામાં આવે છે.

ફિશિંગ લિંક્સ: આકર્ષક ઓફર કે ઈનામની લિંક મોકલીને તેના દ્વારા ફોનનો કાબૂ મેળવવામાં આવે છે.

RBI અને સરકારના નવા નિયમો : 

વધતી છેતરપિંડીને રોકવા માટે એપ્રિલ 2026 થી RBI એ નવા નિયમો અમલી બનાવ્યા છે. હવે માત્ર SMS OTP પર નિર્ભર રહેવાને બદલે બાયોમેટ્રિક અને ડિવાઇસ-આધારિત સુરક્ષા સ્તરો દાખલ કરવામાં આવ્યા છે. બેંકો વારંવાર સ્પષ્ટતા કરે છે કે કોઈપણ બેંક કર્મચારી ક્યારેય ફોન પર OTP, PIN કે પાસવર્ડ માંગતા નથી.

જો છેતરપિંડી થાય તો શું કરવું ?

જો તમે અજાણતામાં વિગતો શેર કરી દીધી હોય, તો ગભરાવાને બદલે આ પગલાં ભરો:

તાત્કાલિક બેંકને જાણ કરી એકાઉન્ટ અને કાર્ડ ફ્રીઝ કરાવો.

નેશનલ સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કોલ કરો.

સાયબર ક્રાઇમની સત્તાવાર વેબસાઇટ cybercrime.gov.in પર ઓનલાઇન ફરિયાદ નોંધાવો.

બચાવ માટેની ટિપ્સ : 

ક્યારેય પણ અજાણી વ્યક્તિ સાથે OTP કે બેંક વિગતો શેર ન કરો.

તમારા ફોનમાં માત્ર સત્તાવાર પ્લે-સ્ટોર પરથી જ એપ ડાઉનલોડ કરો.

કોઈપણ શંકાસ્પદ લિંક પર ક્લિક કરવાનું ટાળો.

નિયમિત અંતરે તમારા પાસવર્ડ બદલતા રહો.

તમારી સતર્કતા જ તમારી સૌથી મોટી સુરક્ષા છે. ડિજિટલ યુગમાં સાવધ રહો અને સુરક્ષિત રહો.