ઇન્સ્ટાગ્રામ પર આજથી તમારી ચેટ્સ સુરક્ષિત નથી?

Instagram DM End To End Encryption: જો તમે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર તમારા મિત્રો, પરિવાર કે અંગત વ્યક્તિઓ સાથે ખાનગી વાતો કરો છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે ચેતવણી સમાન છે. મેટાની માલિકીની સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઇન્સ્ટાગ્રામે આજથી એટલે કે 8 મેથી તેના ડાયરેક્ટ મેસેજ (DM) માંથી 'એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન' સુવિધા દૂર કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય સાથે જ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર થતી વાતચીતની ગોપનીયતા પર મોટા સવાલો ઉભા થયા છે.

શું છે એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન અને તે કેમ મહત્વનું હતું?
અત્યાર સુધી ઇન્સ્ટાગ્રામ યુઝર્સને તેમની ચેટમાં એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન સક્ષમ કરવાની મંજૂરી આપતું હતું. આ એક એવી સુરક્ષા કવચ છે જે ખાતરી આપે છે કે મોકલનાર અને મેળવનાર સિવાય અન્ય કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ, તે પછી હેકર હોય કે ખુદ ઇન્સ્ટાગ્રામ કંપની, તમારા મેસેજ વાંચી શકે નહીં. જ્યારે તમે કોઈને મેસેજ મોકલો છો, ત્યારે તે એક જટિલ કોડમાં ફેરવાઈ જાય છે જે ફક્ત સામેની વ્યક્તિના ઉપકરણ પર જ ખુલે છે. પરંતુ આજથી આ સુરક્ષા કવચ હટાવી લેવામાં આવ્યું છે, જેનો અર્થ છે કે હવે તમારી ચેટ્સ કંપનીના સર્વર પર 'પ્લેન ટેક્સ્ટ' અથવા વાંચી શકાય તેવા ફોર્મેટમાં ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે.

કંપનીનો તર્ક અને નિષ્ણાતોની ચિંતા
ઇન્સ્ટાગ્રામ અથવા મેટાએ આ નિર્ણય પાછળ એવી દલીલ કરી છે કે યુઝર્સને હવે એન્ક્રિપ્શનમાં બહુ રસ નથી અને તેનો ઉપયોગ સતત ઘટી રહ્યો છે. ટેક કંપનીઓ અવારનવાર એવો દાવો પણ કરે છે કે એન્ક્રિપ્શનને કારણે પ્લેટફોર્મ પર થતી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ, નકલી સામગ્રી કે ગુનાહિત માનસિકતા ધરાવતા લોકો પર નજર રાખવી મુશ્કેલ બને છે. સરકારો અને તપાસ એજન્સીઓ પણ સુરક્ષાના નામે કંપનીઓ પાસે ડેટાની એક્સેસ માંગતી હોય છે. જોકે, ટેક નિષ્ણાતો આ નિર્ણયને બીજી જ નજરે જોઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મેટા તેના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) મોડલ્સને તાલીમ આપવા માટે યુઝર્સના ડેટાનો ઉપયોગ કરવા માંગે છે. એન્ક્રિપ્શન હટવાથી કંપની માટે યુઝર્સની ખાનગી ચેટ્સ, તેમની પસંદ-નાપસંદ, વાત કરવાની રીત અને અન્ય વિગતોનું વિશ્લેષણ કરવું સરળ બનશે. આ ડેટાનો ઉપયોગ AI ને વધુ સ્માર્ટ બનાવવા માટે થઈ શકે છે, જે સીધી રીતે પ્રાઈવસીનું ઉલ્લંઘન ગણી શકાય.

શું ખાનગી ફોટો અને વીડિયો પણ જોખમમાં છે?
આજના સમયમાં લોકો ઇન્સ્ટાગ્રામનો ઉપયોગ માત્ર ટેક્સ્ટ મેસેજ માટે જ નહીં, પણ અંગત ફોટો, વીડિયો અને ડોક્યુમેન્ટ્સ શેર કરવા માટે પણ કરે છે. એન્ક્રિપ્શન વિના, આ બધી જ સામગ્રી હેકર્સ માટે સરળ શિકાર બની શકે છે. એન્ક્રિપ્શન એ હેકિંગ સામેનું 'ગોલ્ડ સ્ટાન્ડર્ડ' ગણાય છે. તેના અભાવે, જો કંપનીના સર્વરમાં કોઈ ખામી સર્જાય અથવા ડેટા લીક થાય, તો કરોડો યુઝર્સની ખાનગી માહિતી જાહેર થઈ જવાનું જોખમ રહેલું છે.

મેટાની બેવડી નીતિ
આશ્ચર્યની વાત એ છે કે મેટાની જ બીજી એપ 'વોટ્સએપ' માં એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્શન બાય-ડિફોલ્ટ સક્ષમ છે. વોટ્સએપ તેની માર્કેટિંગ જાહેરાતોમાં પણ આ સુરક્ષાને પોતાની સૌથી મોટી શક્તિ ગણાવે છે. તો પછી પ્રશ્ન એ થાય છે કે એક જ કંપનીના બે અલગ-અલગ પ્લેટફોર્મ પર ગોપનીયતાની નીતિઓ આટલી વિરોધાભાસી કેમ છે? શું ઇન્સ્ટાગ્રામને માત્ર એક મનોરંજન અને ડેટા માઇનિંગનું સાધન માનવામાં આવી રહ્યું છે?

યુઝર્સ પર તેની શું અસર થશે?
ગોપનીયતાનો અભાવ: તમારી વાતચીત હવે સંપૂર્ણપણે ખાનગી રહેશે નહીં. કંપની અથવા સત્તાવાળાઓ જરૂર પડ્યે તેને જોઈ શકશે.
AI ટ્રેનિંગ: તમારી ચેટનો ઉપયોગ તમને જાણ કર્યા વિના એલ્ગોરિધમ્સ સુધારવા માટે થઈ શકે છે.
સુરક્ષા જોખમ: એન્ક્રિપ્શન વિના હેકર્સ માટે ડેટા ચોરી કરવી અને સાયબર હુમલા કરવા વધુ સરળ બનશે.
ટાર્ગેટેડ એડ્સ: તમારી ખાનગી વાતોના આધારે તમને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર જાહેરાતો બતાવવામાં આવી શકે છે. જો તમે ચેટમાં કોઈ પ્રોડક્ટ વિશે વાત કરશો, તો તરત જ તેની એડ ફીડમાં દેખાવા લાગશે.

વધુ સુરક્ષિત એપ્સ તરફ વળી શકે યુઝર્સ 
ઇન્સ્ટાગ્રામનો આ નિર્ણય ડિજિટલ યુગમાં પ્રાઈવસી અને સુરક્ષા વચ્ચેના સંઘર્ષને વધુ વેગ આપશે. એક તરફ જ્યાં વિશ્વભરમાં ડેટા પ્રોટેક્શનના કાયદા કડક બની રહ્યા છે, ત્યાં મેટા જેવી મોટી કંપનીનું આ પગલું વિવાદસ્પદ સાબિત થઈ શકે છે. યુઝર્સ માટે હવે સમય આવી ગયો છે કે તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની અંગત માહિતી શેર કરતા પહેલા બે વાર વિચાર કરે. જો તમે તમારી ગોપનીયતા વિશે ગંભીર હોવ, તો ઇન્સ્ટાગ્રામ પર અત્યંત અંગત વિગતો શેર કરવાનું ટાળવું એ જ અત્યારે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ દેખાઈ રહ્યો છે. આ નિર્ણય બાદ સોશિયલ મીડિયાના યુઝર્સ હવે ટેલિગ્રામ કે સિગ્નલ જેવી વધુ સુરક્ષિત એપ્સ તરફ વળે તેવી પણ શક્યતા છે.