ભારતમાં D2D સેટેલાઇટ ટેકનોલોજી લાવવાની તૈયારી

D2D Satellite Connectivity: ટેલિકોમ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવવા માટે ભારત સરકાર હવે 'ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ' (D2D) સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટી લાવવા પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહી છે. આ ટેકનોલોજીની મદદથી સ્માર્ટફોન યુઝર્સ સેલ્યુલર નેટવર્ક (મોબાઇલ ટાવર) ન હોય તેવા દુર્ગમ વિસ્તારોમાં પણ સીધા સેટેલાઇટ સાથે કનેક્ટ થઈ શકશે. જોકે, આ સેવા ભારતમાં કેવી રીતે સંચાલિત થશે તે અંગે વૈશ્વિક દિગ્ગજ કંપનીઓ એપલ અને ગૂગલે ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) અને નિયમનકારો પાસે નિયમો અંગે વધુ સ્પષ્ટતા માંગી છે.

શું છે D2D ટેકનોલોજી અને ભારત માટે તેનું મહત્વ?
ડાયરેક્ટ-ટુ-ડિવાઇસ (D2D) એક એવી અદ્યતન ટેકનોલોજી છે, જે સામાન્ય મોબાઇલ ફોન, IoT સેન્સર્સ અને વાહનોને કોઈપણ વિશેષ વધારાના હાર્ડવેર વગર સીધા પૃથ્વીની નીચલી ભ્રમણકક્ષામાં રહેલા લો અર્થ ઓર્બિટ (LEO) ઉપગ્રહો સાથે જોડે છે. ભારતના પર્વતીય રાજ્યો, ગાઢ જંગલો અને સરહદી જિલ્લાઓમાં જ્યાં ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે મોબાઇલ ટાવર સ્થાપવા મુશ્કેલ કે બિન-લાભકારી છે, ત્યાં આ ટેકનોલોજી આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે. કટોકટીની સ્થિતિ અથવા કુદરતી આફતો દરમિયાન યુઝર્સ આ સુવિધા દ્વારા ઇમરજન્સી SOS મેસેજ મોકલી શકશે અને પોતાનું લોકેશન શેર કરી શકશે.

ટેકનિકલ પડકારો અને સ્માર્ટફોન કંપનીઓની ચિંતા
અહેવાલો મુજબ, એપલ, ગૂગલ અને અન્ય હિસ્સેદારોએ સરકાર સમક્ષ આ ટેકનોલોજીના અમલીકરણ અંગે કેટલાક એન્જિનિયરિંગ પડકારો રજૂ કર્યા છે. પૃથ્વીથી સેંકડો કિલોમીટર દૂર આવેલા ઉપગ્રહો સાથે સીધા કનેક્ટ થવા માટે સામાન્ય નેટવર્ક કરતાં વધુ પાવરની જરૂર પડે છે, જેનાથી ફોનની બેટરી ઝડપથી ઉતરી જાય છે. આજના સ્માર્ટફોન ખૂબ પાતળા હોય છે, જેથી સેટેલાઇટ સિગ્નલ ઝીલી શકે તેવા શક્તિશાળી એન્ટેના માટે ફોનની અંદર જગ્યા બહુ ઓછી બચે છે. યુઝરના અનુભવને અસર કર્યા વિના હાલના 4G અને 5G નેટવર્ક સાથે સેટેલાઇટ સંચારને સાંકળવો એ પણ એક મોટો પડકાર છે.

વૈશ્વિક ધોરણો જાળવી રાખવા એપલની સરકારને સલાહ
એપલ અને અન્ય ઉત્પાદકો ચિંતિત છે કે જો ભારત સરકાર સ્થાનિક સ્તરે કોઈ અલગ નિયમો કે જવાબદારીઓ લાદશે, તો કંપનીઓએ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રમાણિત થઈ ચૂકેલી આ સિસ્ટમને ભારત માટે ફરીથી રી-ડિઝાઇન કરવી પડશે. આથી એપલે ટેલિકોમ વિભાગને સલાહ આપી છે કે સ્માર્ટફોનમાં સેટેલાઇટ કનેક્ટિવિટી શરૂ કરવા માટે હાર્ડવેરમાં ફેરફાર કરવા કે નવા પુનઃપ્રમાણપત્ર (Re-certification) મેળવવાની શરતો ફરજિયાત ન કરવી જોઈએ. હાલમાં સરકાર અને કંપનીઓ આ જટિલ ટેકનોલોજીને સુરક્ષિત રીતે ભારતમાં લોન્ચ કરવા માટે મધ્યમ માર્ગ શોધી રહી છે.