સુરત ફિશ માર્કેટ નામકરણ વિવાદ: ‘નરેન્દ્ર મોદી ફિશ માર્કેટ’ મુદ્દે ઓવૈસીનો કટાક્ષ, હવે મનપાના નિર્ણય પર નજર

Surat Fish Market Controversy: સુરતના નાનપુરા-લક્કડકોટ વિસ્તારમાં ₹3.90 કરોડના ખર્ચે તૈયાર થયેલી નવી ફિશ માર્કેટનું નામ ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’ રાખવાના મુદ્દે શરૂ થયેલો વિવાદ હવે ગુજરાતની બહાર પણ પહોંચી ગયો છે. AIMIMના વડા અને હૈદરાબાદના લોકસભા સાંસદ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ હૈદરાબાદની સભામાં સુરત ફિશ માર્કેટના નામકરણ મુદ્દે કેન્દ્ર અને ગુજરાત સરકાર પર કટાક્ષ કર્યો છે.

માર્કેટના મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર 24 ઓગસ્ટે ‘SHREE NARENDRA MODI WHOLESALE FISH MARKET’ નામનું બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે, આ નામને સુરત મહાનગરપાલિકાની સત્તાવાર મંજૂરી અથવા ઠરાવ મળ્યો હતો કે નહીં તે અંગે સવાલો ઊભા થયા હતા. વિવાદ વધ્યા બાદ 25 ઓગસ્ટે મનપાના કર્મચારીઓની હાજરીમાં બોર્ડને સફેદ કવરથી ઢાંકી દેવામાં આવ્યું હતું.

હવે ઓવૈસીની ટિપ્પણી બાદ સુરત ફિશ માર્કેટ નામકરણ વિવાદ ફરી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યો છે.

સુરત ફિશ માર્કેટ નામકરણ વિવાદ શું છે?

સુરતના નાનપુરા-લક્કડકોટ વિસ્તારમાં સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા આશરે ₹3.90 કરોડના ખર્ચે નવી ફિશ માર્કેટ તૈયાર કરવામાં આવી છે. માર્કેટનો હેતુ માછલીના વેપારીઓને વ્યવસ્થિત જગ્યા આપવાનો અને રસ્તા પર થતા માછલીના વેપારને કારણે સર્જાતી ગંદકી, દુર્ગંધ, ટ્રાફિક અને પાર્કિંગ જેવી સમસ્યાઓ ઘટાડવાનો છે.

માર્કેટનું લોકાર્પણ થાય તે પહેલાં જ તેના નામને લઈને વિવાદ શરૂ થયો હતો. મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર પર ‘SHREE NARENDRA MODI WHOLESALE FISH MARKET’ નામનું વિશાળ બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હતું.

આ બોર્ડ સામે આવ્યા બાદ મુખ્ય સવાલ એ ઊભો થયો કે સુરત મહાનગરપાલિકાની સત્તાવાર મંજૂરી અથવા ઠરાવ વિના જાહેર મિલકતનું નામ આ રીતે કેવી રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું?

વિવાદ વધ્યા બાદ બોર્ડને સફેદ કવરથી ઢાંકી દેવામાં આવ્યું હતું. જોકે, માર્કેટનું અંતિમ સત્તાવાર નામ શું રહેશે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા થવાની બાકી છે.

‘નરેન્દ્ર મોદી મચ્છી માર્કેટ’ના નામ પર ઓવૈસીનો કટાક્ષ

સુરત ફિશ માર્કેટના નામકરણ મુદ્દે AIMIMના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ હૈદરાબાદની સભામાં ગુજરાત સરકાર અને કેન્દ્ર સરકાર પર કટાક્ષ કર્યો હતો.

ઓવૈસીએ કહ્યું હતું, “આ લોકો માછલી ખાવાની ના પાડે છે અને કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે ફિશ માર્કેટ તૈયાર થાય તો તેનું નામ નરેન્દ્ર મોદી ફિશ માર્કેટ રાખવામાં આવે છે.”

ઓવૈસીએ વધુમાં કટાક્ષ કરતાં કહ્યું હતું કે, “તેઓ ગલ નાખીને અમને પકડવા આવ્યા હતા અને પોતે જ પકડાઈ ગયા.”

ઓવૈસીની આ ટિપ્પણી બાદ ‘નરેન્દ્ર મોદી ફિશ માર્કેટ’ અને સુરત ફિશ માર્કેટ નામકરણ વિવાદ રાજકીય ચર્ચામાં વધુ ગરમાયો છે.

₹6 કરોડના ઓવૈસીના દાવા સામે ₹3.90 કરોડનો પ્રોજેક્ટ ખર્ચ

ઓવૈસીએ પોતાના ભાષણમાં સુરતની ફિશ માર્કેટનો ઉલ્લેખ કરતાં પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના (PMMSY)નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે દાવો કર્યો હતો કે સુરતમાં ₹3 કરોડ કેન્દ્ર સરકાર અને ₹3 કરોડ ગુજરાત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવ્યા હતા અને આમ આશરે ₹6 કરોડના ખર્ચે ફિશ માર્કેટ તૈયાર કરવામાં આવી છે.

જોકે, ઉપલબ્ધ પ્રોજેક્ટ વિગતો અનુસાર નાનપુરા-લક્કડકોટ ફિશ માર્કેટનો કુલ પ્રોજેક્ટ ખર્ચ આશરે ₹3.90 કરોડ છે.

આથી ઓવૈસી દ્વારા ભાષણમાં જણાવાયેલા ₹6 કરોડના આંકડા અને ઉપલબ્ધ પ્રોજેક્ટ ખર્ચના ₹3.90 કરોડના આંકડા વચ્ચે તફાવત જોવા મળે છે. બંને આંકડા કયા અલગ સ્ત્રોત અથવા ગણતરીના આધારે જણાવવામાં આવ્યા છે તેની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા હજુ સામે આવી નથી.

‘ગલ નાખીને અમને પકડવા આવ્યા હતા, પોતે જ પકડાઈ ગયા’

સુરત ફિશ માર્કેટના નામકરણ મુદ્દે ઓવૈસીએ પોતાના ભાષણમાં શબ્દોની રમત કરતાં કહ્યું હતું કે, “તેઓ ગલ નાખીને અમને પકડવા આવ્યા હતા અને પોતે જ પકડાઈ ગયા.”

આ કટાક્ષ સુરતના નાનપુરા-લક્કડકોટ ફિશ માર્કેટના ગેટ પર લગાવવામાં આવેલા ‘નરેન્દ્ર મોદી’ નામના બોર્ડના સંદર્ભમાં કરવામાં આવ્યો હતો.

માર્કેટના નામકરણને લઈને મુખ્ય વિવાદ એ છે કે બોર્ડ લગાવતી વખતે સત્તાવાર નામકરણની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હતી કે નહીં. બોર્ડને બાદમાં સફેદ કવરથી ઢાંકી દેવામાં આવતાં આ મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો.

‘માછલી ખાવા પર વાંધો કેમ?’ ઓવૈસીનો સવાલ

ઓવૈસીએ પોતાના ભાષણમાં લોકોની ખાનપાનની પસંદગીનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું હતું, “હું માછલી ખાઉં છું, માંસ ખાઉં છું, કોઈ ડુક્કર ખાય છે તો કોઈ નથી ખાતું, તમને શું તકલીફ થાય છે ભાઈ? તમે ના ખાઓ પણ હું કેમ ના ખાઉં.”

AIMIM નેતાએ દલીલ કરી હતી કે વ્યક્તિ શું ખાય છે તે તેની પોતાની પસંદગીનો વિષય છે. તેમણે માછલી અને માંસના સેવન અંગે કરવામાં આવતા રાજકીય નિવેદનો પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.

ઓવૈસીએ આ મુદ્દાને સુરત ફિશ માર્કેટના નામકરણ વિવાદ સાથે જોડીને સરકારની નીતિઓ પર રાજકીય પ્રહાર કર્યો હતો.

બીફ એક્સપોર્ટ મુદ્દે પણ ઓવૈસીનો સરકાર પર પ્રહાર

ઓવૈસીએ પોતાના ભાષણમાં ભારતની બીફ એક્સપોર્ટ નીતિનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે દાવો કર્યો હતો કે ભારતમાંથી મોટા પ્રમાણમાં બીફની નિકાસ થાય છે અને જો દેશમાં માંસ તથા માછલીના સેવન અંગે નિયંત્રણની વાત કરવામાં આવે છે, તો બીફ એક્સપોર્ટ અંગે પણ સ્પષ્ટ નીતિ હોવી જોઈએ.

2018થી વિલંબમાં રહેલો નાનપુરા-લક્કડકોટ ફિશ માર્કેટ પ્રોજેક્ટ

સુરતનો આ ફિશ માર્કેટ પ્રોજેક્ટ માત્ર નામકરણ વિવાદને કારણે જ ચર્ચામાં નથી. આ પ્રોજેક્ટનો ઇતિહાસ પણ લાંબો છે.

સુરત મહાનગરપાલિકાના બજેટ દસ્તાવેજોમાં પ્રોજેક્ટનો ઉલ્લેખ ‘Construction of fish market at Lakkadkot near Nanpura in Central Zone’ તરીકે કરવામાં આવ્યો હતો.

પ્રોજેક્ટની કામગીરી વર્ષ 2018માં શરૂ થઈ હતી. ત્યારબાદ નેશનલ મોન્યુમેન્ટ ઓથોરિટીના વાંધા અને મંજૂરી સંબંધિત પ્રક્રિયાને કારણે વર્ષ 2020માં બાંધકામ અટકી ગયું હતું.

ત્યારબાદ જરૂરી સુધારેલી NOC અને અન્ય મંજૂરીઓ મેળવ્યા બાદ પ્રોજેક્ટને ફરી આગળ ધપાવવામાં આવ્યો હતો. અંતે આશરે ₹3.90 કરોડના ખર્ચે નવી ફિશ માર્કેટ તૈયાર કરવામાં આવી છે.

નવી ફિશ માર્કેટમાં કઈ સુવિધાઓ છે?

નાનપુરા-લક્કડકોટની નવી ફિશ માર્કેટમાં માછલીના વેપારીઓ માટે હોલસેલ અને રિટેલ દુકાનો ઉપરાંત વિવિધ સુવિધાઓ ઊભી કરવામાં આવી છે.

માર્કેટમાં કોલ્ડ સ્ટોરેજ, પાર્કિંગ, પાણીની વ્યવસ્થા, ગટર વ્યવસ્થા અને વેસ્ટ ડિસ્પોઝલ જેવી સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.

નવી માર્કેટ શરૂ થયા બાદ રસ્તા પર થતા માછલીના વેપારને વ્યવસ્થિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. સાથે જ વિસ્તારમાં ગંદકી, દુર્ગંધ, ટ્રાફિક અને પાર્કિંગની સમસ્યામાં ઘટાડો થવાની અપેક્ષા છે.

પરંતુ માર્કેટનું લોકાર્પણ થાય તે પહેલાં જ નામકરણનો વિવાદ મુખ્ય ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે.

નરેન્દ્ર મોદી નામ ધરાવતું બોર્ડ કેમ વિવાદમાં આવ્યું?

માર્કેટના મુખ્ય ગેટ પર ‘SHREE NARENDRA MODI WHOLESALE FISH MARKET’ નામનું બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હતું. બોર્ડ પર ‘THE SURAT FISH MERCHANT ASSOCIATION’નું નામ પણ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.

બોર્ડ સામે આવ્યા બાદ સ્થાનિક આગેવાનો અને વિરોધ પક્ષના નેતાઓ દ્વારા સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા કે જાહેર મિલકતનું નામ સત્તાવાર મંજૂરી અને નામકરણની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પહેલાં કેવી રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું?

આ મુદ્દે વિવાદ વધ્યા બાદ 25 ઓગસ્ટે બોર્ડને સફેદ કવરથી ઢાંકી દેવામાં આવ્યું હતું.

હાલ આ બોર્ડ પર લખાયેલું નામ લોકો માટે સ્પષ્ટ રીતે દેખાતું નથી અને અંતિમ સત્તાવાર નામ અંગે સુરત મનપાના નિર્ણયની રાહ જોવાઈ રહી છે.

સુરત ફિશ મર્ચન્ટ એસોસિએશનનું શું કહેવું છે?

બીજી તરફ સુરત ફિશ મર્ચન્ટ એસોસિએશન દ્વારા ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’ નામ રાખવાની પહેલનો બચાવ કરવામાં આવ્યો છે.

એસોસિએશનનું કહેવું છે કે માછીમાર અને સાગરખેડૂ સમાજ માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા કામ અને યોજનાઓના સન્માનરૂપે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું નામ માર્કેટ સાથે જોડવાની પહેલ કરવામાં આવી છે.

એસોસિએશન દ્વારા આ નામને સત્તાવાર મંજૂરી આપવા માટે સુરત મહાનગરપાલિકામાં રજૂઆત કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.

સ્થાનિક આગેવાનોની માંગ શું છે?

નામકરણ મુદ્દે સ્થાનિક આગેવાનો દ્વારા પણ વિરોધ નોંધાવવામાં આવ્યો છે.

તેમનું કહેવું છે કે નાનપુરા વિસ્તારની ઐતિહાસિક ઓળખ અને માછીમાર સમાજની પરંપરાને ધ્યાનમાં રાખીને માર્કેટનું નામ રાખવું જોઈએ.

સ્થાનિક આગેવાનોના મતે, માર્કેટનું નામ એવું હોવું જોઈએ જે વિસ્તાર અને સ્થાનિક માછીમાર સમાજની ઓળખ સાથે સીધું જોડાયેલું હોય.

આથી હાલ વિવાદમાં બે મુખ્ય પક્ષ જોવા મળી રહ્યા છે—એક તરફ નરેન્દ્ર મોદીના નામની માંગ છે, જ્યારે બીજી તરફ સ્થાનિક વિસ્તાર અને માછીમાર સમાજની ઓળખ ધરાવતા નામની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.

મનપાની ટીમ બોર્ડ હટાવવા પહોંચી હતી

નામકરણ વિવાદ વચ્ચે સુરત મહાનગરપાલિકાના સેન્ટ્રલ ઝોનની ટીમ પણ ફિશ માર્કેટ ખાતે પહોંચી હતી.

મંજૂરી વિના બોર્ડ લગાવવામાં આવ્યું હોવાની માહિતી બાદ મનપાની ટીમ બોર્ડ દૂર કરવા માટે સ્થળ પર પહોંચી હતી. જોકે, વેપારીઓ અને એસોસિએશનના સભ્યોએ વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.

પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને તાત્કાલિક બોર્ડ દૂર કરવામાં આવ્યું નહોતું. ત્યારબાદ 25 ઓગસ્ટે બોર્ડને સફેદ કવરથી ઢાંકી દેવામાં આવ્યું હતું.

આ ઘટનાથી માર્કેટના નામકરણનો મુદ્દો વધુ ચર્ચામાં આવ્યો હતો.

સોશિયલ મીડિયા પર પણ સુરત ફિશ માર્કેટ વિવાદની ચર્ચા

માર્કેટના ગેટ પર લગાવવામાં આવેલા બોર્ડના ફોટા અને વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યા બાદ સુરત ફિશ માર્કેટનું નામકરણ ચર્ચામાં આવ્યું હતું.

સમર્થકોનું કહેવું છે કે માછીમાર સમાજ માટે સરકાર દ્વારા કરવામાં આવેલા કામને ધ્યાનમાં રાખીને નરેન્દ્ર મોદીનું નામ રાખવામાં વાંધો નથી.

બીજી તરફ વિરોધ કરનારા લોકો માર્કેટ સાથે વડાપ્રધાનનું નામ જોડવા ઉપરાંત નામકરણની સત્તાવાર પ્રક્રિયા અંગે સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે.

ઓવૈસીની ટિપ્પણી બાદ આ સ્થાનિક વિવાદને વધુ રાજકીય ચર્ચા મળી છે.

સુરત ફિશ માર્કેટનું અંતિમ નામ શું રહેશે?

હાલ નાનપુરા-લક્કડકોટ ફિશ માર્કેટનું અંતિમ સત્તાવાર નામ સ્પષ્ટ થયું નથી.

એક તરફ સુરત ફિશ મર્ચન્ટ એસોસિએશન ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’ નામને મંજૂરી આપવા માટે રજૂઆત કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ સ્થાનિક આગેવાનો માછીમાર સમાજ અને નાનપુરા વિસ્તારની ઓળખ સાથે જોડાયેલું નામ આપવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

માર્કેટના ગેટ પર લગાવવામાં આવેલું ‘નરેન્દ્ર મોદી’ નામનું બોર્ડ હાલ સફેદ કવરથી ઢંકાયેલું છે.

હવે સુરત મહાનગરપાલિકા આ નામને સત્તાવાર મંજૂરી આપે છે કે અન્ય કોઈ નામ નક્કી કરે છે, તેના પર સમગ્ર વિવાદનો અંત નિર્ભર રહેશે.

ઓવૈસીની ટિપ્પણી બાદ વિવાદને મળ્યો રાષ્ટ્રીય રાજકીય એંગલ

સુરતના નાનપુરા-લક્કડકોટ ફિશ માર્કેટનું નામકરણ શરૂઆતમાં સ્થાનિક સ્તરનો મુદ્દો હતો. પરંતુ અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ હૈદરાબાદની સભામાં આ મુદ્દો ઉઠાવ્યા બાદ તેને રાષ્ટ્રીય રાજકીય ચર્ચામાં સ્થાન મળ્યું છે.

એક તરફ ₹3.90 કરોડના ખર્ચે તૈયાર થયેલી નવી ફિશ માર્કેટમાં આધુનિક સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે, તો બીજી તરફ ‘શ્રી નરેન્દ્ર મોદી હોલસેલ ફિશ માર્કેટ’ નામને લઈને રાજકીય અને સામાજિક વિવાદ ઊભો થયો છે.

હાલ સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે સુરત મહાનગરપાલિકા માર્કેટના નામને સત્તાવાર મંજૂરી આપશે કે નહીં.

ઓવૈસીની કટાક્ષભરી ટિપ્પણી બાદ સુરત ફિશ માર્કેટ નામકરણ વિવાદ વધુ ગરમાયો છે, પરંતુ માર્કેટનું અંતિમ સત્તાવાર નામ અને નામકરણની પ્રક્રિયા અંગેનો નિર્ણય સુરત મહાનગરપાલિકાની સત્તાવાર કાર્યવાહી બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.