કોલકાતામાં દિવાળીની અનોખી ઉજવણી

 પશ્ચિમ બંગાળમાં દિવાળીના દિવસે, 20 ઓક્ટોબરે, કાલી પૂજાની ઉજવણી નવરાત્રી જેવું જ મહત્વ ધરાવે છે. કોલકાતાના કેવડાતલા મહાસ્મશાનમાં, જ્યાં 24 કલાક ચિતાઓ સળગતી રહે છે, 154 વર્ષ જૂની કાલી પૂજાની તૈયારીઓ પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. કાલીઘાટ મંદિર નજીક આવેલા આ સ્થળે, ડોમ સમુદાય દ્વારા સ્મશાનની દિવાલો રંગવામાં આવી છે.

આયોજક ઉત્તમ દત્ત જણાવે છે કે, “જ્યાં સુધી પાર્થિવદેહ સ્મશાનમાં ન આવે ત્યાં સુધી દેવીને ભોગ ચઢાવવામાં આવતો નથી. આ પૂજા ફક્ત કાલીઘાટમાં જ થાય છે.” પૂજા દરમિયાન પંડાલમાં એક ચિતા સળગાવવામાં આવે છે, જે આ સ્થળને રહસ્યમય વાતાવરણ આપે છે. 1870માં એક કાપાલિકાએ બે બ્રાહ્મણોની મદદથી શરૂ કરેલી આ પરંપરા આજે પણ જળવાઈ રહી છે. અનોખી વાત એ છે કે અહીં કાલી માતાની મૂર્તિમાં ફક્ત બે હાથ હોય છે અને જીભ અંદર રહે છે, જે સામાન્ય આઠથી બાર હાથવાળી મૂર્તિઓથી અલગ છે.

ચીની કાલી મંદિરનો ચમત્કાર કોલકાતાના ટાંગરા વિસ્તારમાં આવેલું ચીની કાલી મંદિર હિન્દુ-ચીની સંસ્કૃતિનું અદ્ભુત મિશ્રણ રજૂ કરે છે. મંદિરના પૂજારી અર્નબ મુખર્જી જણાવે છે કે, લગભગ 60 વર્ષ પહેલાં એક ચીની છોકરો ગંભીર રીતે બીમાર પડ્યો હતો. જ્યારે તમામ સારવાર નિષ્ફળ ગઈ, ત્યારે પરિવારે ઝાડ નીચે રાખેલા નારાયણ શિલાની પૂજા કરી. ચમત્કારિક રીતે છોકરો સ્વસ્થ થઈ ગયો, અને ચીની સમુદાયમાં કાલી પૂજા પ્રત્યે શ્રદ્ધા વધી. આ પછી સમુદાયે ભંડોળ એકત્ર કરીને મંદિર બનાવ્યું. અહીં શાકાહારી પ્રસાદ આપવામાં આવે છે, જે બંગાળની માંસ ભોગની પરંપરાથી અલગ છે.

આ મંદિર બેઇજિંગથી પણ ભક્તોને આકર્ષે છે, જે દેવી કાલીના ચમત્કારમાં માને છે. આ દિવાળીએ, કોલકાતાની આ અનોખી પરંપરાઓ ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને શ્રદ્ધાનું સુંદર સંગમ રજૂ કરે છે.