<p dir="auto">મોંઘવારી અને સામાજિક કુપ્રથાઓને ડામવા માટે ગુજરાતના આદિવાસી પટેલિયા સમાજે ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. દાહોદ જિલ્લાના ગરબાડા તાલુકાના પાંદડી ગામમાં આદિવાસી પટેલિયા સમાજ પાંદડી પટેલ ફળિયા પંચ દ્વારા નવું બંધારણ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. આ બંધારણમાં લગ્ન પ્રસંગમાં સોનાની ચેનને બદલે ચાંદીનું મંગળસૂત્ર આપવાનો નિર્ણય કરવામાં આવ્યો છે, જેથી પરિવારો પર આર્થિક બોજ ઘટે અને સમાજમાં સમાનતા વધે.</p>
<h3 dir="auto">સમાજના ક્રાંતિકારી નિર્ણયો અને તેના કારણો</h3>
<p dir="auto">આદિવાસી પટેલિયા સમાજમાં અગાઉ લગ્નમાં સોનાની ચેન, મંગળસૂત્ર, છડા અને અન્ય મોંઘા દાગીના આપવાની પ્રથા હતી, જેના કારણે મધ્યમ અને ગરીબ વર્ગના પરિવારોને આર્થિક તંગીનો સામનો કરવો પડતો હતો. વર્તમાન સમયમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે આ પ્રથા વધુ બોજારૂપ બની છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને પાંદડી પટેલ ફળિયા પંચે સર્વાનુમતે નવા નિયમો અમલમાં મૂક્યા છે. હવે લગ્નમાં માત્ર ચાંદીનું મંગળસૂત્ર, સોનાનો કાંટો અને ઝાંઝરી જ આપી શકાશે. અન્ય કોઈ મોંઘા દાગીના આપવાની પ્રથા સદંતર બંધ કરવામાં આવી છે.</p>
<p dir="auto">પંચના આગેવાન ભારતસિંહ પસાયાએ જણાવ્યું કે, "આ નિર્ણયથી સમાજના પરિવારો આર્થિક પાયમાલીથી બચશે અને દીકરીઓના સન્માન સાથે શિક્ષણને પ્રોત્સાહન મળશે." આ નિર્ણય એક સગાઈ પ્રસંગે ભેગા થઈને લેવામાં આવ્યો હતો અને ગ્રામજનો તથા અગ્રણીઓએ તેને હર્ષભેર વધાવ્યો છે.</p>
<h3 dir="auto">દહેજ પ્રથા પર પ્રતિબંધ અને શિક્ષણ ફંડ</h3>
<p dir="auto">બંધારણમાં દહેજ જેવી કુપ્રથાને ડામવા માટે પણ કડક પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. હવે દહેજ તરીકે માત્ર સવા રૂપિયો જ સ્વીકારવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે, અને પંચના બંધારણ પેટે રૂ. 551ની રકમ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આનાથી દહેજની પ્રથા પર અંકુશ આવશે અને પરિવારો પર આર્થિક બોજ ઘટશે.</p>
<p dir="auto">સમાજમાં શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. લગ્ન પ્રસંગમાં વરપક્ષ પાસેથી દીકરીની યાદગીરી તરીકે રૂ. 500 શિક્ષણ ફંડ પેટે લેવામાં આવશે. આ ફંડમાંથી એકત્ર થનારી રકમ ગામના ગરીબ અને વંચિત બાળકોના શિક્ષણ માટે વાપરવામાં આવશે. તેમને પાઠ્યપુસ્તકો, જનરલ નોલેજના પુસ્તકો, બોલપેન અને અન્ય શૈક્ષણિક સામગ્રી પૂરી પાડવામાં આવશે. આ પગલું દીકરીઓના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપશે અને સમાજમાં જાગૃતિ વધારશે.</p>
<h3 dir="auto">સમાજની પહેલ અને તેની અસર</h3>
<p dir="auto">આદિવાસી પટેલિયા સમાજની આ પહેલ દીકરીઓના સન્માન અને શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપતું ઉત્તમ ઉદાહરણ બની રહી છે. પટેલિયા સમાજ મુખ્યત્વે દાહોદ અને લીમખેડા તાલુકાઓમાં વસે છે અને તેઓ શિક્ષિત અને પ્રગતિશીલ આદિવાસી જાતિ તરીકે ઓળખાય છે. આ નિર્ણયથી સમાજમાં દેખાદેખી અને બિનજરૂરી ખર્ચની પ્રથા ઘટશે અને આર્થિક સમાનતા વધશે.</p>
<p dir="auto">આ પગલું અન્ય સમાજો માટે પણ પ્રેરણાદાયી છે. મોંઘવારીના આ યુગમાં આવા સુધારા સમાજને મજબૂત બનાવશે અને શિક્ષણ તરફનું વલણ વધારશે. પંચના આગેવાનો અને ગ્રામજનોએ આ નિર્ણયને સ્વીકારીને સમાજમાં નવી ચેતના જગાવી છે. વધુ વિગતો માટે સમાજના અગ્રણીઓનો સંપર્ક કરી શકાય છે.</p>

નવું બંધારણ અમલમાં

આદિવાસી પટેલિયા સમાજનો ક્રાંતિકારી નિર્ણય; શિક્ષણ ફંડ અને દહેજ પ્રથા પર પ્રતિબંધ

February 7, 2026 | 14:34 IST